Yuri Alekseyevich Gagarin (; ) foi un pilotu soviéticu y cosmonauta. Foi'l primer humanu en dir al espaciu esterior, cuando la so nave Vostok completara una órbita de la Tierra el 12 d'abril de 1961.
Gagarin tornara nuna celebridá internacional, y foi galadronáu con una bayura de medayes y títulos, como la medaya d'Héroe de la Xunión Soviética, el mayor honor del estáu soviéticu. La esnalada cola nave Vostok 1 foi'l so únicu viax espacial, magar qu'elli sirviera d'equipu de reserva na misión Soyuz 1 (misión que finaría col accidente de la nave). Yuri Gagarin algamaría depués el puestu de 'Direutor Axuntu de Formación' nel Centru d'entrenamientu cosmonáuticu cao de Moscú, centru que sería bautizáu col so nome. Gagarin morrería en 1968, mentes el (MiG-15) que probara sufriere un accidente.
Biografía
Neñez y señaleza Yuri Gagarin ñaciera nel pueblu de Klushino, cao de Gzhatsk (renomáu Gagarin en 1968 depués de la so muerte), el 9 de marzu de 1934. Los sos padres trabayaren nuna Granxa coleutiva, au el so pa (Alexey Ivanovich Gagarin) trabayara de carpinteru y d'albañil y la so ma (Anna Timofeyevna Gagarina) de llechera.
Como miyones de persones na Xunión Soviética, la familia Gagarin sufriera mentes la ocupación Nazi na Segunda Guerra Mundial. Klushino fora ocupáu en payares de 1941 dementres l'avance sobre Moscú, y foi nesa dómina na que un oficial ocupara la residencia de los Gagarin. La familia tuviera drechu a construyir un tendayu de llamuerga, nes tierres darrera la so casa, au taríen un añu y nueve meses hasta la fin de la ocupación. Dos hermanos de Yuri seríen deportaos polos alemanes a Polonia en 1943 pa desendolcar trabayos forzaos, y nun golveríen hasta depués de la guerra en 1945. En 1946, la familia treslladárase a Gzhatsk, au Gagarin continuara la so señaleza secundaria.
A los 16 años en 1950, Gagarin entrara d'aprendiz nuna fundición na planta metalúrxica Lyubertsy cao de Moscú, llugar nel que tamién diría a una escuela pa trabayadores mozos. Depués de se graduóse en 1951 (con honores), elli foi seleicionáu pa estudiar na Escuela Téunica-Industrial de Sarátov. Dementres tuviera en Sarátov, Gagarin sería voluntariu pal entrenamientu como cadete aereu nel club aeronáuticu llocal, au deprendería a esnalar (primero nun Biplanu y depués nun Yakolev Yak-18-Yak-18). Yuri tamién fadría dineru extra trabayando a media xornada d'obreru portuariu nel ríu Volga.
Carrera nes Fuercies Aérees Soviétiques Depués de se graduóse na Escuela Téunica nel 1955, l'Armada Soviética escoyera a Gagarin, quien fore unviáu a la Escuela Aérea Primera de Chkalov n'Orenburg, au remanaría un MiG-15 en 1957. Mentes se formara ellí, elli conociera a Valentina Ivanovna Goryacheva, una téunica-médica de la Escuela Médica d'Orenburg. Casaríense el 7 de payares de 1957, el mesmu día nel que Gagarin se graduaría de la so escuela.
Depués de graduase, sería asignáu a la Bas Aérea de Luostari, nel Óblast de Murmansk, cao de la llende con Noruega, u la climatoloxía fadría perpeligroso l'esnale. El 5 de payares de 1957, Gagarin convertiríase en Teniente de les Fuercies Aérees Soviétiques y dos años depués, el 6 de payares de 1959, recibiría'l rangu de Teniente Mayor.
Carrera nel Programa Espacial Soviéticu
Seleición y entrenamientu En 1960, después d'una bayurosa gueta y procesu de seleición, Yuri Gagarin sería escoyíu con otros 19 pilotos pal Programa Espacial Soviéticu. Gagarin sería seleicionáu más tarde pa un grupu d'entrenamientu d'élite conocíu como Los Seyes de Sochi, au seríen escoyíos los primeros cosmonautes del Programa Vostok. Gagarin y otros candidatos seríen elixíos pa facer dellos tests psicolóxicos y físicos; elli tamién sería sometíu a entrenamientos especiales pal vuelu que taríen a piques de facer. D'ente los venti seleicionaos, seríen Gagarin y Titov los que más posibilidaes tendríen de dir nel primer viax espacial, pola so actuación dementres les sesiones d'entrenamientu y tamién poles sos carauterístiques físiques (La nave Vostok reclamara cosmonautes de pequeñu tamañu y Gagarin midiera 1'57m d'altor).
N'agostu de 1960, cuando Gagarin fore un de los venti posibles candidatos, un médicu de les Fuercies Aérees lu evaluara personalmente:
Avergóñase cuando'l so humor torna daqué picante; gran gráu de desendolcu inteleutual en Yuri; memoria fantástica; distínguese de los sos compañeros pola so capacidá d'atención a l'entornu del so alrodiu; perbona imaxinación; rápidu nes reaiciones; perseverante; precúpase a esgaya poles sos actividaes y exercicios d'entrenamientu; nun-y cuesta trabayu defender el so puntu de vista si lu considera acertáu; pémeque elli entiende la vida muncho meyor que la mayoría de los sos collacios.
Gagarin sería tamién favoratible na opinión de los sos camaraes; cuando los venti candidatos foren entrugaos anónimanete por qué otru candidatu-yos prestaría que fore'l primer n'esnalar a l'espaciu, toos menos trés escoyeríen a Gagarin. Uno d'esos candidatos, Yevgeny Khrunov, creyería que Gagarin taba perenfotáu y que siempres pidía l'esfuerciu necesariu a sí mesmu y a los demás. Yuri siempres caltuviera una bona forma física a lo llargo de la so vida, siendo tamién un bon deporista. El cosmonauta Valery Byokvsky escribiera:
El serviciu nes Fuercies Aérees Soviétiques mos fixo fuertes tanto física como moralmente. Sé que a Gagarin prestába-y enforma'l ḥoquei xelu, deporte nel que xugara de porteru... nun creyo tar confundíu si digo que los deportes yeren perimportantes na vida d'un cosmonauta
Tamién Gagarin yera un fan del baloncestu, y entrenaría a l'equpiu de la Escuela Téunica-Industrial de Sarátov, según tamién d'árbitru.
Vostok 1
El 12 d'abril de 1961, nel Vostok 3KA-3 (Vostok 1), Gagarin sería'l primer humanu en viaxar a l'espaciu esterior, y tamién el primeru n'orbitar la Tierra. El so nomatu na misión sería Kedr (Cedru).
Nel so informe de vuelu, Gagarin señalaría la so esperiencia d'esnale, teniendo sío'l primer humanu nel espaciu:
La sensación d'ausencia de pesu fore daqué poco familiar comparando coles condiciones de la Tierra. Equí, siénteste como si tuvieres colingáu nuna posición horizontal, siénteste como si tuvieres supendíu nel aire.
Nel esnale, Gagarin cuntaría-y al líder soviéticu Nikita Khrushchev que dementres la reentrada na órbita Terrestre, elli xiblara'l cantar "La Tierra siente, la Tierra conoz" (Rusu "Родина слышит, Родина знает"). Les dos primeres llinies del cantar son: La Tierra siente, la Tierra conoz/Cuando'l so fíu esnala (Cantar patrióticu escritu por Yevgeniy Dolmatovsky y melodía de Dmitri Shostaovich).
Dalgunes fontes diríen que Gagarin comentara dementres el viaxe: "Nun veo dal Dios equí enriba". Sicasí, eses pallabres nun surden nel rexistru de conversaciones coles estaciones terráquees dementres el vuelu. Nuna entrevista en 2006, el Coronel Valentin Petrov (collaciu de Gagarin) señalara que'l cosmonauta enxamás nun dixere tales pallabres, que vendríen d'un discursu de Nikita Khrushchev nel plenu del Comité Central del PCXS nuna dómina carauterizada por una fuerte antirrelixosidá nel gobiernu soviéticu. Petrov tamién dixera que Gagarin fore bautizáu na Ilesia Ortodoxa de neñu. En 2011, surdiría nuna revista nomada Foma un artículu nel que'l reutor de la Ilesia Ortodoxa na Ciudá de les estrelles dicía, "Gagarin bautizara a la so fía mayor Yelena poco enantes del so viax espacial; y la so familia taba avezada a celebrar el Nadal y la Pascua".
Depués del Vostok 1
Depués del vuelu, Gagarin convertiríase nuna celebridá mundial, viaxando alrodiu'l mundiu habitualmente. Elli visitara Italia, Alemaña, Canadá, Brasil, Xapón, Exiptu y Finlandia pa espardir la idea de que la Xunión Soviética sería'l primer estáu en posar un home nel espaciu. Elli tamién visitara'l Reinu Xuníu trés meses depués de la misión del Vostok 1, diendo a Londres y Manchester.
El so ascensu de sópitu a la fama tuvo un efeutu negativu pa Gagarin. Mentes los sos averaos teníen dicho qu'elli yera 'aficionáu a la bébora', los sos viaxes poniénlu nuna situación de riesgu yá que tuviere nellos elli tuviera que beber. Gagarin tamién sería alvertíu pola so esposa, tres de qu'esta lu descobriera con otra muyer, una enfermera nomada Anna, quien lu aidara depués de tener un accidente nuna chalana esi mesmu día nun resort del Mar Prietu en setiembre de 1961. Elli tentara escapar colando pola ventana y saltando pal balcón d'embaxu, golpiando la so cara nun bordiellu, dexándo-y un repulgu permanente sobre la so ceya esquierda.
En 1962, entamara'l so serviciu como diputáu del Sóviet Supremu de la Xunión Soviética, teniendo sío elixíu pol Comité Central de la Lliga Comunista Moza. Depués golvería a la Ciudá de les estrelles, a les instalaciones cosmonáutiques, au pasaría siete años trabayando en diseños pa un aparátu aereu reutilizable. Sería nomáu Teniente Coronel de les Fuercies Aérees Soviétiques el 12 de xunu de 1962, recibiendo'l rangu de Coronel el 6 de payares de 1963. Los oficiales soviéticos tentaríen de tenelu lloñe de cualesquier vuelu, tando precupaos de poder perder al so héroe nun accidente. Gagarin yera pilotu suplente del so collaciu Vladimir Kamarov na Soyuz 1, nave que sería llanzada a l'espaciu pese a les quexes de Gagarin debíes a les sos neglixencies na tema de seguridá. Cuando la misión de Kamarov finara nun fatal accidente, Gagarin tuviere torgao l'accesu a entrenamientu y participación n'otres misiones espaciales.
Gagarin algamaría'l puestu de direutor axuntu de formación de la bas d'entrenamientu cosmonáuticu de la Ciudá de les estrelles, tiempu nel que tentaría tornar a cualificase pa pilotu de combate.
Muerte El 27 de marzu de 1968, dementres tuviera nun vuelu rutinariu dende la Bas Aérea de Chkalovsky, elli y el so instructor de vuelu Vladimir Seryogin morrieran nun MiG-15UTI cao de la ciudá de Kirzhach. Los cuerpos de Gagarin y Seryogin seríen amburaos y les povises enterraes na Necrópolis de la Muria del Kremlin na Plaza Roxa de Moscú.
La so muyer Valentina sobreviviéralu, según tamién les sos fíes Yelena y Galina. Yelena Yurievna Gagarina, la so mayoraza, ye una historiadora de l'arte que tien trabayao como Direutora Xeneral de los museos del Kremlin dende 2001. La so fía menor, Galina Yurievna Gagarina, ye profesora d'económiques na Universidá d'Económiques Rusa de Plekhanov en Moscú.
Motivu de l'accidente El motivu de l'accidente que matara a Gagarin nun ta entá asoleyáu, y tien sío suxetu d'especulaciones y teoríes conspiranóiques nes décades siguientes.
Los documentos soviéticos desclasificaos en marzu de 2003, amosaren que'l KGB fadría la so propia investigación sobre l'accidente, separtada d'una gubernamental y d'otres dos militares. L'informe del KGB refugaría delles teoríes conspiratives, en cuentes d'indicar que les aiciones del personal de la bas aérea espoxigaríen l'accidente. Esi informe siñala qu'un controlador aereu ufriéra-y información errónea de les condiciones climatolóxiques a Gagarin, según tamién los obreros de pista dexaríen tanques de benzol enganchaos a la nave. El vuelu planeáu de Gagarin precisare de bon tiempu (cielu nidiu, ensin ñubes nin chubascos) y d'ausencia de tanques esternos de benzol. La investigación finara con que l'avión de Gagarin fixere un xiru, el cualu pudiere debese al choque d'un páxaru o tamién debíu a un movimientu rápidu pa evitar otra nave.
Otra teoría, asoleyada pol investigador de l'accidente orixinal nel 2005, hipotetizara que la ventana de la cabina taba accidentalemente abierta polos obreros de pista o l'anterior pilotu, dexando ensin oxíxenu ya incapaz a los tripulantes de controlar la nave. Una teoría semayada, espublizada na revista Aire y Espaciu, yera la de que los pilotos decataren de la ventana abierta y siguieron un procedimientu basáu en descender darréu l'altor pa evitar la perda concencia, daqué que nun algamaríen y poro, morreríen nel vuelu.