Grecia o formalmente República helénica, ye un país nel sureste d'Europa na fastera más meridional de la Península balcánica. Tien llendes con Bulgaria, Macedonia del Norte y Albania al norte; y con Turquía al este. Les agües del Mar Exéu bañen les costes orientales, mentanto n'occidente asítiase'l Mar Xónicu y al sur el Mediterraneu. Considerada por munchos como'l trubiecu de la civilización occidental, Grecia tien una llarga historia, na que la so cultura influyó en tres continentes.
Historia
Primeros asentamientos y Antigua Grecia La evidencia de presencia humana más antigua topada nos Balcanes atopase nel covarón de Petralona, na península Calcídica, onde se topó un craniu conocíu como home de Petralona, que la so datación ye aldericada. Dientro del territoriu griegu esisten muertes d'asentamientos de les trés etapes de la Edá de Piedra —paleolíticu, mesolíticu y neolíticu—; dellos sitios, como la cueva Franchthi tuvieron ocupaos mientres estos trés periodos. Puesto que el país allúgase na ruta pola cual l'agricultura espandióse dende'l Cercanu Oriente escontra Europa, los asentamientos neolíticos en Grecia son los más antiguos nel continente, pos daten del séptimu mileniu e.C. Nel actual territoriu griegu surdieron les primeres civilizaciones d'Europa, polo que se considera'l llugar de nacencia de la civilización occidental. Les primeres n'apaecer fueron la civilización cicládica nes islles del mar Exéu (alredor del 3200 e.C.); la civilización minoica en Creta (2700-1500 e.C.) y la civilización micénica nel continente (1900-1100 e.C.). Estes sociedaes teníen un sistema d'escritura: los minoicos utilizaron un sistema d'escritura entá ensin descifrar conocíu como Llinial A, ente que los micénicos desenvolvieron el Llinial B, una forma primitiva del griegu. Los micénicos gradualmente absorbieron a los minoicos, pero la so cultura colapsó violentamente alredor del 1200 a. C., mientres un periodu d'inestabilidá rexonal conocíu como'l colapsu de la Edá del Bronce. Esto condució a una era conocida como la Edá Escura, de la que nun se caltienen rexistros escritos.
Tradicionalmente afítase'l final de la Edá Escura, y entamu de la Dómina Arcaica, nel 776 a. C., añu mientres el cual celebráronse los primeros Xuegos Olímpicos. Piénsase qu'ente los sieglos VII y VIII a. C. Homero escribió la Ilíada y la Odisea, los testos fundacionales de la lliteratura occidental. Col final de la Edá Escura surdieron dellos reinos y ciudaes-estáu, que estendiéronse hasta les mariñes del mar Negru, el sur d'Italia (Magna Graecia) y Asia menor. Estos estaos y les sos colonies algamaron un gran nivel de prosperidá que dio pasu a un florecimientu cultural ensin precedentes —periodu conocíu como la Grecia clásica— más evidente na arquiteutura, el teatru, la ciencia, les matemátiques y la filosofía. Nel 508 e.C., Clístenes introdució'l primer sistema democráticu del mundu n'Atenes.
Pal 500 e.C. l'Imperiu persa controlaba'l territoriu ente l'actual Irán hasta les zones que güei formen parte del norte de Grecia, Macedonia del Norte, el sur d'Ucraína, Bulgaria y Rumanía, polo que se convirtió nuna amenaza pa los griegos. Les ciudaes estáu heléniques allugaes n'Asia Menor fracasaron nos sos intentos por espulsar a los perses; en 492 a. C. l'exércitu persa invadió los estaos de la Grecia continental, pero se vio forzáu a retirase depués de la so derrota na batalla de Maratón en 490 a. C. Diez años más tarde llanzaron una segunda ofensiva. Magar la heroica resistencia de los espartans y otros griegos na batalla de les Termópiles, les forces perses llograron llegar a Atenes.
Depués d'una serie de victories griegues ente'l 480 y 479 a. C. nes batalles de Salamina, Platea y Mícala, los perses viéronse forzaos a retirase per segunda ocasión. Estos conflictos militares, conocíos como les Guerres Médiques, fueron lideraos en gran parte por Atenes y Esparta. El fechu de que Grecia nun fora un país unificáu dio llugar a dellos conflictos ente los estaos helénicos.
Dientro d'éstos, l'enfrentamientu más importante foi la Guerra del Peloponesu (431-404 a. C.), onde la victoria d'Esparta marcó'l final de la supremacía del Imperiu ateniense sobro l'Antigua Grecia. Darréu, la batalla de Leuctra (371 a. C.) brindó-y el poder hexemónico a Tebes, pero poco dempués foi-y arrampuñáu por Macedonia. Esti reinu llogró unificar al mundu griegu na lliga de Corintu —tamién conocida como la lliga helénica»—, sol mandu del Filipu II, líder del primer estáu griegu unificáu na historia.
Depués del asesinatu de Filipu II, el so fíu Alexandru Magnu asumió'l lideralgu de la lliga de Corintu, y en 334 a. C. llanzó una invasión al Imperiu persa coles fuercies combinaes de los estaos griegos. Cuatro años dempués y en saliendo victoriosos nes batalles de Gránicu, Issos y Gaugamela, los griegos colaron escontra Susa y tomaron Persépolis, la capital ceremonial de Persia. L'imperiu creáu por Alexandru Magnu estendióse dende Grecia nel oeste hasta l'actual Paquistán nel este y Exiptu nel sur.
La repentina muerte d'Alexandru Magnu, asocedida nel 323 a. C., condució al colapsu del Imperiu, que s'estremó en dellos reinos: l'Imperiu seléucida, el Exiptu Ptolemaicu, el Reinu grecobactrianu y el Reinu indogriegu. Munchos griegos emigraron a Alexandría, Antioquía, Seleucia y a munches otres ciudaes helenístiques n'Asia y África. Anque non pudo caltenese la unidá política del Imperiu d'Alexandru Magnu, ésti traxo consigo'l dominiu de la civilización helenística y l'idioma griegu a tolos territorios conquistaos por siquier dos sieglos, y nel casu de delles rexones del este del Mediterraneu, por un periodu mayor.
Periodos helenísticu y romanu
En Grecia, la muerte d'Alexandru Magnu foi siguida por un periodu de tracamundiu. Nel 276 e.C. la dinastía Antigónida, descendientes d'unu de los xenerales d'Alejandro, tomó'l poder en Macedonia y na mayor parte de les ciudaes estáu grieges. Dende'l sieglu II a. C. la participación de la república romana nos asuntos internos de los helenos desaguó nes guerres macedóniques. La derrota de Macedonia na batalla de Pidna (168 e.C.) punxo fin al poder Antigónidu en Grecia. En 146 a. C. Roma anesionóse Macedonia como una provincia, y el restu del so territoriu convirtióse nun protectoráu romanu.
El procesu terminó nel 27 e.C. cuando l'emperador romanu César Augusto fíxose col restu de Grecia pa convertila na provincia senatorial d'Acaya. Magar la so supremacía militar, los romanos almiraron y tuvieron fuertemente influyíos polos llogros de la cultura griega, d'ende la famosa frase d'Horaciu: Graecia capta ferum victorem cepit («la Grecia conquistada, conquistó al bárbaru conquistador»). Xeneralmente considérase que les matemátiques, la ciencia y teunoloxía griegues algamaron el so apoxéu mientres el periodu helenísticu.
Les comunidaes grecofalantes del Oriente helenizáu tuvieron un papel clave na espansión del cristianismu mientres los sieglos II y III, pos dellos de los primeros líderes y autores de la cristiandá, como Pablo de Tarsu, falaben griegu. Sicasí, la población griega como tal tuvo un enclín a apegase al paganismu y el país nun foi unu de les pilastres principales del cristianismu primitivu: ello ye que dalgunes de les práutiques de la relixón griega antigua siguieron vixentes hasta finales del sieglu IV, y delles árees del sureste del Peloponesu nun se convirtieron al cristianismu hasta'l sieglu X.
Periodu medieval
Tres la división y cayida del Imperiu romanu, Grecia pasó a formar parte del Imperiu bizantín, l'Imperiu romanu d'Oriente, que perduró dende'l sieglu V hasta 1453. La so capital allugóse en Constantinopla, el so idioma y lliteratura basáronse na llingua griega y la relixón predominante foi'l cristianismu ortodoxu.
Dende'l sieglu IV, los territorios balcánicos del imperiu, incluyida Grecia, sufrieron del constante embate de les invasiones bárbares. Los asaltos y la devastación de los godos y hunos mientres los sieglos IV y V, y la invasión eslava del sieglu VII, provocaron un colapsu dramáticu de l'autoridá imperial na península. Depués de la invasión eslava, el gobiernu imperial caltuvo'l control namái nes islles y delles zones costeres, particularmente les ciudaes como Atenes, Corintu y Salónica, ente que dalgunes de les zones montascoses del interior amosaron cierta resistencia a la ocupación y siguieron reconociendo l'autoridá imperial. Créese qu'esistió ciertu númberu d'asentamientos eslavos fora d'estes rexones, anque a una escala muncho menor de lo que se pensaba enantes.
A finales del sieglu VIII, l'Imperiu bizantín empezó a recuperar gradualmente los sos territorios perdíos, y pal sieglu IX la mayor parte de la Grecia actual atopábase nuevamente sol control bizantín. Les grandes migraciones de griegos dende Sicilia y Asia Menor escontra la península Balcánica facilitaron esti procesu, coles mesmes que munchos de los eslavos fueron prindaos y re-allugaos n'Asia Menor y aquellos que permanecieron en Grecia fueron asimilaos. Mientres los sieglos XI y XII el regresu de la paz y estabilidá al territoriu griegu fueron les bases pa una fuerte crecedera económica, muncho más grande que'l de la rexón d'Anatolia.
Depués de la Cuarta Cruzada y la cayida de Constantinopla énte los llatinos en 1204, la mayor parte del territoriu griegu pasó a manes de los francos —un periodu conocíu como «Francocracia»—, y delles islles fueron tomaes por Venecia. En 1261 el restablecimientu del Imperiu bizantín en Constantinopla fixo posible la recuperación de casi toes estes rexones. Sicasí, el principáu francu d'Acaya nel Peloponesu siguió siendo una potencia rexonal importante hasta'l sieglu XIV, ente que dellos archipiélagos permanecieron sol control de Xénova y Venecia.
Nel sieglu XIV l'Imperiu bizantín perdió delles zones de l'actual Grecia énte los ataques de los serbios y los otomanos. A principios del sieglu XV, la meyora otomana significó que'l control bizantín sobro Grecia amenorgóse al Despotáu de Morea nel Peloponesu. Depués de la cayida de Constantinopla énte los otomanos en 1453, Morea foi'l postreru remanente del Imperiu bizantín que s'opunxo a la invasión turca, pos se caltuvo de pies hasta 1460. Cola conquista otomana, munchos académicos greco-bizantinos —responsables de caltener gran parte de la conocencia de la Grecia Clásica— emigraron a Occidente llevando consigo un gran númberu d'obres lliteraries, y contribuyeron con elles al desenvolvimientu del Renacimientu.
Periodu otomanu
Escontra finales del sieglu XV, la mayor parte de Grecia y les islles del mar Exéu taben baxu control otomanu, ente que Xipre y Creta permanecieron sol dominiu venecianu y nun formaron parte del Imperiu otomanu hasta 1571 y 1670, respeutivamente. La única parte del mundu grecofalante que nun foi conquistada polos turcos fueron les islles Xóniques, que se caltuvieron sol control de Venecia hasta la so conquista pola Primer República Francesa en 1797 y depués pasaron al Reinu Xuníu en 1809 hasta la so unificación con Grecia en 1864.
Los griegos de les islles Xóniques y Constantinopla vivieron en prosperidá, inclusive los qu'habitaben dicha ciudá algamaron puestos importantes dientro de l'alministración otomana. Otra manera, la mayor parte del pueblu griegu sufrió les consecuencies económiques de la conquista turca. Los turcos afitaron impuestos elevaos, y n'años posteriores promulgaron una política pa la creación de títulos hereditarios, práuticamente convirtiendo a los habitantes rurales en siervos.