O rumanche ye como se diz a un conchunto de parlas de val que se charran en bels lugarons d'o cantón montanyoso d'os Grisons, Suiza. Estas parlas forman con lo ladino y lo friulán o subgrupo retorromanico d'as luengas romances. Ye una d'as cuatre luengas nacionals de Suiza, de conchunta con l'alemán, l'italiano, y o francés. As cinco parlas dialectals mas charratas son sursilván, sutsilván, surmirán, puter y vallader.
Dialectos Rumanche ye una denominación batiauguas que acubilla un grupo de dialectos amanaus y perteneixients a o subgrupo de luengas retorromanicas. Os cinco dialectos d'o rumanche son: Os dialectos d'o Rin: Sursilvan — en o Vorderrhein (Rain anteriur), incluyindo-ie Lumnezia, Foppa, Cadi (Surselva) Sutsilvan — en o Hinterrhein (Rain posteriur), incluyindo-ie Plaun, Tumliasco, Schons (Sutselva) Surmiran — en as vals d'a Julia l'Albula, incluyindo-ie Surses, Sutses (Surmeira) Os dialectos engadins u ladinos: Puter — l'alta val d'Engadín (Engiadin' Ota) Vallader — a baixa val d'Engadín (Engiadina Bassa) y a val de Müstair.
Se gosa referir a ormino a os dialectos puter y vallader como una variedat especifica dita ladino, ya que fan servir ista parola ta decir "rumanche". Sindembargo, en cheneral gosa clamar-se ladino a la luenga d'os Dolomitas italianos. Os codigos ISO 639 d'o rumanche son rm y roh.
Referencias
*