Mangabka czarna, mangaba czarna (Lophocebus aterrimus) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae). Zamieszkuje lasy Afryki Centralnej.
Zasięg występowania Mangabka czarna występuje w Demokratycznej Republice Konga, w centralnej części dorzecza rzeki Kongo, na południe i na zachód od systemu rzecznego Kongo-Lualaba.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1890 roku holenderski entomolog Anthonie Cornelis Oudemans nadając mu nazwę Cercopithecus aterrimus. Miejsce typowe to Wodospady Stanleya, Demokratyczna Republika Konga. Holotyp to zamontowana skóra (w naturalnej pozycji) (sygnatura RMNH.MAM.39108.b) oraz szkielet i luźne kości (sygnatura RMNH.MAM.39108.a) na wpół dorosłej samicy ze zbiorów Rijksmuseum van Natuurlijke Historie w Lejdzie; materiał typowy zebrał 8 października 1890 roku M. Greshoff.
Gatunek monotypowy, jednak zachodzi potrzeba dokładniejszych badań aby potwierdzić status Lophocebus opdenboschi którego niektórzy autorzy traktują jako podgatunek L. aterrimus.
Etymologia Lophocebus: gr.