Nazwa Miasto ma metrykę średniowieczną i notowane jest od XIII wieku. W 1250 jako Lisiec ante Conin, 1283 civitas nostra Kunyn, 1284 in Conyn, 1292 in Conino, 1301 in Quonin, 1397 de Conyn, 1438 in Conyn, 1511–23 antiqua Conyn, 1579 Konin, 1674 Kunin, 1789 Miasto Konin, 1883 Konin.
Nazwa miasta pochodzi od zoonimicznej nazwy osobowej zwierzęcia konia umieszczonego w herbie miejscowości.
Historia Początki miasta Z około 9000-8000 roku p.n.e. pochodzą znalezione na wydmach nadwarciańskich narzędzia krzemienne – ostrza trzoneczkowe, drapacze, rylce i noże, świadczące o istnieniu na terenie obecnego Konina, oraz w jego okolicach, skupisk ludności z kultury świderskiej. Z późniejszego okresu pochodzi cmentarzysko ludności z kultury przeworskiejPiotr Maluśkiewicz, Województwo konińskie: szkic monograficzny, wyd. 1, Warszawa: Państwowe Wyd. Nauk, 1983, s. 81–112, ISBN 83-01-00534-3, OCLC 11783554..
Lokalny gród istniał już w X w., to wokół niego powstało miasto. Pierwsza wzmianka o Koninie (tj. wójcie Gosławie z Konina) pochodzi z 1293 roku. Konin był początkowo osadą na wyspie wśród rozlewisk Warty strzegącą brodu, a następnie mostu (pierwsza wzmianka z 1328 roku) na szlaku między Kaliszem a Kruszwicą.