Rafał – imię męskie pochodzenia semickiego wywodzące się od hebrajskiego słowa רָפָאֵל (Rafael) składającego się z „rofe” (uzdrowiciel/lekarz) i przyrostka "-el" (Pan, Bóg), tłumaczone jako Bóg uleczy/uzdrowi.
Żeńska forma: Rafaela.
Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Rafał w 2017 r. zajmował 66. miejsce z 560 nadaniami. W całej populacji Polski według stanu na 1 stycznia 2019 r. Rafał stanowił 22. co do częstości imię męskie, mając 240 460 nadań. Jako drugie imię został nadany 86 726 razy i stanowił 34. co do popularności drugie imię męskie. Według stanu 19 stycznia 2024 roku imię to nosiło w Polsce 261 766 mężczyzn.
W Polsce imię Rafał stało się popularne pod koniec lat 30. XX wieku, do czego przyczyniła się powieść Znachor Tadeusza Dołęgi-Mostowicza z 1937 roku. Jak wyjaśnia biograf pisarza Jarosław Górski: „Popularność powieści i filmu wyrażała się także w tym, że młodzi rodzice dużo częściej, w porównaniu z wcześniejszym okresem, nadawali teraz swoim nowo narodzonym synom imię Rafał (a więc imię tytułowego bohatera), a córkom zestawienie Maria Jolanta (imiona córki prof. Wilczura-Znachora).