Os prefixos cultos en aragonés se presentan en cultismos, neolochismos y parolas ampradas d'idiomas a on son productivos. Por un regular son d'orichen griego y latín y se presentan en totas as luengas romances y occidentals en cheneral.
Lista de prefixos cultos en aragonés
Prefixo Valor Eixemplo A- Sin ixo Atomo, anormal Ad- Adquirir, adverbio Ante- Anterior en tiempo, d'a part debantera d'un puesto u obchecto Antipasau, antepeito, antiseco, antevispra Bi- Dos vegadas Bilingüismo De- Acción contraria pero tamién intensificar una acción negativa Defender, denegar, defensa Dis- Dislexia, disierto Ex- Exfoliación Cheo- Cheografía, cheometría Haplo- Haploide, haplogrupo Hemato- Hematopoyesi Hemo- Hemoglobina Hetero- Heterotrofo, heterochenio Hexa- Hexagono Hidro- Hidrolochía Higro- Higrometro Hipo- Hipocresía Holo- Holometabolo Homo- Homolochía, homologo In- Inchección, influencia Ideo- Ideolochía, ideograma Inter- Internacional Neo- Neodarwinismo Per- PermutaciónAntonio Pérez Martínez: Los Fueros de Aragón: la Compilación de Huesca. Edición crítica de sus versiones romances. El Justicia de Aragón. Post- Postposar, posteridat Sub- Subconscient Super- Superstrato Trans- Dillá de, mes luent de Transporte Vice- Grau hierarquico inferior Vicepresident
Aspectos ortograficos Os prefixos d'orichen griego haplo-, hema(to)-, hemo-, hetero-, hexa-, hidro-, higro-, hipo-, holo-, homeo-, homo-, etcetera, s'escriben con letra h por razons etimolochicas.Academia de l'Aragonés "Propuesta ortografica de l'Academia de l'Aragonés". EDACAR, 7. Zaragoza, 2010 pp 17.
Os hiatos que bi ha en as radices griegas u en os prefixos cultos griegos como cheo-, homeo-, meteoro- u neo- no se desfan en a escrituraAcademia de l'Aragonés "Propuesta ortografica de l'Academia de l'Aragonés". EDACAR, 7. Zaragoza, 2010 pp 9 (cheometría, cheografía, cheolochía, homeopatía, homeostasi, meteorolochía, neoaragonés, neodarwinismo, neoliberalismo, neonazi), encara que exista una pronunciación posible zarrando a vocal velar o en u conoixida ya en aragonés medieval, (cheumetría, Neupatria).
Referencias
Bibliografía Academia de l'Aragonés: Propuesta ortografica de l'Academia de l'Aragonés. EDACAR, 7. Zaragoza, 2010. Antonio Pérez Martínez: Los Fueros de Aragón: la Compilación de Huesca. Edición crítica de sus versiones romances. El Justicia de Aragón.
Se veiga tamién Prefixos en aragonés. Sufixos cultos en aragonés.
*