thumb|Schemat architektury Xen Xen – monitor maszyn wirtualnych () wydany na licencji open source, opracowany na Uniwersytecie Cambridge, obecnie rozwijany przez firmę XenSource.
Jego zadaniem jest zarządzenie współpracą maszyn wirtualnych uruchomionych w jego środowisku, w szczególności dbanie o wzajemną separację środowisk wirtualnych z zachowaniem maksymalnej ich wydajności. Atutem i przyczyną popularności Xen jest to, że zajmuje stosunkowo niewiele zasobów sprzętowych.
Obsługa systemów operacyjnych Systemy operacyjne działające pod jego kontrolą w trybie tzw. parawirtualizacji muszą zostać odpowiednio zmodyfikowane (przeportowane na specjalną architekturę Xen), dlatego nadaje się do wirtualizacji sprzętu dla systemów z dostępnym kodem źródłowym (głównie FLOSS).
Obecnie obsługuje Linuksa (od serii 2.4), NetBSD, Plan 9 oraz OpenSolaris (reimplementacja na licencji CDDL znana pod nazwą xVM), implementowana jest także obsługa FreeBSD.