El ríu Yangtsé (; en tibetanu, Bri-chu) ye unu de los ríos más importantes del mundu, por llargor, el terceru del mundu —tres l'Amazones y el Nilu—, el más llargu d'Asia y el más llargu de China, escurriendo íntegramente per territoriu de la República Popular de China. Tien un llargor d'aproximadamente , descarga y drena una peramplia conca de , mayor que países como Irán, Libia o Mongolia.
El ríu dende la so nacencia na pandu tibetanu na provincia de Qinghai, flúi principalmente en direición este, cruciando les provincies, rexones autónomes y municipalidaes chines de Qinghai, Tíbet, Yunnan, Sichuan, Chongqing, Hubei, Hunan, Jiangxi, Anhui, Jiangsu y Shanghai, hasta desaguar nel mar de la China Oriental. El Yangtsé alimenta d'agua al 40% del territoriu chinu y al 70% de la producción rizícola.(en francés) Gaëlle Dupont, «Environnement: menaces sur les grands fleuves», en Le Monde del 06/04/2007.
Una de les preses nel ríu, el Banzáu de les Trés Foces, ye la más grande del mundu (non el banzáu) y coles mesmes alimenta la mayor central hidroeléctrica.International Rivers, Three Gorges Dam profile , Consultáu'l 3 d'agostu de 2009. El ríu ye navegable nuna gran parte del so percorríu y los buques tresatlánticos pueden llegar hasta Wuhan ente qu'otros barcos de menor caláu saleen hasta Yichang.
La seición na provincia de Yunnan en que'l ríu que fluye al traviés de fondes foces forma parte de les árees protexíes de los tres ríos paralelos de Yunnan, un llugar declaráu Patrimoniu de la Humanidá de la UNESCO.
De cutiu considérase'l Yangtsé como llinia divisoria ente'l Norte y el Sur de China, anque los xeógrafos chinos consideren polo xeneral que la llinia montes Qinling-ríu Huai He ye la llinia oficial de la división xeográfica. Siendo'l mayor ríu de la rexón, el Yangtsé ye histórica, cultural y económicamente bien importante en China.
Etimoloxía
La forma tradicional y encamentao n'español poles academies ye Yangtsé, con tilde por ser pallabra aguda y tratase d'una trescripción d'una llingua d'alfabetu non llatín, anque tamién s'hai treslliteráu como Yangtse o Yangtze, y, dacuando, con un guión dixebrando les dos sílabes, Yang-tse o Yang-tze. Amás, nos países hispanofalantes, lo mesmo qu'en Francia ya Italia, llamóse-y en dellos atles antiguos ríu Azul, nome ensin xustificación histórica, probablemente inventáu en Francia por analoxía col nome del otru gran ríu de China, el ríu Mariellu.
El nome «río Yangtsé», según otros nomes similares, como ríu Yangzi o Yangtze Kiang, deriva de Yangzi Jiang () . El nome supuestamente provién de l'antigua travesía de ferry de Yangzi Jin (扬子 津, que significa «encruz del Yangzi»). Dende la dinastía Ming, el nome escríbese dacuando como 洋子 (yángzĭ). Por cuenta de que foi'l primer nome escucháu polos misioneros y los comerciantes europeos, esti nome, que s'aplicaba solamente al cursu baxu del ríu, foi aplicáu n'inglés pa tol ríu. El nome chinu modernu, Chang Jiang () (Jiang, en chinu clásicu, ye ríu), delles vegaes tamién s'utiliza n'inglés ya inclusive en cartografía xeneralista n'español. Tamién ye conocíu por munchos como la cai Principal de China (Main Street) o la hidrovía Dorada.
Al igual que munchos otros grandes ríos, tien nomes distintos a lo llargo del so cursu: nel so orixe, llámase-y en chinu Dangqu (当曲, del tibetanu pa «ríu de los banzaos»); agües embaxo, llámase ríu Tuotuo (沱沱河) y depués ríu Tongtian (通天河, lliteralmente «ríu que pasa pel cielu»); cuando cuerre al traviés de fondes foces paraleles a les del Mekong y el Salween enantes de remanecer nes llanures de Sichuan, ye conocíu como'l ríu Jinsha (金沙江 Jīnshā Jiāng, lliteralmente «ríu de sables d'oru»).
El Yangtsé yera conocíu d'antiguo polos chinos a cencielles como Jiang (江 Jiāng), que se convirtió nun nome xenéricu que significa «ríu», o Da Jiang (大江 Dà Jiāng, lliteralmente «gran ríu»). El nome tibetanu pal ríu ye Drichu ().
Xeografía El ríu Yangtsé formar pola unión de delles importantes cabeceres, siendo la principal, la más alloñada, científicamente, la que debería de llevar el nome del propiu ríu Yangtsé. Esta ye la cabecera occidental, la del ríu Jinsha, que de la mesma sigue agües enriba como ríu Tongtian y depués como ríu Tuotu. A partir de la ciudá de Yibin, onde se xunen el ríu Jinsha y el ríu Min —la cabecera septentrional del Yangtsé—, el ríu adopta yá definitivamente'l nome de Yangtsé. De la mesma el mesmu Yangtsé, tradicionalmente, consideróse estremáu en tres tramos: el cursu cimeru, que se considera la seición que va dende Yibin a la ciudá de Yichang; el cursu mediu, el que correspuende a la seición ente Yichang y el condáu de Hukou, en que'l ríu atopar col llagu Poyang; y el cursu inferior, el tramu que va dende Hukou a Shanghai, la desaguada nel mar.
Ríu Tongtian thumb|220px|right|Glaciar nel la cabecera del Tuotuo (fonte más alloñada del Yangtsé) thumb|220px|El ríu Qumar nel pandu tibetanu (Qinghai), vistu dende'l ferrocarril Qinghai-Tíbet, na zona llamada la primer ponte.
La fonte más alloñada del Yangtsé formar pola unión de cinco importantes corrientes d'agua que cuerren pela parte oriental de la pandu tibetanu, nel oeste de la provincia de Qinghai, al sur de los montes Kunlun, y na aguada norte de los montes Tanggula, alcontraes na frontera cola Rexón Autónoma del Tíbet. Esos ríos, nel so orixe d'altu monte, van confluyendo nel pandu tibetanu hasta dar llugar al ríu Tongtian: son los ríos Qumar, Tuotuo, Garqu, Danqu y Buqu.
ríu Tuotuo (), la fonte más alloñada del Yangtsé, de , que naz nos montes cordal Dangla, nun glaciar que s'estiende al oeste del monte Geladandong, a unos d'altitú. Primero escurre en direición norte y vira escontra la metá 90º pa volvese en direición este. La nacencia del ríu ye una reserva natural ecolóxica de nivel estatal, establecida'l 5 de xunu 1999. El ferrocarril Qinghai-Tíbet traviesa'l valle y el ríu ye una gran ponte d'unos d'anchor, dempués de devasar el pasu Tanggula, a , el pasu ferroviariu más altu del mundu.
ríu Danqu o Dan Qu (, del tibetanu «ríu de los banzaos»), a una altitú d'unos El Danqu tien y drena unos .
el ríu Tongtian (, o Moron Us, lliteralmente en tibetanu, «ríu que pasa pel cielu»), ye una seición de qu'escurre pola provincia de Qinghai. Formar pola confluencia de los ríos Tuotuo y Dan qu.
el ríu Qumar o Qu Mar ()，que n'idioma tibetanu significa «ríu Coloráu», ye'l principal afluente del Tongtian.Naz nos montes de l'aisllada rexón de Hoh Xil y cuerre en direición este a lo llargo de los montes Kunlun. Tien un llargor de y tamién ye cruciáu pol ferrocarril Qinghai-Tíbet (por aciu una llarga ponte de ) y pela carretera Qinghai-Tíbet.
El ríu Tongtian dirixir escontra l'este al traviés de la provincia de Qinghai, xirando adulces al suroeste y escurriendo por un fondu valle o gargüelu, un momentu nel qu'escurre paralelu a unu de los sos principales afluentes, el ríu Yalong, col que nun va confluyir más que centenares de kilómetros alantre. El Tongtian pasa cerca de la ciudá de Yushu, asitiada a veres d'unu de los sos afluentes de la marxe derecha. Depués el ríu vuélvese más al sur y llega a Daingkok, nun pequeñu enanche del valle, a partir de ehí el ríu ye conocíu como Jinsha que va ser dende esi puntu una llarga frontera natural ente provincies. El tramu del ríu Tongtian tien un llargor de .
Ríu Jinsha 220px|thumb|Seición del ríu Jinsha en Yunnan thumb|right|220px|Vista del cañón del Saltu del Tigre, colos montes Yulong Xue Shan, esquierda, y Fabona Xue Shan, derecha. thumb|right|220px|Cultivos en terraces nel gargüelu del Saltu del Tigre right|thumb|220px|La primer vuelta del Jinsha en Shigu (石鼓), provincia de Yunnan, onde'l ríu xira 180 graos, y dempués de dir mientres cientos de kilómetros al sur, entama aldu norte right|thumb|220px|El Jinsha al so pasu pela ciudá de Panzhihua, la primer ciudá d'importancia qu'atopa nel so cursu right|thumb|220px|El Yangtsé formar en Yibin, pola confluencia del Jinsha y el ríu Min El ríu Jinsha () ye'l nome col que ye conocida la más occidental de les grandes cabeceres del ríu Yangtsé, en puridad, Jinsha-Tongtian, que tien un llargor total de , drena una conca de , y cai unes . Yá como Jinsha, el ríu sigue escontra'l sur al traviés d'un fondu escobiu, nun llargu tramu d'unes nel que forma frontera natural, primero ente la provincia de Sichuan, al oeste, y la Rexón Autónoma del Tíbet, al este; y depués ente Sichuan y la provincia de Yunnan. El ríu Jinsha recibe nesti llargu tramu fronterizu dellos afluentes, nengunu d'importancia, como los ríos Baiqu, Yuebaxiang y Zhenqu, pela esquierda; depués el Zangqu y el Requ, pela derecha; y nuevamente pela esquierda, a los ríos Gaiyu Xiang, Dingqu (col so afluente Dongwang) y Gangqu, que la so confluencia marca'l fin del tramu fronterizo y dempúes el Jinsha entra, pel norte, na provincia de Yunnan.
Nesti tramu'l Jinsha coincide, na mesma direición, coles foces del cursu cimeru del Salween —del que ta dixebráu pelos montes Ningjing— y del Mekong, un área protexida y llugar declaráu Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO col nome de Tres ríos paralelos de Yunnan. Ye especialmente conocida la Foz del Saltu del Tigre, un tramu d'unes asitiáu ente dos altes montes —el Yulong Xue Shan de y el Fabona Xue Shan de —, en que'l ríu escurre por una serie de rabiones arrodiáu d'empinaos escarpes de más de de desnivel, siendo'l cañón de ríu más fondu del mundu. El so nome fai referencia a la lleenda que cunta cómo pa escapar d'un cazador, un tigre saltó'l cañón nel so puntu más estrechu ().
Yá na provincia de Yunnan, el ríu describe un llargu llazu en que se vuelve escontra'l norte na prefeutura autónoma de Dali Bai pa retornar n'otru xiru l'aldu sur, un bucle d'unes . Equí recibe dellos pequeños afluentes: pela derecha, al Zhubalong y depués al Xiashu, xustu enantes de la primer revuelta; pela esquierda, nel tramu en direición norte, al Yangila y al Geji; na segunda revuelta, al Shwiluo (col so afluente'l Niru); nel tramu yá nuevamente al sur, pela marxe esquierda, al Quingshui; y finalmente, pela derecha, a los ríos Zhongjiang, Hechuan y Houshan. Depués el Jinsha volver al oeste, un tramu nel que recibe a los ríos Luolou y Naxi, pela derecha; al Sandao, pela esquierda; y al Yupao, pela derecha. Vuelve virar escontra'l noroeste, y recibe primero a la Bala y al Wanna, que lleguen del sur, pela derecha; y depués al Renji, pela esquierda.
Abandona'l Jinsha la provincia de Yunnan y de siguío enfusar nun curtiu tramu na provincia de Sichuan, onde recibe pela derecha a los ríos Tongda y Baguan, y depués, pela esquierda, al ríu Dongqu, xusto na ciudá de Panzhihua ( en 2010), sede de la homónima ciudá-prefeutura de Panzhihua y la primer ciudá d'importancia qu'atopa'l ríu.
Apenes pasada Panzhihua, el Jinsha recibe pela marxe esquierda a la so más importante afluente, el llargu ríu Yalong, con un llargor de y una amplia conca drenada de . Dempués el Jinsha vira de nuevu al sur y percuerre un curtiu tramu pa dar entamu a otru llargu tramu, preferentemente en direición noreste, en que'l ríu va ser de nueva llende provincial, esta vegada ente Sichuan, al nordeste, y Yunnan, al suroeste. Aína recibe, pela derecha y xustu enantes de virar al noroeste, al ríu Longchuan —un afluente que llega dende la ciudá de Chuxiong, una importante ciudá d'una población envalorada en 2003 d'unes , que ye la sede de la homónima Prefeutura Autónoma de Chuxiong y que tien una importante rede d'afluentes (ríos Dahe-Yangtjiang, Banguo y Menggang-Shizhe)— y al poco, tamién pela derecha, al ríu Xialu (col so afluente'l Shala). Depués el Jinsha volver al nordeste, recibiendo primero, pela esquierda, al ríu Chenghe, y depués, pela esquierda, a los ríos Taipingxiao, Baishui, Pudu (unu de los principales afluentes del Jinsha, con un llargor de , que llega del sur) y XiaoJiang.