El búlgaru (български език [ˈbɤ̞lɡɐrski ɛˈzik]) ye un idioma indoeuropéu de la rama eslava faláu en Bulgaria y en delles partes de Serbia, Moldavia y Ucraína por unos 9 millones de persones. En Macedonia del Norte fálase un dialeutu occidental del búlgaru.
Forma parte col serbocroata y eslovenu del grupu de llingües eslaves meridionales. El búlgaru antiguu yera y aínda ye la llingua oficial de la Ilesia Ortodoxa.
Emplega l'alfabetu cirílicu.
Historia de la llingua El desendolcu históricu del búlgaru pue dividise en dellos periodos: Prehistóricu: protoeslavu. Duró fasta'l 860. Ye'l tiempu de les invasiones eslaves y de la misión de San Cirilu y San Metodiu. Búlgaru antiguu (sieglos IX-XI): antiguu eslavu eclesiásticu. Los escolinos de los dos santos ortodoxos tornen la Biblia al eslavu. Búlgaru mediu (sieglos XII-XV). Búlgaru modernu (sieglos XVI-XIX). Búlgaru actual.
El desendolcu del búlgaru carauterízase pola transición d'una llingua sintética a una analítica.
Fonética y fonoloxía Les vocales:
Alfabetu IPA X-SAMPA Descripción Asemeyanza cola pronuncia asturlleonesa и [i] frontal zarráu non redondeáu máquIna е [E] frontal medio-abiertu non redondeáu pEnte а [a] central abiertu non redondeáu pÁ ъ [@] central medio-posterior non redondeáu interpretE у [u] posterior zarráu redondeáu mantU о [o] posterior medio-abiertu redondeáu Onde
Les consonantes:
Alfabetu cirílicu IPA X-SAMPA Descripción Asemeyanza cola pronuncia asturlleonesa б [b] bilabial plosiva Blancu бьо/бю/бя [b'] bilabial plosiva Biacu в [v] llabiodental fricativa aVó (portugués) вьо/вю/вя [v'] llabiodental fricativa aviar (portugués) г [g] sonora velar oclusiva Galera гьо/гю/гя [g’] palatal oclusiva aGua д [d] alveolar oclusiva Día дьо/дю/дя [d'] sonora postalveolar oclusiva Dio ж [Z] postalveolar fricativa Janela (portugués) дж [dZ] postalveolar africada Jack (inglés) з [z] alveolar fricativa caSa (portugués) зьо/зю/зя [z’] alveolar fricativa as you (inglés) к [k] velar plosiva Casa кьо/кю/кя [k’] palatal oclusiva QUién л [l] alveolar aproximante aLó (portugués) льо/лю/ля [L] palatal lateral aproximante volume (inglés) м [m] billabial nasal Mano мьо/мю/мя [m'] billabial nasal Mieu н [n] alveolar nasal eNantes ньо/ню/ня [J] palatal nasal caÑón п [p] billabial oclusiva Parque пьо/пю/пя [p'] billabial oclusiva PIoyu р [r] alveolar vibrante caRRu рьо/рю/ря [r'] palatal vibrante Riestra с [s] alveolar fricativa caSa сьо/сю/ся [s’] alveolar fricativa quioscu т [t] alveolar oclusiva Techu тьо/ тю/ тя [t'] postalveolar oclusiva Tiesta ф [f] llabiodental fricativa Falar фьо/фю/фя [f'] sorda palatal labiodental fricativa caFiante х [x] velar fricativa guaḤe; caJa (español) ц [ts] alveolar africada tsunami; nueTSe (nes Brañes altes) цьо/цю/ця [ts’] alveolar africada cuTSIellu (nes Brañes altes) ч [tS] postalveolar africada CHina ш [S] postalveolar fricativa paisaXe
Frases corrientes Здравей (zdravey) — hola Здрасти (zdrasti) — hola (informal) Добро утро (dobro utro) — bonos díes Добър ден (dobǎr den) — un bon día Добър вечер (dobǎr vecher) — bones tardes Лека нощ (leka nosht) — bones nueches Довиждане (dovizhdane) — adiós Как си (kak si) — ¿cómo tas? Добре съм (dobre sǎm) — toi bien Поздрави (pozdravi) — saludos Благодаря (blagodarya) — gracies
Referencies
Enllaces esternos
Historia de la llingua búlgara
Categoría:Llingües eslaves Categoría:Llingües de Bulgaria