Stała się częścią latyfundiów władzy, eksploatowanych na wiele sposobów. Rady nadzorcze dostarczają synekur dla rodzin i przyjaciół wszelkiej maści polityków) zatrudnianie w instytucjach rządowych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa PRL (SB, ZOMO) brak zdolności państwa do rozwiązywania problemów społecznych
Określenie i realizacja idei „IV Rzeczypospolitej” z różnych punktów widzenia Prawo i Sprawiedliwość po raz pierwszy wykorzystało określenie „IV Rzeczpospolita” w czasie kampanii wyborczej do polskiego parlamentu w 2005 r. Swoją koncepcję zmian PiS zawarł w dwunastu tezach konstytucyjnych. Partia ta oraz środowiska z nią związane poddawały krytyce większość rządów z lat 1989–2005, oprócz rządu Jana Olszewskiego, którego ich zdaniem tzw. „układ” rządzący Polską doprowadził do odwołania tego rządu. „Układ” zdaniem polityków PiS przy pomocy WSI oraz byłych agentów SB zablokował lustrację oraz dekomunizację kraju, doprowadził też do rozkwitu korupcji w kraju. Odpowiedzią na ten stan rzeczy miała być IV Rzeczpospolita, mająca powstać po zmianie konstytucji. Zapowiadana przez PiS zmiana konstytucji ostatecznie nie nastąpiła, co było bezpośrednim skutkiem braku 2/3 posłów (sprzeciw PO i SLD) wymaganej do zmian w konstytucji.