Mateusz z Edessy (ormiański: Մատթեոս Ուռհայեցի, Matteos Uṛhayetsi), był ormiańskim duchownym i kronikarzem żyjącym w Edessie na przełomie XI i XII wieku. Urodził się w drugiej połowie XI wieku, zmarł w 1144 roku w swym rodzinnym mieście. Pełnił funkcję opata Karmir Vank', leżącego w pobliżu Kessoun, na wschód od Marasz. W swoich pracach pisał głównie o rządach Bagratydów w Armenii, pierwszych krucjatach i walkach toczonym między muzułmanami a Bizancjum na terenie północnej Syrii i wschodniej Azji Mniejszej. Jego dzieła są podstawowymi źródłami do badań dziejów Edessy i sąsiednich ziemBartikyan Hrach, «Մատթեոս Ուռհայեցի» (Matteos Urhayetsi), Sowiecka Encyklopedia Ormiańska, tom VII, Erywań, Armeńska SRR: Ormiańska Akademia Nauk, 1981, s. 289..
Życie Niewiele wiadomo o jego życiu. Mateusz przyszedł na świat w drugiej połowie XI wieku w Edessie, w ormiańskiej rodzinie należącej do narodowego kościoła. Występował przeciwko kościołowi greckiemu i łacińskiemu, które to próbowały podporządkować sobie kościół ormiański. Być może miał zatargi z łacinnikami, jego prace zawierają bowiem bardzo negatywny obraz europejskich osadników. Równie niechętnie odnosił się do etnicznych Ormian należących do kościoła greckiego.