El macizu de los Urrieles o macizu Central ye un macizu montascosu alcontráu nel norte d'España, unu de los trés macizos qu'integren los Picos d'Europa, de la mesma, unu de los tramos del macizu Cantábricu perteneciente al cordal Cantábricu. Los otros dos macizos son el Cornión y Ándara y ye, de los trés, el de más altor, pero non estensión.
Alministrativamente, pertenez a les comunidaes autónomes del Principáu d'Asturies, Cantabria y Castiella y Llión.
Xeografía Los mayores picos del macizu de los Urrieles izquierda|miniaturadeimagen|300x300px| Vega d'Urriellu y el Picu. Destaquen, a la so derecha, los Tiros de la Torca y el bicéfalu cume de la Morra. Nome Grupu Altitú Situación 01 Torrecerredo Torrecerredo 2650 AS/-Y 02 Torre del Llambrión Llambrión 2642 Llión 03 Torre del Tiru Tirso Llambrión 2641 Llión 04 Torre ensin Nome Llambrión 2638 Llión 05 Torre Casiano de Prau Llambrión 2622 Llión 06 Torre Llastria Llambrión 2621 Llión 07 Torre Blanca Llambrión 2619 CB/-Y 08 Peña Vieya Peña Vieya 2617 Cantabria 09 Torre de la Palanca Llambrión 2614 Llión 10 Torre de Peñalara Llambrión 2607 Llión 11 Torre Bermeya Torrecerredo 2606 AS/-Y 12 Torre del Fuexu Grande Llambrión 2602 Asturies 13 Torre del Tiru Navarro I Picu Urriellu 2602 AS/CB 14 Picu de Santa Ana I Peña Vieya 2601 AS/CB 15 Torre de la Párdida Torrecerredo 2596 Asturies 16 Picu de Santa Ana II Peña Vieya 2596 AS/CB 17 Torre del Tiru Navarro II Picu Urriellu 2596 AS/CB 18 Torre de les Mines del Carbón Llambrión 2595 Llión 19 Torre de Coello Torrecerredo 2584 AS/-Y 20 Torre del Tiru del Osu Torrecerredo 2576 AS/-Y 21 Los Campanarios II Picu Urriellu 2572 Asturies 22 Picu Tesoreru Peña Vieya 2570 AS/CB/-Y 23 Los Campanarios I Picu Urriellu 2569 Asturies 24 Los Campanarios III Picu Urriellu 2568 Asturies 25 Torre del Tiru Llago Llambrión 2567 CB/-Y 26 Risco Saint Saud Torrecerredo 2560 Asturies 27 Neverón de Urriellu Torrecerredo 2559 Asturies 28 La Morra Picu Urriellu 2554 Asturies 29 Picu de los Cabrones Torrecerredo 2552 Asturies 30 Los Campanarios IV Picu Urriellu 2543 Asturies 31 Torre de Labrouche Torrecerredo 2524 Asturies 32 Picu de Boada Torrecerredo 2523 Asturies 33 Aguya de la Canalona Peña Vieya 2519 Cantabria 34 Picu Urriellu Picu Urriellu 2519 Asturies 35 Picu Arenices II Peña Vieya 2515 AS/-Y 36 Picu Madejuno Llambrión 2513 #Can/Llión 37 Horcados Coloraos Peña Vieya 2506 AS/CB 38 Picu Arenices I Peña Vieya 2504 Asturies 39 Picu Arenices III Peña Vieya 2499 Asturies 40 Aguya de los Cabrones I Torrecerredo 2493 Asturies Asitiáu ente los valles escavaos pelos ríos Cares y Duje tópase'l macizu Central, ensin dulda'l más montascosu y vertical de Picos d'Europa. Tien los mayores altores de los trés macizos, pos 38 de los sos visos degolen los 2500 m, tando catorce d'elles (curiosamente'l mesmu númberu de ochomiles qu'hai nel planeta) percima de los 2600 m. Namái la peña Santa, nel macizu Occidental, entraría nesi grupu de 38 montes percima de 2500 m.
Magar ye menos estensu que'l macizu del Cornión, el macizu de los Urrieles tien más superficie d'altu monte que l'anterior, coronada pol Torrecerredo colos sos 2650 m d'altitú. Sicasí, nun ye nesi puntu onde se concentra la lleenda d'esti macizu en particular y de Picos d'Europa polo xeneral. P'atopalo hai que dirixise al este, al corazón de los Urrieles, escontra'l Picu Urriellu, auténticu símbolu del monte asturianu y llugar onde s'escribieron, dende la so conquista en 1905, les más belles páxines del alpinismu español. Sirvan como exemplos l'apertura de la primer vía nel so cara oeste, 550 m de verticalidá caliar, por Alberto Rabadá y Ernesto Navarro en 1962, o la vía «Suaños d'Iviernu», pa que la so #consecución José Luis García Gallego y Miguel Ángel Díez Vives tuvieron colgaos de dicha paré mientres 69 díes de forma ininterrumpida.
Al igual que'l Cornión, el macizu Central puede estremase en distintes zones pa un analís más senciellu y comprensible.
Grupu de la peña Maín De norte a sur, los primeros cumes son les del grupu de la peña Maín, d'ente les que destaquen el cueto Redondo, la Cabeza la Mesa (que con 1605 m ye la más alta d'esti conxuntu) o la Cabecina Quemada. Dende cualesquier d'elles tiénense unes espectaculares vistes del corazón de los Urrieles.
Al oeste alcuéntrase Bulnes, pueblu que, tantu pola so situación como pol #aislamientu al que la xeografía haber sometíu mientres sieglos, quiciabes sía'l que meyor representa la presencia del home nesta redolada tan contraria. Dende Bulnes al traviés de la Canal de Balcosín primeru, y de la canal de Camburero dempués, llégase a la base del picu col que comparte nome, el Picu Urriellu.
Grupu del Picu Urriellu izquierda|miniaturadeimagen|267x267px|Averándose al Picu Urriellu. Les llendes d'esti espectacular conxuntu de cumes pueden asitiase ente la collada de Santa Ana pel sur y la peña Castil na so parte septentrional.
Empezando pel sur destaquen los les torres del Tiru Navarro (2602 m), conxuntu de tres cumbre la más alta de les cualos ye la única que supera los 2600 m. Más escontra'l norte, al traviés de la horcada del Infanzón (2482 m) atópense los Campanarios, otru cume triple que la so máximu altor algama los 2572 m. Al este d'esti conxuntu y al traviés del ḥou del Infanzón alcuéntrase la torre de los Tiros de Santiago y daqué más al norte, el Cuchallón de Villasobrada (2416 m).
La Picu Urriellu da forma, xunto colos montes de la so redolada, el ḥou tres el Picu, un círculu de montes que dexa nel interior un fuexu tan espectacular como fondu. Empezando pel norte siguiendo'l sentíu de les manes del reló apaecen la torre del Carnizoso (2332 m), la torre del Osu (2461 m), el Risco Víctor y, al traviés de la llamada falsa collada Guapa, l'aguya de los Martínez (2422 m) dende onde se baxa escontra la Collada Guapa (2382 m), llugar privilexáu pa reparar la cara sur del Picu. Siguiendo escontra'l sur apaez la torre de les Colladetas (2456 m) y de siguío la Morra, cume bicéfalu que tien un altor máximu de 2554 m, lo que-y supón ser el cume más altu de toles qu'arrodien, xunto col Picu Urriellu, el ḥou tres el Picu. La zona oeste del ḥou tres el Uriellu ta cubiertu polos Tiros de la Torca (2386 m), antoxana pel sur del Picu Urriellu (2519 m), del que parte la Canal de la Celada escontra la Vega de Urriellu.
Al este d'esti conxuntu namái quedaría la peña Castil (2444 m), pimpana pirámide que marca'l fin, pel norte, de los grandes altores de los Urrieles.
Grupu de Torrecerredo miniaturadeimagen|250x250px|Torrecerredo y Cabrones. Ente ellos, el macizu Occidental, siempres presidíu poles Peñes Santes. Xeográficamente esti sector Atópase al oeste del picu Urriellu y llinda más al oeste col ríu Cares. De norte a sur, empieza col Murallón de Amuesa que rápido va ganando altor hasta configurar los primeros cumes, como son los cuetos del Trave (2253 m el más altu) y, en devasando la collada de l'Agua, el picu de Dobresengros (2395 m). Col mesmu nome foi bautizada la canal de Dobresengros, vía que parte de la redoma de Caín y qu'apuerta, en salvando un desnivel de 2000 m, a los cumes más altos d'esta área.
Al sur del picu de Dobresengros apaez, pimpanu, el conxuntu de Cabrones. Primero les aguyes de Cabrones (2474 m) y dempués el picu de los Cabrones (2553 m), bellu cume de estilizada figura que, escontra l'este, acovez al ḥou de los Cabrones, zona especialmente greba y llugar onde s'atopen l'abellugu José Ramón Lueje (2035 m) y el sistema del Trave, un conxuntu de tres sima que, colos sos 1.441|m}} de fondura ye'l más importante de Picos.
Ensin casi descansu llegar al símbolu d'esta área, el Torrecerredo (2650 m), techu de los Urrieles y el puntu más eleváu en munchos cientos de quilómetros a la redonda. Ye amás un privilexáu llugar pa reparar el macizu de les Peñes Santes.
El Torrecerredo ta escoltáu por dos aguyereties de nomes singulares, pos de los so parés esprenden el Risco Saint Saud (2575 m) y, llixeramente más embaxo, la torre de Labrouche (2525 m). Estos cumes lleven el nome de dos personaxes pernomaos de Picos d'Europa, el conde de Saint Saud y Paul Labrouche, munches vegaes compañeros y descubridores, mientres finales del sieglu XIX, de munchos de los secretos d'estos montes.
Siguiendo escontra'l sur, pegada a Torrecerredo ta la torre Bermeya (2606 m) y, en pasando la collada Bermeya (2485 m), la torre Coello (2584 m). Xirando escontra l'este y darréu al norte, alcuéntrase'l Tiru del Osu (2576 m) y en superando la Horcada de Don Carlos (2418 m), el picu de Boada (2523 m). Finalmente, la torre de la Párdida (2596 m), visu qu'ufierta espectaculares vistes tantu a la cara oeste del Picu Urriellu como a Torrecerredo y, más allá, al Cornión.
Dende la torre de la Párdida en direición norte atopa'l Neverón de Urriellu (2559 m), otru privilexáu balcón dende'l qu'almirar la cara oeste del Picu Urriellu, y el Diente de Urriellu. Más al norte, y en travesando la Horcada Arenera, surde'l conxuntu de Los Albos. Nesti grupu d'altores destaquen el Neverón Albu (2442 m), el Cueto Albu (2414 m), el picu Albu (2442 m) y los trés torres Areneres (2445 m la más alta). Dende los Albos, siguiendo escontra'l norte, percuérrese la canal de Camburero y, darréu, la de Balcosín hasta llegar al pueblu de Bulnes.
Grupu de peña Vieya miniaturadeimagen|250x250px|Horcados Coloraos. Partiendo de la zona sur del área anterior, esto ye, del Tiru del Osu, y siguiendo la frontera ástur-lleonesa, llevántense los picos Arenices, triple cume que la so mayor altor algama los 2515 m. Siguiendo esta trayeutoria escontra'l sur de los Urrieles apaez el estilizado y piramidal picu Tesoreru (2570 m), relevante pola so guapura y peculiar por ser el puntu onde conflúin les trés provincies que comparten el territoriu de Picos d'Europa, esto ye, Asturies, Cantabria y Llión. Tamién espectacular ye'l paisaxe qu'ufierta a aquel que llegue al so cume, pos da vista a casi tolos puntos relevantes de los Urrieles.
Trazando la llinia que se dixebra de Llión y que sigue la divisoria ente Asturies y Cantabria escontra l'este irgue la torre de los Horcados Coloraos (2506 m) y más allá, los picos de Santa Ana (el más altu de los cualos supera por un solu metro la barrera de los 2600 m).
En direición sureste, yá en territoriu cántabru, dos afilaes aguyes, la de la Canalona y la de Bustamante, anteceden a la peña Vieya, que coles sos 2619 m ye la mayor elevación d'esti conxuntu de montes y de toa Cantabria. Al sur, yá nes llendes d'esti macizu, ta la Peña Escaecida (2430 m) y al nordeste dende los picos de Santa Ana algamaríen les torres del Tiru Navarro, yá comentaes enantes. El conxuntu Arenices, —Tesoreru, Horcados Coloraos, Santa Ana y Tiro Navarro— dan forma al ḥou de los Boches, que ta al sur del ḥou Ensin Tierre, que de la mesma desaguaría, más al norte, na Vega de Urriellu.
En direición contraria, al sur de los Horcados Coloraos taría'l ḥou Ensin Tierre, en que'l so estremu noroeste alcuéntrase l'abelugu de Cabaña Verónica (2325 m), el más singular de cuantos atopar en Picos, pos la so estructura ye la cúpula metálica de les bateríes antiaéreas d'un barcu portaviones.
Al norte de peña Vieya, travesando los llamaos cuetos de San Juan de la Corte pa entrar en territoriu ástur, apuértase al valle de les Moñetas, dexando al oeste'l grupu del picu Urriellu y algamando nel camín escontra les vegues de Sotres (llende oriental de los Urrieles) el pintorescu llagu de les Moñetas.
Dellos cumes relevantes d'esta pequeña sierra seríen les Coteras Rojas (2295 m la más elevada), la Garmona (2291 m), el cuetu de la Corte (2231 m), el Paredón del Albu (2125 m) o'l Escamelláu (2063 m).