L'aragonés de Sobrepuerto u sobrepuertano ye a parla local aragonesa que se charra en o Sobrepuerto, parzana de l'actual Sarrablo que buega con o Sobrarbe. Ye muito pareixito a l'aragonés d'a Tierra de Biescas, pero tiene bels rasgos comuns con o polo oriental de l'aragonés, (aragonés oriental y aragonés centro-oriental). Se conoixe gracias a os triballos lexicografitos y literarios de Chusé María Satué.
Fonetica Eixemplos de xordas intervocálicas conservatas: capeza, crapacín, amullatar, fusata, caxico, sarrato
Casos de perdua de –o final: plan, tabán, fraxín
En a toponimia bi ha casos d'evolución d'a -LL- cheminata latina enta sonitos cacuminals analogos a la che vaqueira de l'asturiano occidental: -ch- en Ainielle, Basarán y Otal, -t- en Escartín: Batiecho, Cundiacha Batella, Batellón, Castetillo, Ostatiás
Casos d'evolución de –ND- enta –ny- Baranya, fonyada, canyabla
Esto ye un feito curioso que mos aduya a interpretar a evolución fonetica de l'aragonés pirenaico preliterario: A ny en aragonés y lenguas d'arredol ye una evolución d'a –NN- cheminata latina y de –NY-. (PENNA > penya, Hispania > Espanya). Existen referencias medievals de toponimos con –NN- cheminata, (lanna, panno), que provienen d'o grupo –ND- y que huei se troban con –n- simpla, (lana, pano). Baranya, fonyada, etc… tienen –n- en atrás parlas aragonesas, (y mesmo –nn- en belsetán). A deducción lochica ye que en o Sobrepuerto a evolución d'a –ND- latina enta –nn- se dio cuan encara no heba rematato de tot a evolución d'a –NN- latina enta ny, y que a –nn- que veniba de –ND- continó evolucionando, como venise de –nn- latina, enta ny, (en atrás zonas, mas orientals, a –nn- no evolucionó enta ñ, y remató en –n-, (plegando os casos de ny dende fuera en tiempos mas recients).
Morfolochía Complento bi/i perdito, solo lo veyemos fosilizato en i hai. Articlo ro, ros, ra, ras perdito en a parla viva, pero con repuis en a toponimia. Se rechistra prou, tipico d'o polo oriental de l'aragonés (aragonés oriental, aragonés centro-oriental y aragonés d'o Semontano de Balbastro), estando muga ueste d'esta forma.
Lexico Como representazión de lexico occidental tenemos: catirón, a ormino y xorruntar Como representación de lexico oriental tenemos: guambra y rebasto. Coexisten formas orientals y occidentals: ovella con uella lurte con esliz calderizo con cremallo Existen palabras comuns con Vallivió, Broto y Tena: sisatera, trusa, maruenyo, fenal Y palabras tipicas d'o Sobrepuerto como: musal, xolorar, xurrumido u esperringlero
Vinclos externos Vocabulario de Sobrepuerto en a revista d'Amigos de Sarrablo Nombres de lugar de Sobrepuerto
Sobrepuertano