Os vandalos estioron un pueblo chermanico oriental que en o periodo d'as primeras invasions barbaras emigroron t'L'Imperio Romano d'Occident chunto con os sueus y os alanos, establindo-se temporalment en Hispania, pa dimpués ser-ne forachitatos por os visigodos y creyar un estato propio en Berbería que fue desfeito en tiempos de Chustinián I, que i ninvió una expedición militar. A l'igual que os godos tenioron yeran arrians dimpués d'a suya cristianización y luitaban sobre tot a caballo. Yeran dividitos en dos brancas principals: asdingos y silingos.

Os vandalos enantes d'as grans migracions Beluns identifican os primers vandalos con os portadors d'a cultura de Prezeworsk. Os silingos habitoron bel tiempo l'aria d'os sudetes y talment en Silesia (existe a hipotesi toponimica que fa remontar o toponimo a lo etnonimo), y los asdingos os territorios d'as actuals Polonia, Eslovaquia y Hongría.

Os vandalos en Hispania 200px|thumb|Distribución d'os pueblos barbaros en Hispania enantes d'a invasión visigoda Enta agüerro de l'anyo 409 os vandalos forzoron o paso d'os Pirineus, dimpués s'estendilloron por a peninsula iberica, principalment por l'ueste y sud, y en l'anyo 411 os romanos permitioron a los asdingos d'establir-sen en Gallaecia y a los silingos d'establir-sen en a Baetica. Entre os anyos 417 y 418 os alanos y os silingos fuoron exterminatos por os visigodos y desapareixioron como pueblos independients y os suyos restos abioron d'unir-sen a los vandalos asdingos. En l'anyo 419 os asdingos baixo o mando de Gunderico vencioron a los sueus y ocuporon a Baetica. En l'anyo 426 facioron expedicions militars ta Mauritania y as Balears, ocuporon Sevilla y Cartachena. D'esta traza preparoron a emigración t'Africa, que se fació en l'anyo 429 baixo o mando de Chenserico, emigrando uns 80.000 individuos.

Existe una hipotesi toponimica que relaciona o nombre arabe d'Espanya (Al-Andalus) con a percepción u recuerdo d'os habitants d'o norte d'Africa como tierra d'orichen d'os vandalos. Atros toponimos que s'han quiesto relacionar con os vandalos son Campdevànol y Bandaliés.

En a Cronica de Sant Chuan d'a Penya mencionan a presencia temporal d'os vandalos en Hispania:

En a Cronica de los Conquiridors son mencionatos como Euandalos:

Os vandalos en o Norte d'Africa

Os vandalos de Chenserico prenioron Cartago en l'anyo 439, y poco dimpués dominoron as Balears, Corcega, Cerdenya y part de Sicilia. En os zaguers anyos de l'Imperio Romano d'Occident yeran os enemigos mes inmediatos de Roma porque a mes d'ocupar as tierras africanas que heban estau o granero de Roma, teneban una flota con la que feban periodicas expedicions de saqueyo en Italia y plegoron a saqueyar Roma en l'anyo 455. Con a suya flota dominaban as auguas d'o Mediterranio Occidental y plegoron a saqueyar as costas d'o Peloponeso, por o que l'Imperio Romano d'Orient plegó a organizar una expedición contra éls.

A caballería vandala sufrió una derrota debant d'os camellers berbers. En l'anyo 533 l'exercito bizantín remató vencendo-los y os zaguers vandalos fuoron deportato ta Orient. En o "Libro de los Emperadors" dedican o capítol XXXIX a la guerra entre vandalos y bizantins: En el tempo del emperador Honori, cómo senyoriava Roma Vándali:

Bibliografía Francisco Beltrán Lloris Los germanos. Historias del Viejo Mundo, num. 15. Historia 16.

Categoría:Pueblos chermanicos