Este articlo trata sobre la loira, mamifero carnivoro acuatico. Ta altros emplegos d'a parola loira se veiga Loira (desambigación).
A loira Silbia Garcés Lardiés, Francho Rodés Orquín:Un borguil de parolas.Bocabulario dialeutal escolar, Gubierno d'Aragón, 2006, , p.35 Rafel Vidaller Tricas: Lesico do mundo natural en o sieglo XV, Luenga & Fablas 12-13, 2008-2009, Consello d'a Fabla Aragonesa, ISSN 1137-8328, pp. 227-236Con as variants noira, aloira y noria. u luriaCon a variant palatalizada lluria y as variants, nuria, ludia, lutria y llutria. ( (L., 1758)) ye un mamifero carnivoro d'a familia d'os mustelidos, habitant d'os corsos d'augua. En Aragón yera un animal que frecuentaba totas as rechions dende os Pireneus dica la tierra baixa, pero que actualment se troba redueita en os corsos d'alta montanya de bella sierra interior y d'os Pireneus.
Se'n considera un animal indicador d'o buen estau d'os cursos d'augua, perque enradiga l'alimentación suya en peixes, anfibios y crustacios que no se troban en as auguas contaminadas. Per esta razón, y perque las suyas piels son muit apreciadas, a especie minguó lo suyo numero dende la segunda metat d'o sieglo XX en o nuestro país. Actualment, bella población se troba en as cuencas d'os ríos Millars, Guadalaviar, Guadalop, Matarranya, Algars, Aragón, Cinqueta, Bellós, Arazas, Cinca, Esera, Isabana, Noguera Ribagorzana, Xalón y Piedra, y ha estato reintrodueita en Ebro.
Este animal se caracteriza per a suya mida gran (d'entre 62 ta 70 cm de cuerpo, mes bels 35 – 40 cm. d'a coda, plegando dica pesar 11 Kg.), as partes blancas en a gorga y as membranas d'entre os suyos didos. O pelache ye curto y pardo, distinguindo-se d'os suyos parients os nurions (Mustela lutreola) per a suya mida mes gran, o pelo mes claret, y la suya maniera de nadar con només que la capeza fuera de l'augua, mientres que os nurions be mantienen parte d'a esquena tamién.
As piels de loira ya se nombran en aragonés medieval en textos comercials de primers d'o sieglo XV provinients de Uesca.
Zoonimia En muitas localidaz de l'Alto Aragón como Ansó, Bielsa, Buerba, Broto, Chistén, Echo, Fago, Lasieso, Puyarruego, Sallent de Galligo, Torla y Vallivió dicen loira VIDALLER TRICAS, Rafel: Libro de As Matas y Os Animals; Dizionario aragonés d'espezies animals y bechetals, Edicions Val d'Onsera, Zaragoza 2004. ., pero bi n'ha variants. En Buerba existe tamién aloira
Se troba luria en Alcoleya de Cinca, Benás, Campo, Casp, Chalamera, Estadilla, Fonz, Muel, Osera, la Poblla de Roda y Santa Llestra y a suya variant palatalizada lluria en Alcoleya de Cinca, Calvera y Caixigar.
En Isabana se rechistra a forma lutra mientres que ludria ye a forma tipica en a provincia de Teruel, existindo tamién a variant ludia. En Grist se documentan as formas luitra, a palatalizada lluitra y lutria, ista zaguera tamién rechistrada en Echo.
En l'Aínsa, Campo, Muro de Bellós y Pozán de Vero dicen nuria MASCARAY SIN, Bievenido: Benas, Trallo y fuellas. Poemas en aragonés ribagorzano de Campo. Consello d'a Fabla Aragonesa, 1984, p 119, con as variants noria y neutra en Rodellar y noira en Bailo, Pandicosa y a val de Tena.
Tamién se conoixe como cocho d'aigua en Capella.
Imáchens
Notas
Referencias
Vinclos externos
Categoría:Mamiferos d'Aragón lutra Categoría:Taxons nombraus por Carl Linnaeus Categoría:Fauna d'os Pireneus