L'occitanu (occità) o llingua d'oc (lengadòc) ye una llingua románica, falada nel territoriu conocíu como Occitania: sur de Francia, dellos valles de los Alpes piemonteses (Italia) y el Valle d'Arán (España). A falta d'estadístiques fiables, les estimaciones del númberu de falantes varien ente 2 y 10 millones de persones, según les fontes.
Historia L'occitanu ye la llingua más central de les llingües romániques. Una hipótesis sobro la nacencia del occitanu diz que foi una llingua vehicular ente tola xente de les árees vecines. Sía que non l'occitanu debe d'haber sío influyíu por circunstancies úniques tocantes a Europa como son: La estructura orográfica: l'occitanu ye bloquiáu en toles sos fronteres por barreres naturales: el mar Mediterraneu, l'océanu Atlánticu, los Pirineos, el Macizu Central y los Alpes. Bayura de zones poco propenses a l'agricultura, lo cual influyó decididamente nel non-establecimientu de colonies estranxeres na antigüedá. La inmovilidá de los pueblos prehistóricos de la zona, lo cual xeneró un sustratu bastante homoxéneu. Una menor celtización que les rexones vecines. Una antigua y llarga romanización. Una débil xermanización.
Dialeutos L'occitanu ye una llingua enforma fragmentada. Sicasí, esiste una intercomprensión ente los diferentes dialeutos, que se puen dixebrar en trés grandes grupos:
A: Noroccitanu: alvernés, llemosín y vivaro-alpín B: Occitanu meridional: llinguadocianu y provenzal C: Gascón D: Hasta l'entamu del sieglu XX tamén englobabanse en los dialeutos occitanicos ibéricos las llinguas catalano-valencianas, pero los llingüistes acordaron que les diferencies yeren abondes como pa ser idiomas diferentes.
Clasificación llingüística
Indoeuropéu Itálicu Románicu Románicu occidental Occitanorrománicu Occitanu
Pronunciación Equí amuésase la pronunciación de lletres o diágrafos del occitanu.
Lletra o diágrafu Fonemes A, a /a/ /ə/, al fin de la pallabra /ɔ/ B, b /b/ C, c /k/ antes de a, o, u, /s/ antes de e o i Ç, ç /s/ CH, ch /t͡ʃ/ D, d /d/ E, e /e/ /ɛ/ F, f /f/, en el dialeutu gascon /h/ G, g /g/ antes de a, o, u, /ʒ/ antes de e o i H, h ye muda I, i /i/ J, j /ʒ/ L, l /l/ /ɫ/ LH, lh /ʎ/ como la ll del asturianu M, m /m/ N, n /n/, al fin de la pallabra nun se pronuncia NH, nh /ɲ/ igual que la ñ O, o /u/ /ʊ/ si la pallabra lleva acentu grave /ɔ/ P, p /p/ Q, q /k/ /kw/ R, r /r/ /ɾ/, al fin de la pallabra nun se pronuncia S, s /s/ Sh, sh /ʃ/ como la sh en inglés o la x del asturianu U, u /y/ como la u del francés T, t /t/ TG, tg /t͡ʃ/ como'l diágrafu ch TJ, tj /t͡ʃ/ TZ, tz /ts/ como la z del italianu V, v /v/, en algunos dialeutos /b/ X, x /ts/, en algunos casos /s/ Y, y /j/ Z, z /z/, al fin de la pallabra /s/
Tabla de vocabulariu
Esta tabla compara l´occitanu con otres llingües romániques.
Llatín Francés Italianu Castellanu Occitanu (llinguadocianu) Catalán Portugués Rumanu Asturllionésclave clef chiave llave clau clauchave cheie llave/chavenoctem nuit notte noche nuèit/nuèch nitnoite noaptenueche/nueitecantare chanter cantare cantar cantar cantarcantar cântacantarcapra chèvre capra cabra cabra cabracabra capracabralingua langue lingua lengua lenga/lengua llengualingua limbăllinguaplatea place piazza plaza plaça plaçapraça piaţăplazapons pont ponte puente pont pontponte podponteecclesia église chiesa iglesia glèisa esglésiaigreja bisericăilesiahospitalis hôpital ospedale hospital espital hospitalhospital spitalhospitalcaseus | Llatín vulgar formaticumfromage formaggio queso formatge formatgequeijo brânzăquesu
Ver tamién DICCIONARI GENERAL OCCITAN de Cantalausa
Referencies
Enllaces esternos
Categoría:Idioma occitanu