W 1999 r. Rada Europejska podczas szczytu w Tampere w ust. 28 wniosku z posiedzenia zapisano postulat zniesieniu ograniczeń praw jednostek i przedsiębiorstw w wyniku wynikających z niespójności systemów prawnych państw członkowskich.
Komunikatem z 16 marca 2001 Parlament Europejski oficjalnie wezwał w ust. 28. do podjęcia działań przez komisję w tym zakresie, która ostatecznie nie zajęła żadnego stanowiska podając jedynie pod dyskusje rozmaite warianty kodeksu.
Obecnie za główną podstawę prawną dokonania kodyfikacji Europejskiego Kodeksu Cywilnego upatruje się w trzech artykułach Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską i jego następców. Do przepisów Traktatu zalicza się: art. 95 (podjęcie działań w celu stworzenia i funkcjonowania wspólnego rynku), art.308 (rozszerzenie kompetencji UE w celu stworzenia ram umożliwiających stworzenie wspólnego rynku), art.65 (współpraca sądowa w zakresie wspólnego rynku). Podstawy te są krytykowane przez sceptyków EKC, ze względu na zbyt szeroką wykładnię przepisów.