A Republica Federal de Nicheria ye un país y estau que se troba situato en l'ueste d'Africa. Nicheria ye o país mas poblato d'o continent africano. Muga a l'ueste con Benín, Chad y con Camerún a l'este, Nícher a lo norte y o golfo de Guinea a lo sud. As prencipals ciudaz incluyen a la capital Abuja, l'anterior capital Lagos (que n'estió dica 1991), Abeokuta, Ibadan, Port Harcourt, Enugu, Kano, Kaduna, Jos, y Benin City. A suya población ye de 174.152 habitants (2005) en una superficie de 923.768 km², con una densidat de población de 147 hab/km².
Ye un país independient dende l'1 d'octubre de 1960, estando d'antis mas una colonia que feba parte de l'Imperio Britanico. Dende a suya independencia, politicament Nicheria ye una republica federal, estando l'actual president d'o país Goodluck Jonathan.
Encara que ye prou luent, as primeras civilizacions conoixitas de l'actual Nicheria teneban influencias d'as civilizacions d'a val d'o río Nilo, mas que mas de l'Antigo Echipto. Os hausas y yorubas i plegoron dimpués, creyando succesivos reinos dica que i plegoron os portugueses, adedicatos a o comercio d'esclavos con destín enta Brasil y as colonias espanyolas d'America. Dende zaguerías d'o sieglo XVIII prencipió a expansión britanica por o golfo de Nicheria, rematando por dominar de raso o territorio dica la suya independencia. Dende alavez, o escaicimiento historico mas destacato estió a Guerra de Biafra en zaguerías d'os anyos 1960. Encara que formalment ye un país democratico con sufrachio universal, os observadors foranos constatan fraudes masius en os succesivos procesos electorals. Fa parte d'as Nacions Unidas, d'a Commonwealth, d'a OPEP y d'a Unión Africana.
En ixa zaguera guerra uno d'o elementos destactos estió o petrolio, que se bi heba descubierto en primerías d'os anyos 1960, poco dimpués d'a indepedencia de Nicheria, y que hue ye uno d'os suyos principals productos d'exportación, chunto con o gas natural. Tamién se i troba una chicota industria petroquimica, mas que mas vinculau a o petrolio. Antiparte, l'agricultura y a ganadería, que d'antis mas yeran as prencipals actividaz economicas, actualment no son prous ta cubrir a demanda interna d'o país, que ye importador d'alimentos. Antiparte, atamas d'os ingresos d'o petrolio, Nicheria ye un país prou pobre, mas que mas por a suya situación endemica de corrupción.
Historia
Prehistoria A civilización nok estió a civilización dominant en a redolada de l'actual Nicheria dende o sieglo VI aC dica o sieglo III, ixeminando-se dimpués enta as redoladas d'Ife y d'o reino de Benin. Dende o sieglo VII dica o sieglo XI plegoron en o territorio os hausas, asentando-sen en o norte d'o país, y tamién os yorubas, que s'instaloron en o sud-ueste.
L'imperio Kanem (dica o sieglo XIV) y dimpués o reino Kanem-Bornu (que plegó enta o suyo maximo poderío o sieglo XVI) amán d'o laco Chad dominoron o norte de Nicheria mientres mas de 600 anyadas, prosperando gracias a la suya posición cheografica como puesto de contacto en o comercio norte-sud entre os berbers d'Africa d'o norte y os pueblos d'as selvas tropicals. En primerías d'o sieglo XIX, Usman dan Fodio unificó a mayor parti d'as rechions d'o norte d'o país metendo-las baixo o control d'un imperio islamico con capital en Sokoto.
Presencia de Portugal O reino d'Oyo a o sud-ueste y o reino de Benin a u sud-este establioron sistemas politicos complexos mientres os sieglos XV, XVI y XVII. As redoladas d'Ife y Benin son tamién conoixitas por as suyas obras d'arte africano en boire, madera, bronce y cobre. En 1486 plegoron os portugueses, establindo os suyos primers contactos con o reino de Benin.
Presencia britanica En 1553 os angleses, en o marco d'as suyas luitas con Felipe II d'Espanya, destruyioron os reinos vasallos d'os portugueses (Portugal en ixas envueltas feba parte d'os reinos de Felipe II d'Espanya), y dende o sieglo XVII dica o sieglo XIX os mercaders europeus establioron chicotas factorías comercials en os puertos d'o golfo de Guinea por o floreixent comercio d'esclavos con destín en America. Mentres o sieglo XIX cambió progresivament o chenero d'ixe comercio, prenendo importancia a exportación de materias primas en cuentas d'o trafico de sers humans.
A situación continando estando pareixita dica que o Gubierno d'o Reino Uniu atorgó poders a la Royal Niger Company (Companyía Reyal de Nícher), que encomenzó a expansión d'o poder colonial de l'Imperio Britanico por o territorio. En 1900 os britanicos establioron cuantos protectoratos estendillatos por tot o territorio, y en 1914 o territorio de l'actual Nicheria se convertió en formalment una colonia britanica. Dimpués de rematar a Segunda Guerra Mundial prenió fuerza o nacionalismo y as presions en favor d'a independencia de Nicheria. En consecuencia, o Gubierno britanico alcordó en 1951 a concesión d'un Gubierno nigeriano representativo, y dimpués d'una Constitución de traza federal en 1958.
Independencia Nicheria plegó en a suya independencia plena l'1 d'octubre de 1960, dividendo-se o país en tres rechions federals que poseyeban una ampla autonomía interna. En 1963 s'aprebó a primera Constitución de Nicheria, que proclamaba a o país como una republica, encara que fendo parte d'a Commonwealth y que estió vichent dica o golpe d'estau de 1966.
A guerra de Biafra
O 15 de chinero de 1966 se produció un golpe d'estau organizau por militars d'ezquierda, que portó en a presidencia d'o país a o cheneral Johnson Aguiyi-Ironsi, un ibo, en derrocando a o yoruba conservador Abubakar Tafawa Balewa, que heba estau o ganador d'as eleccions de 1965. Sindembargo, Aguiyi-Ironsi fue asasinato poco dimpués en un nuevo golpe d'estau, que cambeyó de raso o panorama politico d'o país en substituyir os tres estaus orichinarios por doce, en refirmando amás os poders centrals estatals frent d'os poders d'os estaus. Amás, prencipioron represalias d'os yorobas musulmans sobre os ibos cristianos, que portoron a istos, mayoritarios en a rechión de Biafra, situata a o sud-ueste d'o país, a proclamar a suya independencia en 1967, independencia que no fue reconeixita por o Gubierno nigeriano, prencipiando asinas a dita Guerra de Biafra, en a que o Gubierno central recebió l'aduya d'una man d'o Reino Uniu, l'antiga potencia colonial, y d'atra mas d'a Unión Sovietica.
Dimpués d'una sangrosa luita con muitismos actos de violencia contra la población civil iba, fambres y epidemias, con acusacions cheneralizatas de chenocidio divulgatas por parti d'os meyos de comunicación occidentals, os independentistas biafrenyos fuoron redotatos, fendo-se a suya rendición o 12 de chinero de 1970, tornando asinas Biafra a fer de nuevo parti de Nicheria. Biafra fue repartita entre cuantos d'os nuevos estaus de Nicheria, ta fer desaparixer o naixent nacionalismo biafrenyo. De feito, as leis posteriors de Nicheria prohiben a fundación de garra partiu politico de tipo etnico u tribal, encara que mai no s'han aplicato. Odumegwu Emeka Ojukwu, qui estió o comandant militar biafrenyo mientres a guerra, marchó enta o exilio, ta no tornar en o país dica 1982 y estar candidato presidencial en as eleccions de 2003, continando con a denuncia d'as condicions en que viven os ibos.
Gubiernos militars A posterior historia de Nicheria ye una succesión de golpes d'estau organizatos u protagonizatos por os militars: un golpe incruento en 1975 portó a o Gubierno a Murtala Ramat Mohammed, qui prometeba retornar en un sistema democratico en o país. Sindembargo, l'asasinoron en un golpe d'estau abortato, succedindo-lo Olusegun Obasanjo. S'aprebó una nueva Constitución en 1977 con unas eleccions democraticas en 1979, eleccions que ganó Shehu Shagari.
Pero en 1983 un nuevo golpe d'estau mlitar tornó a os militars o poder, anulando-se o resultato d'as eleccions de 1993 en no cuacar-lis a os militars y decidindo que o nuevo president fuese Sani Abacha dica la suya muerte en 1998, cuan lo succedió Abdulsalami Abubakar, qui restablió a Constitución de 1977 y convocó unas eleccions que ganó Olusegun Obasanjo.
O retorno en o sistema democratico Con Olusegun Obasanjo prencipió un periodo d'estabilidat democratica en Nicheria. En 2007 ganó as eleccions Umaru Yar'Adua, qui morió o 5 de mayo de 2010 succedindo-lo dende o 6 de mayo Goodluck Ebele Jonathan, l'actual president d'o país.
Subdivisions administrativas
Nicheria se divide en trenta y seis estaus y un Territorio d'a Capital Federal, que a la vegada se subdividen en 774 Arias de Gubierno Local (en anglés Local Government Areas u LGAs). A cantidat d'estaus, d'os que nomás bi heba tres cuan o país s'independizó, reflecta a tumultuosa historia d'o país y as dificultaz de manullar una entidat nacional tan heterochenea en toz os rans de gubierno.
Nicheria tien seis ciudaz con una población de mas d'1 millon d'habitants (dende a mas gran enta a mas chicota: Lagos, Kano, Ibadan, Kaduna, Port Harcourt, y Benin City). Lagos ye a ciudat mas gran de l'Africa subsahariana, con una población de mas de 8 millons d'habitants nomás en a suya aria urbana. A población d'as ciudaz de Nicheria con mas d'un millón d'habitants incluye a Lagos (7.937.932), Kano (3.848.885), Ibadan (3.078.400), Kaduna (1.652.844), Port Harcourt (1.320.214), Benin City (1.051.600), Maiduguri (1.044.497) y Zaria (1.018.827), encara que istas cifras gosan variar seguntes as fuents en Nicheria.
thumb|320px|Estaus de Nicheria, bi ha un total de 36 estaus en Nigeria amás d'Abuja, que ye o territorio d'a capital federal. Estaus: Territorio d'a Capital Federal Anambra Enugu Akwa Ibom Adamawa Abia Bauchi Bayelsa Benue Borno Río Cross Delta Ebonyi<li> Edo <li> Ekiti <li> Gombe <li> Imo <li> Jigawa <li> Kaduna <li> Kano <li> Katsina <li> Kebbi <li> Kogi <li> Kwara <li> Lagos <li> Nasarawa<li> Nícher <li> Ogun <li> Ondo <li> Osun <li> Oyo <li> Plateau <li> Rivers <li> Sokoto <li> Taraba <li> Yobe <li> Zamfara Territorio d'a Capital Federal: Abuja
Cheografía
250px|thumb|Mapa topografico de Nicheria Nicheria se troba a l'ueste d'Africa en o Golfo de Guinea y tien una superficie total de 923.768 km², CIA - The World Factbook. lo que lo converte en o trenteno-segundo país mas gran d'o mundo (dimpués de Tanzania). Ye comparable en grandaria a Venezuela y alto u baixo o doble de California. Comparte uns 4.047 kilometros de muga, 773 con Benín, 1.497 con Nícher, 87 con Chad, 1.690 con Camerún y tien una costa d'alto u baixo 853 km.
Clima Nicheria tien un clima calido con escasa amplitut termica anyal. En a francha costera se troban selvas pluvials con precipitacions intensas que oscilan entre os 2.000 y os 4.000 mm anyals; l'atmosfera ye muit humida. Enta l'interior as precipitacions van disminuindo (Kaduma, 1.227 mm). En l'extremo norte, as plevias no gosan brincar d'os 600–700 mm (Katsina, 710 mm).
Ecolochía 250px|left|thumb|Parque Nacional de Yankari Os biomas predominants en Nicheria son a sabana en o norte y o centro d'o país, y a selva umbrofila en o sud.
Seguntes a WWF, as prencipals ecorrechions de sabana de Nicheria son a sabana sudanesa occidental, a o norte, y o mosaico de selva y sabana de Guinea, en o centro d'o país. L'extremo nord-este ye ocupato por a sabana d'acacias d'o Sahel y, en a marguin d'o laco Chad, a sabana inundata; a ista zaguera ecorrechión i perteneixe a zona humida de Hadejia-Nguru, en o forcallo d'os ríos Hadejia y Jama'are, en o centro-norte d'o país. En o macizo de Mandara, en a muga con Camerún, se i troba o mosaico d'o macizo de Mandara.
As selvas d'o sud de Nicheria se clasifican, d'este enta ueste, en a selva d'a sierra de Camerún, en a sierra de Camerún, en a muga con iste país; selva costera d'o Cross-Sanaga y Bioko, entre o Cross y a muga con Camerún; selva de transición d'o Cross-Nícher, entre os ríos Cross y o Nícher; selva paulenca d'o delta d'o Nícher, y selva de tierras baixas de Nicheria, entre o río Nícher y a muga con Benín.