Ontario

Iste articlo ye sobre una provincia canadiense; ta atros usos, se veiga Ontario (desambigación).

Ontario ye una provincia de Canadá con una población estimada (2024) d'alto u baixo 16 millons d'habitants. La suya capital ye la ciudat de Toronto, que ye amás a suya ciudat mas poblada. En o territorio d'Ontario se troba la ciudat d'Ottawa, que ye la capital de Canadá. Se troba situada en o centro-este d'o país y ye la suya provincia mas meridional.

A suya población estimada en 2024 ye de 16.124.118 en una superficie d'1.076.395 km², con una densidat de población de 15,91 hab/km². Por a suya superficie, ye la segunda provincia de todo Canadá dezaga de Québec.

Ontario muga a l'este con Manitoba, a lo norte con as badías de Hudson y James y a l'este y nord-este con Québec. A lo sud, muga con os estaus estausunidense de Minnesota, Michigan, Ohio, Pennsilvania y Nueva York. Ista muga sud d'Ontario con os Estaus Unius, con una longaria de bels 2.700 km, sigue una linia natural de ríos y lacos, dende lo laco d'as Selvas a l'ueste en avanzando enta l'este seguindo lo suyo desaugue enta los Grans Lacos d'America d'o Norte que continará enta lo río Sant Lorient. En ista muga sud, nomás que alto un baixo 1 km ye de muga terrestre.

Atamas d'a gran extensión da provincia d'Ontario, tanto la mayor parte d'a suya población como la mayor parte d'a suya supeficie cultivable se concentra a lo sud d'a provincia, como consecuencia s'a suya climatolochía, estando lo norte d'Ontario escasament poblau, con hibiernos muit fríos y gran presencia d'as selvas. D'atra man, encara que l'agricultura conserva muita mportancia en a economía provincial, la industria tien un peso muito mas gran que l'agricultura en a economía.

Etimolochía A palabra Ontario se creye que tien orichen en as luengas amerindias, citando-se dos posibles oríchens d'a mesma. Ta uns, provien d'ontarí:io, que en wyandot significa gran laco; Marianne Mithun: The Languages of Native North America, Cambridge University Press, 2001, p.312. . ta atros, l'orichen se trova en a voz skanadario, que significa augua polida u augua brilant en luengas iroquesas About Canada // Ontario, en Study Canada. (cal parar cuenta que Ontario poseye bels 250.000 lacos d'augua dolza). Lakes and Rivers.

A primer mención d'Ontario se produz en l'anyo 1641, quan s'emplegaba ta designar os territorios situaus a lo norte d'a parte mas oriental d'os Grans Lacos d'America d'o Norte, Ontario en a web d'o Gubierno de Canadá. estando adoptau como nombre oficial en 1867 ta designar a la provincia creyada en ixe inte.

Cheografía

O clamau Escudo Canadiense, que s'estendilla por o nord-ueste y lo centro d'a provincia, ye una redolada poco poblada y que ocupa mas d'a metat d'a superficie terrestre d'Ontario. Encara que en ista parte d'a provincia l'agricultura tien una presencia marguinal, ye un territorio rico en minerals, ye cubierta en bella cosa por selvas y poseye muitismos ríos y lacos. Ista redolada, conoixida como Ontario d'o Norte se puet dividir en dos subrechions, Ontario Nord-ueste y Ontario Nord-este.

As tierras baixas d'a badía de Hudson, a l'extremo norte y a l'extremo nord-este se troban practicament deshabitadas y son un territorio con paúls y pantanos con bien poca presencia d'árbols.

Ontario d'o Sud ye dividiu en cuatre subrechions: Ontario Central, Ontario Oriental, Ferradura Dorada y Ontario Sud-ueste.

Encara que la provincia d'Ontario no poseye muito terreno montanyoso, bi ha bella cantidat de terreno elevau (mas que mas en o clamau Escudo Canadiense) que trescruza la provincia de nord-este enta sud-ueste, pero tamién por dencima d'a escarpa d'o Niagara que la trescruza en o sud. O punto de mayor altaria d'Ontario ye l'esquino d'Ishpatina, on 693 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, en o termin municipal de Temagami, a lo nord-este d'o territorio provincial. En o sud d'Ontario, bellas cimas plegan a superar los 500 m en as tierras d'arredol d'o río Madawaska, en o condau de Renfrew.

A selva caroliliana cubre la mayor parte d'a rechión sud-ueste d'a provincia. A val templada y taconal d'os Grans Lacos y d'o río Sant Lorient faparte d'una antiva rechión de selvas a on en l'actualidat l'agricultura y lo desenvolique industrial y urbano han substituyiu a las selvas. En Ontario, en a muga con los Estaus Unius, se troban as cataractas d'o Niagara, que fan parte d'a escarpa d'o Niagara. A vía maritima d'o río Sant Lorient permite la navegación dende l'oceano Atlantico dica Thunder Bay en o nord-ueste d'Ontario. Finalment, cal considerar que lo norte d'Ontario abraca alto u baixo l'87% d'o territorio provincial pero lo sud d'o país conta con o 94% d'a suya población.

A lo sud d'Ontario se troba lo Parque Nacional Point Pelee, una peninsula en o sud-ueste d'a provincia, amán de Windsor y Detrit (iste en Michigan en os Estaus Unius), que ye lo punto mas meridional d'o territorio continental canadiense (nomñas que lo continental, porque las islas Pelee y Middle sobre lo laco Erie se troban una mica mas a lo sud, dillá d'o paralelo 42 Norte.

Clima

left|250px|Tipos climaticos d'Ontario seguntes a clasificación climatica de Köppen. O clima d'Ontario varía seguntes a ubicación concreta en o suyo territorio y seguntes a estación de l'anyo. The Canada Country Study: Climate Impacts and Adaptation: Ontario Region Executive Summar. Afectan a la climatolochía provincial tres tipos de vientos: un viento d'o norte, frío y seco, procedent de l'oceano Glacial Arctico (que ye lo viento dominant mientres l'hibierno y la mayor parte de l'anyo en o norte); un vienti glacial procedent de l'oceano Pacifico que trescruza dende las planas occientals de Canadá y d'Estaus Unius; y un viento calido y humido d'o sud procedent d'o golfo de Mexico y l'oceano Atlantico. David Baldwin, Joseph Desloges y Lawrence Band: Physical Geography of Ontario (.pdf). Os efectos d'istas grans masas d'aire sobre la temperatura y la pluya varían seguntes a latitut, a proximidat a los cuerpos d'augua (ríos y lacos) y tamién d'o relieve d'a redolada. Cheneralment, se considera que lo clima en Ontario ye un clima continental humido.

Ontario poseye tres grans rechions climaticas: 1. O sud d'Ontario. En ixa rechión la influyencia d'os Grans Lacos ye decisiva. D'agüerro y d'hibierno a liberación d'a calor almacenada por os lacos modera lo clima amán d'as suyas costas, US Environmental Protection Agency: Natural Processes in the Great Lakes. cosa que dota a parte d'o sud d'Ontario d'un clima mas temperau que lo d'as arias continentals en latituz mas baixas. Partes d'o sud-ueste d'Ontario y d'a rechión d'o río Niagara, que se troban mas qua mas a lo sud d'a linia Sarnia–Toronto, tienen, seguntes a clasificación climatica de Köppen, un clima continental humido moderau muit similar a lo d'as arias interiors d'Estaus Unius en o clamau Atlantico Meyo u en os estaus d'o Meyo Ueste. Ista reción poseye veranos entre calidos y calorosos y humidos y hibiernos fríos. A precipitación anual meya ye de 750-1.000 mm distribuyida regularment todo l'anyo. En trobarse la mayor parte d'a rechión a sotavento d'os Grans Lacos gosan producir-se grans nevazos. En aviento de 2010 se batió lo récord en recullir-se mas d'un metro de nieu en 48 horas en o clamau cinturón de nieu u Snowbelt. 2. Ontario central o oriental. Ista rechión poseye un clima continental humido moderau, con veranos calidos y de vegadas calorosos, hibiernos mas luengos y fríos, con nevazos abundants y precipitacions meyas anuals similars a la rechión anterior. En as partes nord-orientals d'Ontario que s'estendillan enta lo sud dica Kirkland Lake, as auguas frías d'a badía de Hudson fan baixas as temperaturas de verano, fendo la rechión mas fresca que d'atras rechions en latituz similars. S'escayece lo mesmo en a costa norte d'o laco Superior, que enfría l'aire calient y humido d'o sud provocando asinas temeparturas mas frescas de verano. En as costas orientals d'o laco Superior y d'o laco Huron, as temperaturas d'hibierno son lucherament moderadas pero gosan estar acompanyadas de fuertes ixufrinadas de nevadas por efecto laco que provocan acumulaus anuals de precipitación en forma de nieu amanaus a los 3 metros en bels puestos. Istas rechions tienen precipitacions anuals totals mas elevadas, que en bels puestos plegan dica los 100 cm. 3. Ontario mas septentrional. En ista rechión, y mas que mas en a suya parte situada a lo norte d'o paralelo 50 Norte, lo clima ye un clima subartico, con hibiernos luengos y extremadament fríos y veranos curtos entre frescos y calidos, estando amás posibles en cualquier epoca de l'anyo cambios drasticos en a situación climatolochica. En no haber-ie cadenas de montanyasta bloqueyar as masas d'aire arctico, no ye raro que se plegue mesmo a temperatiras de 40 graus baixo zero y la nieu gosa permaneixer sobre lo terreno mesmo mas d'a metat de l'anyo, con altas acumulacions de nieu en bellas redoladas. A ormino las precipitacions son inferiors a 70 cm, y la suya maxima presencia se produz de verano en forma de pluya u de tronadas.

As tronadas de gran intensidat plegan en o suyo maximo de verano. Windsor, a lo sud-ueste d'Ontario, poseye lo récord de Canadá en lampiz por anyo, con un promeyo de 33 días a l'anyo de tronadas con actividat electrica. WeatherStats: Weather Winners. De promedio, Ontario recibe 11 tornados cada anyo, con un récord de 29 tornados rechistraus en 2006 y 2009. Ocasionalment i plegan restas de ciclons tropicalsque deixan fuertes pluyas y vientos en o sud, encara que no gosan tener consecuencias mortals. Tanimientres, a excepción estió l'huracán Hazel en octubre de 1954 que descargó lo sud d'Ontario tenendo lo suyo epicentro en Toronto. James Marsh: Hurricane Hazel, en The Canadian Encyclopedia.

Promeyo de temperaturas minimas y maximas ta ciudaz seleccionadas d'Ontario Localidat Chulio Chinero Windsor (Aeropuerto Internacional de Windsor) 18/28 °C -7/0 °C Cataractas d'o Niagara (Aeropuerto Internacional de Windsor) 17/27 °C -8/0 °C Toronto (The Annex) 18/27 °C -7/-1 °C Midland (planta de tractamiento d'auguas) 16/26 °C -13/-4 °C Ottawa (Aeropuerto Internacional d'Ottawa Macdonald-Cartier) 16/27 °C -14/-6 °C Sudwury (Aeropuerto de Sudwury) 13/25 °C -19/-8 °C Emo (Emo Radbourne) 13/25 °C -22/-9 °C Thunder Bay (Aeropuerto Internacional de Thunder Bay) 11/24 °C -21/-9 °C Kenora (Aeropuerto de Kenora) 15/24 °C -21/-11 °C Moosonee 9/23 °C -26/-14 °C

Historia

Población indichena anterior a 1610