A Val de Roncal (Erronkariko ibarra en basco y Erronkariko ibaxa en basco roncalés) ye una comarca natural d'a Comunidat Foral de Navarra y a mas oriental d'as vals pirenencas d'a merindat de Sangüesa. Tien dirección Norte-Sud como cuasi totas as vals d'o pireneu meridional, y la trescruza o río Esca. Bi ha siet villas: Burgui, Garde, Isaba, Roncal, Urzainqui, Uztárroz y Vidángoz.

Muga a o norte con Francia (departamento de Pireneus Atlanticos), a l'este con a val d'Ansó (Uesca), a o sud con Salvatierra d'Esca (Zaragoza) y a l'ueste con a val de Sarasaz (Navarra).

Se i troba a cima mas alta de Navarra: a Meseta d'os Tres Reis (2.424 m), a on que o C.D. Navarra ha posau una estatua de sant Francisco Chabier.

O clima ye entre subalpín en o cabalto y submediterranio en o cabaixo.

Cultura thumb|left|200px|Isaba. Museu etnografico d'Isaba en una ermita. Centro d'Interpretación d'a Naturaleza de Roncal. Un dolmen en Belagua, chunto a una ermita. Casa Museu de Julián Gayarre. Mausoleu de Julián Gayarre (obra de Mariano Benlliure). Arquitectura popular.

Gastronomía O queso de Roncal, primer queso espanyol con denominación d'orichen.

Luengas y parlas

thumb|250px|Localización d'a Val de Roncal en Navarra. Dica o sieglo XIX se i charraba basco roncalés (Uskara), que teneba mas relación con dialectos d'o País Basco francés que con dialectos de Navarra u Guipuzcoa. Os hombres deixoron de charrar roncalés en o sieglo XX porque s'avegaban a charrar en castellano cuan yeran en as Bardenas Reyals u Cinco Villas con o ganau transhumant y dimpués continaban emplegando-lo en as suyas casas. Nomás que una familia (que ya no vive en a val) y personas aisladas y muito viellas charran o roncalés. Os atros que charran basco en a val de Roncal charran o euskera batua y no son fablants nativos.

En o castellano d'a val de Roncal bi ha aragonesismos.

Ocio As atraccions turisticas mas importants d'a val son: Macizo de Larra-Belagua y a val de Belagua. Pistas de esquí de fundo. Senders senyalizatos y lo paisache pirenenco.

Referencias

Categoría:Comarcas de Navarra Roncal Roncal Roncal