A fricativa dental xorda ye un tipo de soniu consonantico emplegau en cuantas luengas parladas. O simbolo en l'Alfabeto Fonetico Internacional que representa iste soniu ye //, y o simbolo X-SAMPA equivalent ye T.

Caracteristicas Ye una consonant fricativa, lo que significa que o suyo soniu ye produciu por una turbulencia d'aire no chenerada por as cuerdas vocals, sino en a boca. Ye una consonant xorda, por lo que no s'involucra o soniu d'a vibración d'as cuerdas vocals. Cuan as cuerdas vocals sonan, alavez se chenera una fricativa dental sonora, que, a o contrario que iste fonema, ye muito mas comuna y ye present en forma d'alofono en l'aragonés. A suya articulación ye dental. Tien dos variants licherament distintas, que no producen guaire diferencia en o soniu emeso. En una articulación, dita interdental, se mete a punta d'a luenga entre os dients, sobresalindo muit poco; en l'atra, a luenga se mete dezaga d'os dients. Ye una consonant oral, por lo que l'aire sale por a boca y no pas por o naso. Ye una consonant pulmonar, por lo que l'aire d'a suya pronunciación proviene dreitament d'os polmons; no involucra l'aire almagazenau en a boca, ni ye una consonant d'o tipo "clic".

Presencia En aragonés En aragonés iste soniu se representa: Ortografía de l'aragonés. AAL

Con o grafema <c>: Debant de e u i: cera (), cirecera (). Con o grafema <z>: Debant de "a", "o" y "u", de consonant liquida y en posición final de silaba: alquezrana ([alke'θɾana]), barza (['baɾθa]), panizo ([pa'niθo]), tozuelo ([to'θwelo]), gazpiau ([gaθ'pjaw]), burz ([buɾθ]), troz ([troθ]). En voces que s'escriben con las secuencias <ze>, <zi> en l'ambito internacional: azimut, enzima, kamikaze, zen, zeugma, zeta, zelota, zigurat. En derivaus de toponimos u antroponimos que las contienen: azerín, elzevir, neozelandés, zeppelín, zimbabwés, alzhéimer. En os plurals en -z de substantivos y adchectivos: mocez ([mo'θeθ]), chicoz ([tʃi'koθ]), negruz ([ne'ɣɾuθ]), ciudaz ([θju'ðaθ]), toz ([toθ]). En as formas verbals en segunda persona de plural: fez ([feθ]), minchaz ([min'tʃaθ]), trobarez ([troβa'ɾeθ]), querébaz ([ke'ɾeβaθ ]), puyez ([pu'yeθ]), metaz ([me'taθ]), cullísez ([ku'ʎiseθ]).

Como en atros idiomas vecins, i hai palabras en as que as secuencias <θe> y <θi> se puede escribir tanto con <z> como con <c>: azimo/acimo, zedilla/cedilla, eczema/eccema, zenit/cenit, zebra/cebra, zero/cero, zigoto/cigoto, zinc/cinc, zirconio/circonio.

Eixemplos en diferents luengas

Idioma Palabra AFI Significau Notas Anglés thin fino Se veiga fonetica de l'anglés Aragonés arbuzo arbuzo Se veiga fonetica de l'aragonés Castellano cazar cazar Se veiga fonetica d'o castellano Gallego cero zero Se veiga fonetica d'o gallego

Referencias

Dental xorda Fricativa xorda Fricativa dental Categoría:Fonemas de l'aragonés