O sufixo -enza ye un sufixo patrimonial resultant d'a evolución d'a terminación latina -ENTIA d'acuerdo con a fonetica aragonesa. S'une a radices u bases verbals pa creyar nombres abstractos d'acción.
A suya presencia se puet explicar a partir d'un derivau latín rematau en -ENTIA u a partir d'un verbo romanz anyandindo -enza:
Derivación en luenga latina: TENERE > TENENTIA Evolución d'alcuerdo con a fonetica aragonesa: TENENTIA > tenienza.
Bi ha cultismos y semicultismos derivaus d'esta mesma terminación latina que rematan en -encia u una presión culta que ha feito que mos trobemos en os textos medievals con doblez lexicos d'una mesma palabra latina, la una patromimonial rematada en -enza y l'atra culta rematada en -encia en os textos medievals, (tenienza/tenencia).
Cultismos y Semicultismos remataus en -encia en textos medievals altoaragoneses Licencia. Inobidiencia. Pertinencia. Presencia. Residencia (costrucción culta feita a partir d'o verbo romanz residir). Resistencia. Ciencias. Consciencia. Sentencia.
Cultismos y Semicultismos remataus en -encia en aragonés actual Conoixencia (parcialment castellanizau a sobén como conocencia). Ciencia (se pronuncia vulgarizau como Cencia)
Referencias
Bibliografía Laguens Gracia, Vicente: Algunos aspectos de la derivación en textos altoaragoneses del s. XV. Archivo de Filología Aragonesa. Nº 36, 1958. Chabier Lozano Sierra: Aspectos Lingüisticos de Tella. Aragonés de Sobrarbe (Huesca). Gara d'Edizions - Prensas Universitarias de Zaragoza - Institución Fernando el Católico. 2010. Chabier Tomás Arias: El aragonés del Biello Sobrarbe. Instituto de Estudios Altoaragoneses. (1999). José Antonio Saura Rami: Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas. Gara d'Edizions, Institución Fernando el Católico, 2003. David A. Pharies: Diccionario Etimológico de Los Sufijos Españoles: Y de Otros Elementos Finales Volumen 25 de Biblioteca románica hispánica. Editorial Gredos, S.A., 2002 ISBN 8424923391, 9788424923396.
Enza