Gyanendra Bir Bikram Shah Dev (nep. ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाहदेव; Jñānendra Vīra Vikrama Śāhadeva) (ur. 7 lipca 1947) – król Nepalu na przełomie lat 1950 i 1951 oraz od czerwca 2001 do maja 2008, drugi syn króla Mahendry. Po raz pierwszy na krótko wstąpił na tron podczas powstania przeciw dziedzicznym premierom z rodziny Rana w 1950 roku. Drugi raz przyjął tytuł króla w 2001 roku po tym, jak jego bratanek i następca tronu książę Dipendra wymordował prawie całą rodzinę królewską, w tym ówczesnego króla Birendrę i popełnił samobójstwo.
Król Gyanendra dążył do utrzymania jak najsilniejszej pozycji w państwie, mimo że zgodnie z ustanawiającą monarchię konstytucyjną konstytucją z 1990 roku przyjętą za panowania jego brata, Birendry, król odgrywał małą rolę w rządzeniu krajem. W maju 2002 poparł premiera Sher Bahadur Deuba rozwiązując wybrany w 1999 roku parlament. W październiku 2002 zdymisjonował rząd Deuba i po raz pierwszy na krótko przejął bezpośrednią władzę nad państwem. W latach 2002 do 2005 trzykrotnie powoływał i odwoływał premierów. 1 lutego 2005 roku po raz drugi odwołał rząd Deuba oskarżając go o brak możliwości przywrócenia pokoju w kraju. Od 1996 Nepal ogarnięty był maoistowską rebelią.