Xacobu Carlos EstuardoJames Charles Stuart; el nome James traduzse al asturianu como Xacobu, Xaime, Iago o Santiago. Nel casu de los reis d'Escocia ya Inglaterra que llevaron esi nome traduzse como Xacobu. (n'inglés James I of England and James VI of Scotland; ) foi rei d'Escocia como Xacobu VI dende'l 24 de xunetu de 1567 hasta la so muerte, y rei d'Inglaterra ya Irlanda como Xacobu I dende'l 24 de marzu de 1603 hasta la so muerte.
Fíu de María Estuardo, foi proclamáu rei con un añu d'edá. Una serie de rexentes gobernaron nel so nome y llucharon pol poder mientres la so minoría d'edá, hasta qu'ésta terminó oficialmente en 1578. Sicasí, nun llogró'l verdaderu control del aparatu del Estáu hasta 1581.Stewart, p. 47; Croft, p. 16; Willson, páxs. 29–31. En 1603 asocedió nel tronu d'Inglaterra ya Irlanda a la postrera Tudor, Sabela I, que morrió ensin descendencia.Los derechos de Xacobu al tronu inglés, como bisnietu d'Enrique VII, yeren con mui superiores a los de cualesquier otru. Sicasí, por voluntá d'Enrique VIII dexárase de llau a la llinia escocesa de la so hermana Margarita en favor de la so hermana menor, María Tudor. Stewart, páxs. 159–161; Willson, páxs. 138–141. Rixó conxuntamente Inglaterra, Escocia ya Irlanda per espaciu de 22 años, hasta la so muerte a los 58.Tres la unión personal de los trés corones, Xacobu foi'l primeru en pretender titulase Rei de Gran Bretaña, atopándose cola oposición de los parllamentos d'Inglaterra y Escocia, que consideraben el títulu carente de tradición y base llegal. Croft, p. 67; Willson, páxs. 249–52.
Anque gobernó con aciertu n'Escocia, atopóse con grandes dificultaes n'Inglaterra,Pa un sumariu de les distintes interpretaciones que fixeron los historiadores de los reinaos de Xacobu n'Escocia ya Inglaterra, convién consultar la introducción de la obra King James, de Pauline Croft. Les investigaciones más recién punxeron énfasis nos ésitos de Xacobu n'Escocia, anque inclusive a esti respectu hai disconformes, como Michael Lynch. Tamién hai un enclín a valorar más los ésitos de Xacobu nos empiezos del so reináu n'Inglaterra. Croft, pp 1–9. incluyendo'l célebre Intriga de la Pólvora en 1605 y socesivos conflictos col Parllamentu, que-y yera contrariu, especialmente no referente al aumentu d'impuestos. D'alcuerdu a una tradición historiográfica empecipiada a mediaos del sieglu XVII, la política absolutista de Xacobu, la so irresponsabilidá financiera y los favores daos a favoritos impopulares sentaron les bases de la Guerra Civil Inglesa, mientres la cual foi enxuiciáu y executáu el so fíu y socesor, Carlos I.Mientres los últimos trés sieglos, la reputación de Xacobu sufrió por causa de les acedes descripciones que d'él fixo Sir Anthony Weldon, al que Xacobu despidiera del so serviciu, que se dedicó a escribir contra él na década de 1650. "De cutiu agudu y perceptivu, pero tamién prexuiciosu ya inxuriosu, la so condición de testigu presencial de los fechos y llectura amena y compulsiva llevó a demasiáu historiadores a consideralo axomáticu". Croft, páxs. 3–4. Otros influyentes historiadores contrarios a Xacobu mientres esti periodu fueron: Sir Edward Peyton, Divine Catastrophe of the Kingly Family of the House of Stuarts (1652); Arthur Wilson, History of Great Britain, Being the Life and Reign of King James I (1658); y Francis Osborne, Historical Memoirs of the Reigns of Queen Elizabeth and King James (1658). Vide Lindley, p. 44, pa más información sobre la influencia exercida polos historiadores de la Commonwealth y la tradición de retrotrayer los errores de Carlos I al reináu del so padre. Sicasí, en vida del monarca, la situación política d'Inglaterra y d'Escocia foi relativamente estable, y los historiadores contemporáneos consideren a Xacobu un soberanu intelixente y reflexivo.Croft, p. 6; Smith, p. 238. Mientres el so llargu reináu caltúvose la paz con España, volviendo a entamar les hostilidaes el so fíu y socesor Carlos.
A lo llargo de la so vida Xacobu tuvo rellaciones tan estreches colos homes de la so corte, que munchos historiadores especularon y aldericaron con vagar sobre la so orientación sexual: El postreru de los sos favoritos, el Duque de Buckingham, tamién sería'l protexíu del so fíu.
Mientres el so reináu siguió la "Era Dorada" del drama y la lliteratura isabelinos, con grandes escritores como William Shakespeare, John Donne, Ben Jonson y Francis Bacon, a los que'l Rei patrocinó, contribuyendo al florecimientu cultural.Milling, p. 155. Apasionáu pola teoloxía, el Rei ordenó la traducción de la Biblia que lleva'l so nome, la King James, y ye la oficial de la Ilesia Anglicana. Probablemente enxamás hubo tal concentración de talentu lliterario sol patronalgu de la Corona inglesa. El mesmu Xacobu yera un eruditu de considerable talentu, autor de poesíes, traducciones y un tratáu sobre poesía, según obres condergando la bruxería y el tabacu (Daemonologie Demonoloxía, en forma de diálogu ; versión online na páxina web de la Biblioteca Folger Shakespeare (Washington D.C.) y A Counterblaste to Tobacco ), meditaciones y comentarios sobre les Sagraes Escritures, obres de teoría política (The True Law of Free Monarchies y Basilikon Doron ) y, poques gracies, discursos pal Parllamentu. Sir Anthony Weldon afirmó que Xacobu fuera llamáu "el bobu más sabiu de la Cristiandá", y dende entós acomuñóse l'epítetu a esti monarca.Un home bien sabiu dixo una vegada que se consideraba "el bobu más sabiu de la Cristiandá", pos entá considerándose un sabiu nes coses menudes, sabíase un bobu nos asuntos de pesu. Sir Anthony Weldon (1651), The Court and Character of King James I, citáu por: Stroud, p. 27; La etiqueta del "bobu más sabiu de la Cristiandá' atribúyese de cutiu a Enrique IV de Francia, pero posiblemente foi acuñada por Anthony Weldon, y recueye con precisión les paradóxiques cualidaes de Xacobu. Smith, p. 238.
Primeros años
Nacencia
Xacobu foi l'únicu fíu de María I Estuardo, reina d'Escocia, y del so segundu home Enrique Estuardo, Lord Darnley, duque d'Albany, al que los sos contemporáneos acusaben de boborolu, cobarde y pretenciosu. Baxaba direutamente del rei Enrique VII d'Inglaterra al traviés de la so bisagüela Margarita Tudor, fía d'esti monarca y hermana d'Enrique VIII.Margarita Tudor foi la madre de Margarita Douglas, la futura condesa de Lennox y madre de Lord Darnley. Tamién yera güela de María Estuardo, al traviés del so fíu Xacobu V. Guy, p 54. El dominiu de María Estuardo sobre Escocia foi inseguru, tanto pa ella como pal so home, y por ser católicos atopáronse con una rebelión de los nobles protestantes. El so matrimoniu foi particularmente aturbolináu, en bona parte gracies a los celos patolóxicos de Darnley.Guy, páxs. 236–7, 241–2 y 270. Mientres María Estuardo taba embarazada del futuru Xacobu VI, Lord Darnley alióse de callao colos rebeldes y fixo asesinar d'una manera selvaxe, y en presencia de la so reina y esposa, al secretariu y favoritu d'ésta, l'arumáu italianu David Rizzio.Guy, páxs. 248–50.
Xacobu nació'l 19 de xunu de 1566 nel Castiellu d'Edimburgu, convirtiéndose automáticamente en Duque de Rothesay y Príncipe y Altu Senescal d'Escocia, como herederu de la Corona foi bautizáu col nome de Xacobu Carlos n'honor al so padrín, el rei Carlos IX de Francia, polo que -darréu- sería'l primer monarca británicu en tener más d'un nome. Sabela I d'Inglaterra, como madrina in absentia, unvió una magnífica fonte d'oru como regalu de bautismu.Croft, p. 11.
Lord Darnley y el so amante d'aquel entós fueron asesinaos el 10 de febreru de 1567 na so residencia de Kirk O'Field, la casa de los Hamilton n'Edimburgu. Paez ser que foi la vengación de la Reina por asesinar al so secretariu. El matrimoniu de María'l 15 de mayu del mesmu añu con James Hepburn, conde de Bothwell, que yera'l más evidente sospechosu del asesinatu del duque d'Albany, fixo aumentar les rocees y la so impopularidá.Sabela I d'Inglaterra escribió a María: L'historiador John Guy conclúi, sicasí, qu'enxamás s'atopó nenguna evidencia ensin manipoliar que demuestre que María Estuardo sabía daqué del plan p'asesinar a Darnley. Guy, páxs. 312–313. Pa David Harris Willson, sicasí, ta fora de dulda que Bothwell foi l'asesín, y casi igual de probable que la Reina fuera'l so cómpliz. Willson, p 18. En xunu de 1567, los rebeldes protestantes arrestaron a María y encarcelar nel Castiellu de Loch Leven; nunca volvió ver al so fíu. Foi obligada a abdicar el 24 de xunetu en favor del infante Xacobu, y a nomar al so hermanascu illexítimu, Xacobu Estuardo, conde de Moray, como rexente.Guy, páxs. 364–5.
Rexencies thumb|Xacobu VI d'Escocia (futuru I d'Inglaterra) mientres la so mocedá. El cuidu de Xacobu foi confiáu al conde y la condesa de Mar pa ser protexíu, criáu y educáuCarta de María Estuardo a Mar, 29 de marzu de 1567: Citada por: Stewart, p. 27. na seguridá del Castiellu de Stirling.Willson, p. 18; Stewart, p. 33. El neñu foi solemnemente coronáu a los 13 meses d'edá como Xacobu VI d'Escocia na ilesia de Holyrood, nel castiellu de Stirling, el 29 de xunetu de 1567. El sermón corrió a cargu del calvinista xinebrín John Knox. Y anque el monarca fuera bautizáu católicu, d'alcuerdu a los dictaos de la clase dirixente foi educáu na más severa disciplina calvinista, y convertíu en miembru de la Ilesia d'Escocia. La so educación foi supervisada pol historiador y poeta George Buchanan, un home provistu de la debida ciencia y erudición pa educar a un príncipe, pero, al empar, un personaxe desabríu ya intolerante, un republicanu fatigoso y tirante, llenu de vidueñes virtúes, qu'odiaba a la familia del so discípulu y, más que probablemente, al so propiu discípulu. Anque lo sometió a regulares palices, tamién-y dio una educación notable ya inspiró-y una pasión pola lliteratura y el saber que duraría tola so vida.Croft, páxs. 12–13.
En 1568, María Estuardo escapó de la so prisión, lo que condució a un curtiu periodu de violencia nel país. El conde de Moray ganó a les sos tropes na Batalla de Langside, forzándola a fuxir a Inglaterra, onde foi encarcelada pola so prima la reina Sabela. El 22 de xineru de 1570 Moray foi asesináu por James Hamilton de Bothwellhaugh, siendo sustituyíu pol güelu paternu del nuevu rei Xacobu, Mateo Estuardo (IV conde de Lennox), que foi fatalmente mancáu al añu siguiente nun ataque de simpatizantes de María.Croft, p. 13. El so socesor na rexencia, John Erskine (I conde de Mar), morrió'l 28 d'ochobre de 1572 por causa de una misteriosa enfermedá n'allegando a una llacuada na finca de James Douglas (IV conde de Morton), el más poderosu de los nobles escoceses. Morton, qu'asocedió a Mar, demostró ser el más eficaz de los rexentes de Xacobu en tolos aspeutos, ganando amás a les families que siguíen sofitando a María,Stewart, p. 45; Willson, páxs. 28–29. pero fixo munchos enemigos por causa del so rapacidad.Croft, p. 15.
La cayida de Morton nun foi provocada polos partidarios de María, sinón polos cortesanos más cercanos al Rei, qu'impresionaron al nuevu monarca falándo-y de la importancia de los sos deberes reales y animándo-y a que tomara'l control del reinu nes sos propies manes. Morton perdió'l favor regio cola llegada a Escocia del francés Esmé Estuardo, Sieur d'Aubigny, primu del difuntu Lord Darnley y futuru conde de Lennox, que se convirtió rápido nel primeru de los poderosos favoritos del Rei.Stewart, pp 51–63