Historia thumb|left|Stacja kolejowa z ok. 1900 r. Obecne są ślady penetracji przez człowieka z okresu 8–9 tys. lat p.n.e.: narzędzia krzemienne i z rogów jeleni. Następnie teren niezamieszkany, z powodu trudnego dostępu – gęsta puszcza z mokradłami i trzęsawiskami, osadnictwo nowożytne rozpoczęło się na początku XVIII wieku. W 1701 roku książę Jan Kazimierz Sapieha, właściciel pobliskiego Wielenia założył osadę Oleandry Sapieżyńskie. Zasiedleni tam Olędrzy rozpoczęli proces suszenia bagiennego terenu. Nazwa osady była zbyt trudna do wymówienia dla części cudzoziemskich osadników, wkrótce zaczęto używać nazwy Łokacz. Rozwój miejscowości rozpoczął się w momencie uruchomienia linii kolejowych Poznań – Szczecin (1848) oraz Berlin – Królewiec (1851). Krzyż znalazł się na skrzyżowaniu tych linii (stąd jego nazwa), stając się węzłem kolejowym, którą to funkcję pełni do dzisiaj. Wraz z rozwojem kolei przybywało mieszkańców, a wraz z nimi coraz więcej domów. Początkowo mieszkańcy osady, zarówno do kościoła jak i dzieci do szkoły, musieli chodzić do pobliskiego Łokacza Wielkiego. Trwało to do 1854 roku, kiedy to założono pierwszą szkołę i wybudowano pierwszą salę modlitwy. Rozwój kolei w tym miejscu przyczynił się do rozwoju gospodarczego miasta i postępu.