A Republica de Sudafrica ye un país que se troba situato en a estrimera meridional d'o continent d'Africa. Muga con os estaus de Namibia, Botsuana, Zimbabwe, Mozambique y Eswatini. Antiparte, o Reino de Lesoto ye un chicot país que se troba enclavato dentro d'a Republica de Sudafrica. Tamién muga a l'este con l'Oceano Indico y a l'ueste con l'Oceano Atlantico.
A suya población ye de 43.647.658 habitants (estimación de 2002) en una superficie d'1.219.912 km², con una densidat de población de 36 hab/km².
Sudafrica ye organizata politicament como una republica, y as suyas capitals son Pretoria (administrativa), Bloemfontein (chudicial) y Ciudat d'o Cabo (lechislativa); sindembargo, a mayor ciudat d'o país ye Johannesburgo. L'actual president d'o país ye Jacob Zuma. Sudafrica, que fa parte d'a Unión Africana, d'a ONU y d'a Commonwealth, ye independient d'o Reino Uniu dende o 31 de mayo de 1910.
En estar un país con una gran diversidat etnica por a suya propia historia, Sudafrica tien muitas luengas oficials: Afrikaans, zulú, xhosa, swazi, ndebele, sotho, tsonga, tswana, venda, pedi y anglés. A población d'orichen africano ye, alto u baixo, o 75% d'o total d'a población, y arredol d'o 25% son descendients de colonos europeus (holandeses, alemans, hugonoz occitans y franceses, angleses, chudieus y atros) y dividitos actualment en africaners y anglofonos. Tamién bi ha minorías d'antigas colonias britanicas, como indios.
A historia de Sudafrica tien como gran diferencia con a resta d'o continent africano a plegata dende 1625 de muita población d'orichen europeu a mans d'a Companyía Neerlandesa d'as Indias Orientals, situación que ye l'fundamentos d'as posteriors luitas entre as poblacions blanca y negra y d'o rechimen d'o apartheid institucionalizau dende 1948, en rematar a Segunda Guerra Mundial, por a minoría blanca boer d'o National Party (Partiu Nacional). O rechimen d'o apartheid y a segregación racial no remató dica 1990, cuan se celebroron as primeras eleccions autenticament libres en o país.
Sudafrica se caracteriza por a suya importancia en recursos mineros en oro, diamants, carbón y cuantos atros minerals. Istos recursos se tornoron d'importancia estratechica mientres a Guerra fría, premitiendo a pervivencia d'o sistema politico d'o apartheid.
Toponimia A Republica de Sudafrica tien 11 luengas oficials, estando o nombre d'o país en cadaguna d'ixas luengas o siguient: Republiek van Suid-Afrika (afrikaans). Republic of South Africa (anglés). IRiphabliki yeSewula Afrika (ndebele). IRiphabliki yaseMzantsi Afrika (xhosa). IRiphabliki yaseNingizimu Afrika (zulú). Rephaboliki ya Afrika-Borwa (pedi). Rephaboliki ya Afrika Borwa (sotho). Rephaboliki ya Aforika Borwa (tswana). IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika (swati). Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe (venda). Riphabliki ra Afrika Dzonga (tsonga).
Antiparte, en bels medios politicos africanistas d'ezquierda se gosa emplegar a palabra Azania ta o nombre d'o país, en considerar que Sudafrica ye un nombre d'orichen forano.
Cheografía
Cheografía fisica right|thumb|250px|Parque de Makuleke. Sudafrica se troba situata en o cabo sud d'o continent d'Africa, en o puesto d'unión entre l'Oceano Indico a l'este y l'Oceano Atlantico a l'ueste, estando as suyas mugas terrestres con Botsuana y Zimbabwe a o norte, con Mozambique y Eswatini a l'este y a o nord-este, y con Namibia a o nord-ueste. Antiparte, clavato dentro de Sudafrica se troba o chicot país de Lesoto. Tamién fan parte de Sudafrica a isla Prencipe Eduardo y a isla Marion, que se troban alto u baixo a una distancia de 1.900 km enta o sud, ya amán de l'Antarctida.
A superficie d'o país ye d'1.219.912 km², estendillando-se en un territorio cheograficament prou variato. En o centro d'o país se troba o disierto d'o Kalahari, que ye rodiato por un altiplano dito Highveld, o cual s'estendilla dende 1.500 dica 2.400 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar. A rechión costera ye estreita y deseparata de l'interior por una succesión de montanyas.
Hidrolochía left|thumb|250px|O río Orange, o prencipal río d'o país. O prencipal río d'o país ye o río Orange, que tien o suyo naixedero en Lesoto (monts Drakensberg) y a suya desembocadura en l'Oceano Atlantico, estando a suya cuenca hidrolochica a mayor parte d'a superficie d'o país, y fendo de muga con Namibia en zaguerías d'o suyo recorrito. O segundo río en importancia de Sudafrica y o río Limpopo, que desaugua en l'Oceano Indico fendo de muga a o norte con Botsuana y Zimbabwe. Antiparte, o tercer río d'o país ye o río Vaal, un afluent d'o río Orange.
Climatolochía En Sudafica se puet trobar cuatre trazas climaticas prencipals: Clima mediterranio: en a redolada d'o Cabo. Clima subtropical humido: en a rechión de Durban. Clima desertico: en a costa atlantica. Clima tropical: en as planas d'o norte.
Cheografía humana A población total d'o país ye de 43.647.658 (estimación de 2002), estando as prencipals ciudaz d'o país Ciudat d'o Cabo (2.984.100 habitants, estimación de 2004), Durban (2.531.300 habitants, estimación de 2004), Johannesburgo (1.975.500 habitants, estimación de 2004) y Pretoria (1.473.800 habitants, estimación de 2004).
Cheografía politica Dica 1994, mientres l'apartheid, Sudafrica se trobaba dividita en nomás que 4 provincias, amás de 10 bantustans formalment independients encara que a comunidat internacional no reconoixeba ixas pseudo-independencias. Cuan remató o rechimen anterior desapareixioron os bantustans y a 4 provincias se dividioron en territorios mas chicoz.
En l'actualidat, asinas, a Republica de Sudafrica se divide administrativament en 9 provincias:
right|thumb|250px|División politica d'o país. Provincia Constitution of the Republic of South Africa. Chapter 6 - Provinces (Gubierno de Sudafrica)CapitalSuperficie (km²)Población (2007) Community Survey 2007: Basic results.Cabo Septentrional(Northern Cape)Kimberley361.8301.058.060Cabo Occidental(Western Cape)Ciudat d'o Cabo129.3705.278.585Cabo Oriental(Eastern Cape)Bhisho169.5806.527.747Estau Libre(Free State)Bloemfontein129.4802.773.059GautengJohannesburgo17.01010.451.713KwaZulu-NatalPietermaritzburg92.10010.259.230LimpopoPolokwane123.9005.238.286MpumalangaNelspruit79.4903.643.435Nord-ueste(North West)Mafikeng116.3203.271.948Total1.219.08048.502.063
Historia
Encara que mientres o periodo de l'apartheid (u mesmo en momentos anteriors de supremacía colonial) se miró d'aparentar que a Historia de Sudafrica prencipiaba nomás en plegar l'hombre blanco en o territorio, a Historia de Sudafrica prencipia mesmo dende que apareixe l'hombre en o continent africano, en haber-ie tamién importants chacimientos arqueolochicos ta l'estudio d'os antipasatos de l'hombre. Mesmo s'explicaba que cuan en 1652 plegoron os colonizadors europeus, en o territorio de l'actual Sudafrica nomás i viviban que chicoz grupos de población ixeminata formatos por cazadors-recolectors sin garra civilización, y que en o sieglo XVII i plegoron os primers grupos de bantús, que se deciba que yeran una mica mas (encara que no guaire) civilizatos. (Johnson, 2005:37)
Mientres o periodo d'os navegants europeus (primero d'o Reino de Portugal, y dimpués d'o Reino de Francia y d'o Reino Uniu) enta la India, Sudafrica se convertió en una fita important en ixa rota comercial, encara que a suya explotación no prencipió dica o sieglos XVII-XVIII, cuan bi plegoron os colonos neerlandeses, substituyius en o sieglo XIX por os britanicos, que facioron convertir-se en o territorio una d'as suyas colonias.
Mientres o sieglo XIX, l'actual Sudafrica estió puet que o solo lugar a on esclató una guerra entre colonizadors blancos, a dita Guerra d'os Boers, que remató con a redota d'os colonos d'orichen neerlandés, encara que dende prencipios d'o sieglo XX os boers conquirioron una parte important d'o poder politico en o territorio, rematando con a imposición de l' apartheid oficialment dende 1948, en rematar a Segunda Guerra Mundial. Sindembargo, l' apartheid y a segregación racial rematoron en os anyos 1990 con a cesión d'o poder politico a la mayoría d'a población d'o país, de raza negra.
Prehistoria left|thumb|250px|O cranio d'o dito Nin de Taung, d'a especie Australopithecus africanus, trobato en Sudafrica en 1924. O territorio de Sudafrica tien beluns d'os mas antigos chacimientos paleoantropolochicos conoixitos dica hue, con Kenya y Etiopia. Asinas, en 1924 se i trobó un cranio fosil d'un nin d'a especie Australopithecus africanus, dito o Nin de Taung, a man d'a localidat de Taung, en a Provincia d'o Nord-ueste, encara que a comunidat cientifica no aceptó a valideza d'o fósil dica os anyos 1950. (Johnson, 2005:40) Fa 3 milions d'anyadas, l'actual territorio sudafricano yera ocupato por bellos grupos d'Australopithecus, seguntes as troballas feitas en as espelungas de Sterkfontein y Kromdraai. Istos grupos de prehominidos fuoron succeditos por chents d'o chenero Homo, incluyindo-ie Homo habilis, Homo ergaster y hombres modernos (Homo sapiens). D'os Homo habilis destacan os chacimientos de Sterkfontein (datato en 3,3 milions d'anyadas d'antiguidat), Swartkrantz, Drimolen u Kromdal. (Johnson, 2005:41) En a provincia de KwaZulu-Natal (espelunga Border) se i troboron os mas antigos vestichios dica hue d'o emplego de tecnolochía asociata a humans modernos, datata alto u baixo en 195.000 anyadas. (Johnson, 2005:42)
L'actual población sudafricana apareix en o territorio fa alto u baixo 40.000 anyadas, encara que vinculada con a población anterior d'o territorio, y son os ditos khoisan (termin que hue se prefiere a bosquimans u hotentoz, consideratos denigrants en estar asociatos a las denominacions emplegatas mientres o dominio colonial y l' apartheid), encara que en realidat se trataba de dos grupos humans diferents, os khoi y os san, con diferencias entre éls nomás que lingüisticas. (Johnson, 2005:45) Istos grupos creyoron un arte rupestre propio, que s'estendilla dica l'actual Namibia, con pinturas de 27.000 anyadas d'antiguidat u gravatos de 10.000 anyadas. (Johnson, 2005:47) D'istos grupos, os san viviban d'a cazata (incluyindo-ie a pesca) y d'a recolección d'alimentos, en chicoz grupos con poco desarrollo de poder social u politico, (Johnson, 2005:48) y os khol viviban d'a ganadería de uellas dende o sieglo I, estendillatos por o territorio encara que con mayor desarrollo socio-politico. (Johnson, 2005:49) Iste proceso d'adopción d'a ganadería fació que a luenga se deseparase entre istos dos grupos, en emplegar os khol termins relativos a la ganadería desconoixitos ta los san. No i heba denguna atra esferecia important entre os dos grupos, y pareix que os khol adhibioron a o suyo grupo a muitos san, vivindo os dos grupos en a dita Edat de Piedra. (Johnson, 2005:50) left|thumb|250px|As migracions d'os bantús dende l'actual Camerún dica Sudafrica, en trescruzando a mitat d'Africa. L'agricultura, as ferramientas agricolas y a Edat de Fierro plegoron enta l'actual Sudafrica con os bantús, que marchoron dende l'actual Camerún arredol d'o sieglo XVI aC, ye fácil que por a desertificación d'o disierto d'o Sahara, plegando a Sudafrica en dos grupos: uno baixando por a costa de l'Oceano Atlantico (encara que iste grupo tamién se diz que quedó en l'actual Namibia), l'atro viachando enta l'este dica Tanzania (a on plegó o sieglo XI aC) y luego enta o sud dica Malaui, estando iste zaguer grupo l'inventor d'a metalurchia en o sieglo IX aC mientres a suya estadía en Tanzania, y fendo dentrar o territorio sudafricano en a Edat de Fierro.