Biskup misyjny – instytucja Kościoła katolickiego wprowadzona dopiero na soborze trydenckim. Kapłan posiadający tytuł i święcenia biskupie, niebędący jednak przypisany do konkretnej diecezji, lecz posłany na misję. Podległy bezpośrednio papieżowiAnzelm Weiss, Biskupstwa bezpośrednio zależne od Stolicy Apostolskiej w średniowiecznej Europie, Lublin 1992, s. 230-251; Piotr Cywiński, Druga metropolia Bolesława Chrobrego a Brunon z Kwerfurtu, Kwartalnik Historyczny, Rocznik CVIII, 2001, 4, s. 5-8..
Godność biskupa pozwala na wyświęcanie kapłanów spośród ludu, w którym prowadzi misję. Często stosuje się to określenie do czasów wcześniejszych na określenie tych biskupów (zob. np. Bonifacy-Winfrid, Bruno z Kwerfurtu, Jordan), którzy działali na terenach pogańskich lub świeżo chrystianizowanych, chociaż pod względem prawnym takiej instytucji w Kościele katolickim do końca średniowiecza nie było.
Część badaczy przyjmuje, że istniało pewne rozróżnienie między episcopus regionarius (biskup regionu) a episcopus gentium (biskup ludu). Pierwsi byliby zapraszani przez władcę neofitę dla utworzenia struktury kościelnej. Drudzy wyruszaliby w misję do ludów zupełnie nieochrzczonychEugeniusz Wiśniowski, Biskup misyjny, w: Encyklopedia Katolicka, t. II, Lublin 1985, s.