25..
Schyłek życia Michał, mimo że wielokrotnie uratował dziedzictwo Bizancjum, utracił szacunek jego mieszkańców i nigdy go już nie odzyskał. Najbardziej niepopularna wśród ludu była jego chęć jednoczenia Kościołów – szczera lub wymuszona. Odsunęła się od niego rodzina, a jego ciało pochowano podobno bez uroczystości religijnych. Mimo to zapewnił tron swemu synowi, koronując go w 1272 na współcesarza oraz potwierdzając to przed zgonem 11 grudnia 1282. Dzięki temu Bizancjum uniknęło wojny o tron po jego śmierci.
Potomstwo mały|251x251px|Reprodukcja zaginionej bizantyńskiej z monastyru w Mistrze przedstawiająca Michała VIII (po prawej) z żoną Teodorą (po lewej) i synem Konstantynem (pośrodku) Michał VIII z Teodorą Watatzes doczekał się siedmiorga dzieci: Andronik II Paleolog zwany Starszym (1259/1260–1332), cesarz Bizancjum w latach 1282–1328 Irena Paleologina, zamężna z Iwanem Asenem III, carem Bułgarów Anna Paleologina, zamężna z Demetriuszem Koutroulesem, synem Michała II Angelosa, despoty Epiru Konstantyn Paleolog Eudokia Paleologina († 1302), zamężna z Janem II Komnenem, cesarzem Trapezuntu Teodora Paleologina, zamężna z Dawidem VI,