thumb|Corteza del abetu alpín. Abies lasiocarpa o abetu alpín ye una especie arbórea perteneciente a la familia de les pinacees.

Distribución y hábitat Ye un abetu del oeste norteamericanu, orixinariu de los montes del Yukón, la Columbia Británica y l'oeste d'Alberta en Canadá; sureste d'Alaska, Washington, Oregón, Idaho, oeste de Montana, Wyoming, Utah, Colorado, Nuevu Méxicu, Arizona, nordeste de Nevada y los Trinity Alps nel noroeste de California nos Estaos Xuníos. Apaez en grandes altores, dende 300–900 m nel norte del so área de distribución (raramente a nivel del mar nel estremu norte), a 2.400-3.650 m nel sur del so área; de normal alcuéntrase na llinia d'árboles o xustamente per debaxo.

thumb|Abetu alpín nel Parque nacional Olympic. Subalpine Fir|thumb|Abetu alpín nel Parque Nacional del Monte Rainier. thumb|Detalle thumb|Fueyes thumb|Conos

Descripción Ye un árbol de medianu tamañu que crez hasta los 20 m d'altu, escepcionalmente hasta 40–50 m, con un tueru d'alredor de 1 m de diámetru, y la so coronación ye bien estrecha. La corteza nos exemplares jívenes ye nidiu, gris, y con burbuyes de resina, volviéndose más rugosa y fisurada cola edá. Les fueyes son acículas planes, de 1,5–3 cm de llargu, col fexe de verde glauco con una ancha llinia d'estoma y dos bandes d'estomas blanques nel viesu. Los conos tán argutos, tienen de 6–12 cm de llargu, color púrpura coritu escuru con una pubescencia fina de color pardu amarellentáu, cuando maurecen vuélvense pardes y se desintegran pa lliberar les granes a principios de la seronda.

Variedaes Hai dos o trés taxa nel abetu alpín, trataes de forma bien distinta por dellos autores: El mesmu Abies lasiocarpa en sentíu estrictu, al que n'inglés se llama "Abetu subalpino del Cordal Costeru" (Coast Range Subalpine Fir) ye la forma típica de la especie, y apaez na Cadena costera del Pacíficu, el Parque nacional Olympic y la cordal de les Cascaes dende'l sureste d'Alaska (montes Panhandle) escontra'l sur hasta California. El que n'inglés llamen Abetu alpín de los Montes Rocosos (Rocky Mountains Subalpine Fir) ta bien estrechamente emparentáu y el so estatus ye aldericáu, o bien se-y considera una especie distinta, Abies bifolia, o bien una variedá del abetu alpín "del cordal Costeru" Abies lasiocarpa var. bifolia, o nun se-y estrema d'un A. lasiocarpa típicu n'absolutu. Apaez nos Montes Rocosos dende'l sureste d'Alaska (cordal d'Alaska) escontra'l sur hasta Colorado. Estremar na composición de la resina, y nos repulgos de la fueya nueva que son pardu amarellentaes, non acolorataes. Flora of North America tratar como una especie distinta (vease enllaces esternos, embaxo); el Departamentu d'Agricultura de los Estaos Xuníos (USDA) incluyir dientro del within A. lasiocarpa ensin distinción. L'Abies lasiocarpa var. arizonica, apaez n'Arizona y en Nuevu Méxicu. Estremar en que'l so corteza ye más gruesa, acorchada y la xamasca ye más intensamente glauco. La composición de la so resina averar a la A. bifolia más qu'a la típica A. lasiocarpa, anque la cominaciín "Abies bifolia var. arizonica" nun foi formalmente publicada. La Flora of North America incluyir dientro de A. bifolia ensin distinción; el USDA tratar como una variedá distintiva de A. lasiocarpa.

Usos La madera s'una con propósitos estructurales xenerales y la industria papelera. Ye tamién un árbol de Navidá popular. Abies lasiocarpa var. arizonica ye un árbol ornamental popular, que se cultiva pol so intensu xamasca azul glauco.

Delles tribus indies del pandu beben o se asean nuna fervinchu d'abetu alpín pa purificarse o faer que-yos creza'l pelo.

Taxonomía Abies lasiocarpa describióse por (Hooker) Nuttall y espublizóse en The North American Sylva 3: 138. 1849. Etimoloxía Abies: nome xenéricu que vien del nome llatín de Abies alba.En Nomes Botánicos

lasiocarpa: epítetu llatín que significa "frutu lanudo".N'Epítetos Botánicos Sinonimia Abies amabilis Parl. Abies balsamea f. compacta (Beissn.) B.Boivin Abies balsamea subsp. lasiocarpa (Hook.) B.Boivin Abies bifolia A.Murray bis Abies concolor var. lasiocarpa (Hook.) Beissn. Abies grandis var. lasiocarpa (Hook.) Lavallée Abies lasciocarpa Sarg. Abies subalpina Engelm. Abies subalpina var. fallax Engelm. Picea bifolia A.Murray bis Picea lasiocarpa (Hook.) A.Murray bis Pinus lasiocarpa Hook. basónimu en PlantList var. arizonica (Merriam) Lemmon Abies arizonica Merriam Abies balsamea var. arizonica (Merriam) B.Boivin Abies bifolia var. arizonica (Merriam) O'Kane & K.D.Heil Abies lasiocarpa subsp. arizonica (Merriam) A.E.Murray Pinus beissneri Voss

Ver tamién Terminoloxía descriptiva de les plantes Cronoloxía de la botánica Historia de la botánica Carauterístiques de les pinacees

Referencies

Bibliografía

Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York. Cody, W. J. 1996. Fl. Yukon Terr. i–xvii, 1–669. NRC Research Press, Ottawa. Cronquist, A. J., A. H. Holmgren, N. H. Holmgren & Reveal. 1972. Vascular Plants of the Intermountain West, U.S.A. 1: 1–271. In A. J. Cronquist, A. H. Holmgren, N. H. Holmgren, J. L. Reveal & P. K. Holmgren (eds.) Intermount. Fl.. Hafner Pub. Co., New York. Flora of North America Editorial Committee, e. 1993. Pteridophytes and Gymnosperms. 2: i–xvi, 1–475. In Fl. N. Amer.. Oxford University Press, New York. Hitchcock, C. H., A. J. Cronquist, F. M. Ownbey & J. W. Thompson. 1969. Vascular Cryptogams, Gymnosperms, and Monocotyledons. 1: 1–914. In Vasc. Pl. Pacif. N.W.. University of Washington Press, Seattle. Hultén, E. 1968. Fl. Alaska i–xxi, 1–1008. Stanford University Press, Stanford. Jepson, W. L. 1909. Fl. Calif. vol. 1. 578 pp. Cunningham, Curtiss & Welch, San Francisco. Moss, E. H. 1983. Fl. Alberta (ed. 2) i–xii, 1–687. University of Toronto Press, Toronto. Porsild, A. E. & W. Cody. 1980. Vasc. Pl. Continental Northw. Terr. Canada i–viii, 1–607. National Museum of Natural Sciences, Ottawa. Scoggan, H. J. 1978 . Pteridophyta, Gymnospermae, Monocotyledoneae. 2: 93–545. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.

Enllaces esternos

Gymnosperm Database: Abies lasiocarpa Flora of North America: Abies lasiocarpa Flora of North America: Abies bifolia Interactive Distribution Map of Abies lasiocarpa

lasiocarpa Categoría:Árboles de Canadá Categoría:Flora d'Idaho Categoría:Flora de Colorado Categoría:Maderes Categoría:Plantes melecinales Categoría:Plantes descrites en 1849 Categoría:Plantes descrites por Hooker Categoría:Plantes descrites por Nuttall