thumb|200px|right| sebastokrator Konstantyn Paleolog i jego żona Irena. Obraz wotywny z początku XIV wieku. right|thumb|200px|Obraz wotywny bułgarskiego sewastokratora Kałojana i jego żony Desisławy. Fresk z klasztoru w Bojanie (1259). Sebastokrator (gr. σεβαστοκράτωρ, sewastokratōr; bułg. i serb.: cевастократор, sewastokratorJakkolwiek wymowa greckiego β w średniowieczu ewoluowała od b do w w literaturze przedmiotu zarówno polskojęzycznej jak i obcojęzycznej używa się konsekwentnie terminu sebastokrator) – tytuł cesarski w późnym Bizancjum. Był także używany przez władców innych krajów pozostających w strefie oddziaływania Cesarstwa Bizantyńskiego. Termin stanowi złożenie słów sebastos (szczęśliwy) i autokratōr (samowładca). Żona sebastokratora była w Cesarstwie nazywana sebastokratorissą (σεβαστοκρατόρισσα), a u Bułgarów i Serbów – sewastokraticą (севастократица).