Psicolochía, (d'o griego ψυχή "alma" e λόγος "tractau, ciencia"). Traduciu literalment significa ciencia de l'alma, sindembargo, actualment la conceptualizan como l'estudio de: O comportamiento d'os organismos individuals en interacción con o suyo ambient. Os procesos mentals d'os individuos. Os procesos de comunicación dende lo individual a lo microsocial.
A mayor parti d'os estudios se realizan en sers humans; manimenos, ye habitual l'estudio d'o comportamiento d'animals, tanto como un tema d'estudio en él mesmo (veyer cognición animal, etolochía), como ta establir medios de contimparanza entre especies (psicolochía contimparativa), punto que a sobén resulta controvertito.
A Psicolochía como demba d'estudios se'n ye movita tanto por camins cientificos como no cientificos. A Psicolochía entendita como ciencia basica u experimental s'enmarca en a tradición positivista, emplegando o metodo cientifico de concarar hipotesis con variables cuantificables en contextos experimentals e clamando antimés a atras arias d'estudio cientifico ta exemplificar millor os suyos conceptos. Pero no todas as rechiras en Psicolochía siguen o metodo cientifico clasico. Dende una perspectiva mes ampla, e replecando a Psicolochía como una parti d'as Ciencias humanas u Socials, a ormino s'emplegan metodolochías cualitativas de rechira, que enriquexen a descripción e interpretación de procesos que, por medio d'a prebatina clasica, resultan mes difícils d'abastar, sobre tot en arias clinicas. En l'atra estrimera, bels psicologos (a psicolochía humanista per eixemplo) arriban mes luent refusando de raso l'emplego d'amanamientos cientificos.
Dende atra perspectiva, a Psicolochía estableix una demba d'estudios entremeya de "lo biolochico" e "lo social". En cuanto a lo biolochico, encara que a Psicolochía no embreca sino que l'estudio d'os fenomenos d'o sistema niervoso, terne que terne y en a mesura que a comprensión d'o funcionamiento d'o cerebro e l'esmo han enantau, os aportes d'a neurobiolochía se'n son itos incorporando a la rechira psicolochica a traviés d'a neuropsicolochía e as neurosciencias cognitivas.
En o tocant a lo social, a Psicolochía prolarga d'a Sociolochía, l'Antropolochía, l'Economía e as Ciencias politicas, en a mesura en que o suyo obchecto d'estudio ye o comportamiento individual e o de grupos chicoz en interrelación, mes que de collas meyanas u grans colectividaz d'individuos (culturas u sociedaz).
Etimolochía thumb|Letra griega psi. Etimolochicament, a palabra "psicolochía" deriva d'o latín psychologia, termín él mesmo formato a partir d'o griego antigo ψυχή ("a bufada, l'esprito, l'alma") e λόγος ("a ciencia, l'estudio, a rechira")Reuchlin, Maurice (1985) Psychologie PUF. per o saputo humanista croata Marko Marulić (1450-1524) e que sembla apareixer per primera vegata en o titol Psichiologia de ratione animae humanae (a zagueras d'o sieglo XV y en primeras d'o sieglo XVI), que a traza d'él se ye tresbatita,Paul Mengal, « La constitution de la psychologie comme domaine du savoir aux XVIe et XVIIe siècle », Revue d'Histoire des Sciences Humaines, vol. 1, nº 2 « Aux origines de la psychologie européenne (16e-19e siècles) », 2000, pp. 5-27 (ISBN 2859396179, DOI 10.3917/rhsh.002.0005).Classics in the History of Psychology – Marko Marulic – The Author of the Term "Psychology". tot y que a primera aparición atestata se troba en o churista e filosofo alemán Johann Thomas Freig (latinizato Freigius, 1543-1583). Con tot y con ixo, a palabra ye verdaderament popularizato per a Reforma protestant en Alemanya, a traviés d'os escritos de Felipe Melanctón, qui reprén o termin en os suyos estudios biblicos e os suyos comentarios d'a filosofía aristotelica. O termin se retroba asinas mesmo en discursos esotericos, como Psichologie ou traicté de l'apparition des esprits de Noël Taillepied (1588).«psychologie», étymologie, sur centre national de ressources textuelles et lexicale.
A letra griega Ψ (psi) ye a sobén emplegato como una abreviadura d'o termin psicolochía.
Obchecto d'estudio e obchectivos L'obchecto d'estudio d'a psicolochía ye un debat no zarrato dende fa sieglos. En efecto, seguntes os autors, a psicolochía se ye trobata centrata en obchectos muito diferents, sinse que siga posible huei decidir cuál ye a teoría unitaria que estarba amplament acceptata. Asinas, d'os amanamientos enta ista cuestión estrimerament complexa se'n fan partache tradicionalment entre qui consideran que l'obchecto d'a psicolochía ye o comportamiento e a suya chenesi, os procesos d'o pensamiento, as emocions e o caracter u mesmo a personalidat e as relacions humanas, etc...
Antimés, os comportamientos humans son influyitos per factors numerosos e igualment diversos: os estimulos d'o instant present, l'herencio chenetico, o sistema fisiolochico, o sistema cognitivo (os conoiximientos, pensamientos, recuerdos, etc...), l'ambient social, l'ambient cultural, as experiencias pasatas, as caracteristicas personals como lo nivel d'intelichencia, a personalidat u a presencia d'una malotía mental.Michael W. Eysenck, Psychology, a student handbook, Hove, UK, Psychology Press, 2000, 979 p. () pp. 3-4.
As diferents brancas de la psicolochía se distinguen siga per o metodo emplegato (clinica u experimental), siga per l'actividat humana considerata (treballo, memoria, percepción, aprendizache, atención, comportamiento en grupo, etc...), siga per un gran demba d'investigación (psicolochía cognitiva, psicopatolochía, psicolochía social, psicolochía d'o nino u d'o desarrollo, psicofisiolochía, psicolochía animal).
Historia d'a psicolochía thumb|Wilhelm Wundt (asentato) e os suyos colegas en o primer laboratorio de psicolochía experimental, que fundó en 1879 (Leipzig). O desarrollo d'a psicolochía ye estato influyito per bellas corrients de pensamiento u "escuelas". En l'orden cronolochico d'a suya aparición, os principals amanamientos d'a psicolochía son l'amanamiento fisiolochico surtito d'a medicina e biolochía (Gustav Fechner, qui preba de replecar os vinclos entre sensación y estimulo; Wilhelm Wundt, qui funda o primer laboratorio de psicolochía experimental d'o mundo, en Alemanya en o sieglo XIX); l'amanamiento psicodinamico (surtito d'o psicoanalís con Sigmund Freud en as anyadas 1890), o conductismo u behaviorismo (de John Watson, Ivan Pavlov e Burrhus Frederic Skinner dende 1912); l'humanismo (con Carl Rogers e Abraham Maslow en as anyadas 1950) e la psicolochía cognitiva (con Donald Broadbent, Ulric Neisser, en as anyadas 1950).
Subdisciplinas academicas y obchectos d'estudio A taula aquí chuso ilustra la diversidat d'a psicolochía, con diferents amanamientos teoricos (primera columna), obchectos d'investigacón variatos (segunda columna), metodos de rechira dependients de cuestions planteyatas e de teorías subchacents (tercera columna). As aplicacions d'a psicolochía son igualment numerosas (cuatrena columna). A zaguera columna d'a taula presenta disciplinas aon a psicolochía se ye adhibita a unatra disciplina academica ta formar una disciplina independient. Istas listas no se corresponden pas a una nomenclatura publicata, sino que se corresponden con temas trobatos en diversos manuals de referencia. +Lista de subdisciplinas d'a psicolochía, seguntes as dembas pertocatos, as menas d'amanamientos teoricos e metodolochicos e os vinclos con atras disciplinas academicas: Amanamientos teoricos Obchectos d'investigacions Metodos d'estudio Aplicacions Vinclos con unatra disciplina academica Conductismo u Behaviorismo . Cognitivismo. Psicoanalís. Psicolochía analitica. Psicolochía dinamica. Psicolochía humanista. Psicolochía d'a Gestalt u d'a forma. Psicolochía animal (cf. etolochía cognitiva). Psicolochía cognitiva. Psicolochía comparata u contimparata. Psicolochía d'a educación. Psicolochía de l'aprendizache. Psicolochía d'a conducta. Psicolochía d'o desarrollo u evolutiva . Psicolochía d'o chenero. Psicolochía evolucionista. Psicolochía cheneral. Psicolochía social (Cognición social). Psicopatolochía. Psicofisiolochía. Psicolochía clinica. Psicolochía diferencial. Psicolochía experimental. Psicometría. Economía conductual (psicolochía d'as comportamientos economicos). Psicocherontolochía (aviellamiento). Psicooncolochía (mal d'alcance). Psicooncolochía pediatrica. Psicolochía criminolochica. Psicolochía de l'art u de l'arte. Psicolochía d'a salut. Psicolochía d'a salut en o treballo. Psicolochía d'a salut publica (u psicolochía social de la salut). Psicolochía d'o nino. Psicolochía de l'adolescent. Psicolochía d'os mercatos dita Finanza conductual. Psicolochía d'o consello e d'a orientación. Psicolochía d'o treballo e d'ass organizacions. Psicolochía d'o esporte. Psicolochía ambiental. Psicolochía legal . Psicolochía politica. Psicolochía escolar. Psicoterapia. Suicidolochía (psicolochía e sociolochía d'o suicidio). Neurosciencias (cognitivas, afectivas, socials, d'o desarrollo cognitivo) Neurolingüistica. Neuropsicolochía. Psicoeducación. Psicolingüistica. Psicopedagochía. Psicofisiolochía. Psicosociolochía. Ciencias cognitivas. Teoría d'a información.
Corrients teoricas Corrient psicodinamica L'amanamiento psicodinamico d'a psicolochía ye inspirato per o psicoanalís, disciplina que se ye desarrollata per Sigmund Freud en Viena en as anyadas de 1900. O suyo amanamiento se basa en o metodo de tractamiento d'os trestuques psiquicos que él clamó psicoanalís. Iste metodo d'estudio d'o funcionamiento psiquico lo menó a desarrollar teorías sobre o desarrollo normal d'o nino e o desarrollo d'a personalidat que han influyito fuertement a psicolochía, en particular en a demba d'a psicopatolochía. A-saber-los psicoanalistas han influyito per os suyos descubrimientos as teorías d'a psicolochía d'o nino. As observacions clinicas de Melanie Klein e Donald Winnicott han menato enta una millor comprensión de l'afecto. As observacions d'Erik Erikson han menato enta una millor comprensión d'a influencia social e cultural sobre o desarrollo d'a personalidat e la rechira d'a identidat personal, asinas como enta la mesa en evidencia d'os estadios d'o desarrollo psicosocial. Os metodos psicoanaliticos u psicodinamicos se basan en a observación clinica.
Corrient conductista u behaviorista L'amanamiento conductista u behaviorista fue desarrollata per John Broadus Watson en 1912 en os Estaus Unius, basando-se en as rechiras animals d'o fisiologo Ivan Pavlov, considerato como lo descubridor d'o condicionamiento clasico. En as anyadas de 1930, Burrhus Frederic Skinner desembolicó a teoría d'o condicionamiento instrumental u operant que o suyo postulato ye que un refuerzo augmenta la frecuencia d'aparición d'una conducta. Albert Bandura enampló a teoría behaviorista parando cuenta d'a dimensión social de l'aprendizache (os modelos e imitacions) e la libertat d'o subchecto (tría d'os suyos modelos), en a suya teoría de l'aprendizache social de que surte a teoría social cognitiva en 1989.
L'amanamiento conductista mete as bases d'una psicolochía que en quier desarrollar de modelos cientificos e ha os suyos oríchens en a rechira animal. L'obchecto d'estudio d'o conductismo ye l'aprendizache en condicions controlatas e os suyos metodos se basan en experiencias menatas en un laboratorio de rechira.
Corrient humanista A corrient humanista en psicolochía escomencipió a surtir en os Estaus Unius en as anyadas de 1950. Os suyos oríchens vienen d'a filosofía. A corrient fue fundata en as anyadas de 1960 per Carl Rogers en reacción a las corrients psicoanaliticas e conductistas. A corrient humanista considera a la persona como esencialment bueno, libre e capable d'orientar a suyas trigas ta realizar-se plenament si ye autentica e congruent con ella mesma. Abraham H. Maslow ye unatro líder humanista e ye conoixito per haber elaborata en as anyadas de 1970 a teoría d'a hierarquía de necesidaz, que describe as condicions necesarias e previas ta l'autorrealización.