Yod ye un soniu palatal dito asinas por a pronunciación d'a letra ebreya "yod" y que influye en a evolución d'as palabras latinas enta as lenguas romances. L'orichen d'este sonito ye variau.
Os romances navarro-aragonés y asturleyonés diftongan as vocals curtas latinas O y E porque yeran mas ubiertas, y tamién diftongan debant de yod. O mozarabe central y de bellas rechions como a val d'Ebro tamién diftongaba debant de yod.
O castellano y bel dialecto suditaliano no diftongan debant de yod encara que diftonguen as vocals curtas latinas o y e en toz os atros casos.
O francés medieval diftongaba a vocal o debant de yod, y saliban triftongos que en francés actual son reducitos a ui (como en nueit > nuit).
Trobamos estas mesmas formas en catalán medieval: huit, nuit, hui. Y existe a hipotesi seguntes a cual o catalán medieval diftongaba debant de yod, manimenos no ye documentau.
I derivada de DY, TY HODIE > HOYE > huei PODIUM > POYO > pueyo
I derivada de K en o grupo latino -KT- OCTU > ueito NOCTE > nueit > nuei
LL derivada d'os grupos -C'L-, -G'L-, -T'L-, -LY- latinos OCULU > OLLO > uello FOLIA > FOLLA > fuella LOLIUM > LOLLO > luello ROTULUM > ROLLO > ruello
N debant de I TENIO > tiengo VENIO > viengo
Veyer tamién Diftongación debant de yod en aragonés.
Categoría:Leis foneticas