La guaba (del muisca foabaGómez Aldana, Diego Fernando. Diccionariu muisca-español. 2012. foaba - Diccionariu muisca - español ), xabonucu, maíz de perru, cargamanto, carmín o papa cimarrona (Phytolacca bogotensis) ye una especie de planta yerbácea de la familia de les fitolacacees.
Distribución y hábitat Alcuéntrase nos Andes dende Colombia, a más de 2.300 y menos de 3.500 m d'altitú,Rede Nacional de Xardinos Botánicos. 2008. Phytolacca bogotensis. SIAC hasta Chile, a menos de 2.000 msnm. Aguanta xelaes hasta de -5 °C.Chileflora
Descripción Ye una yerba perenne, clabra, qu'algama un altor d'hasta 1,5 m. El raigañu ye napiforme, gruesa y carnosa con 1 m de llargor. El tarmu ye argutu, de color violáceo, llisu, buecu y ramificáu na parte cimera. Presenta fueyes alternes, de cantu enteru, de forma oblonga, con pecíolus acolorataos, de 6a 10 cm de llongura por 2 a 7 cm d'anchu, cola nervadura bien bultable nel viesu. Inflorescencia en recímanos terminales; flores hermafrodites, de color blancuciu a rosáu, con 5 tépalos, 7 a 13 estames y 7 a 9 pistilos. El frutu ye una baga esférica de color púrpura que se fai negru al maurecer.Fonnegra, Ramiro y Silvia Luz Jiménez (1999) Plantes melecinales aprobaes en Colombia: 126-128. Segunda edición; Medellín : Universidá d'Antioquia, 2007.Phytolacca_bogotensis; Enciclopedia de la Flora Chilena.
Usos L'usu melecinal de preparaos del raigañu foi aprobáu como antiinflamatoriu local d'usu esternu, pola Comisión de Revisión de Productos Farmacéuticos de Invima, en Colombia. La medicina tradicional usa como diuréticu la fervinchu de les fueyes; como purgante'l fervinchu del raigañu, el tarmu y les fueyes; y, pa solliviar les várices, les fueyes machucaes o maceraes n'alcohol.
Ye usada tamién como planta ornamental.
Taxonomía Phytolacca bogotensis describióse por Carl Sigismund Kunth y espublizóse en Nova Genera et Species Plantarum (quarto ed.) 2: 183. 1817. Etimoloxía Phytolacca: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: φυτόν (phyton), que significa "planta", y la pallabra llatina lacca = "un coloráu tinte".
bogotensis: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización en Bogotá. Sinonimia Phytolacca australis Phil. Phytolacca micrantha H. Walter Phytolacca parviflora Hauman Ver tamién Terminoloxía descriptiva de les plantes Cronoloxía de la botánica Historia de la botánica Referencies
Enllaces esternos
Categoría:Plantes descrites en 1817 bogotensis Categoría:Plantes melecinales Categoría:Flora de Colombia Categoría:Plantes descrites por Kunth Categoría:Flora de Chile Categoría:TBSpecies