Brama Smoleńska znajduje się na linii głównego wododziału pomiędzy zlewiskami Morza Bałtyckiego i Czarnego. Stanowi odcinek łączący wyżyny tworzące ten wododział – Grzędę Białoruską i Grzędę Smoleńsko-MoskiewskąRoman Umiastowski, Geografia wojenna Rzeczypospolitej Polskiej i ziem ościennych, Warszawa 1924, s. 120–122..
Głównymi miastami są Smoleńsk nad Dnieprem i Witebsk nad Dźwiną.
Stosunkowo wąski korytarz (ok. 80 km szerokości) umożliwia ominięcie naturalnych przeszkód w postaci dużych rzek (Dniepr, Dźwina) oraz lasów, mokradeł i bagien (przede wszystkim rozlewisk Prypeci na Polesiu). thumb|Twierdze Bramy Smoleńskiej, fragment mapy wschodnich granic państwa Jagiellonów
Jacek Bartosiak wyjaśnia: Przerwa między górnym Dnieprem a Dźwiną, tworząca bramę smoleńską, ma około 80 kilometrów szerokości i jest to nizinna równina pokryta lasami i poprzecinana rzeczkami oraz w jednej trzeciej szerokości przegrodzona błotami (Błota Weretejskie – 25 kilometrów długości i 15 kilometrów szerokości)Jacek Bartosiak, Brama smoleńska a wzgórza Golan, Strategy & Future, dostęp 2019-10-24..