thumb|Agua potable. Denomínase agua potable o agua pal consumu humanu al agua que puede ser consumida ensin restricción pa beber o preparar alimentos.
Na Xunión Europea la normativa 98/83/EU establez valores máximos y mínimos pal conteníu en minerales y distintos iones como cloruros, nitratos, nitritos, amoniu, calciu, magnesiu, fosfatu, arsénicu, ente otros, amás de los xermes patóxenos. El pH de l'agua potable ten de tar ente 6,5 y 9,5. Los controles sobre l'agua potable suelen ser más severos que los controles aplicaos sobre les agües minerales embotelladas.
En zones con intensivu usu agrícola ye cada vez más difícil atopar pozos que la so agua afacer a les esixencies de les normes. Especialmente los valores de nitratos y nitritos, amás de les concentraciones de los compuestos fitosanitarios, superen de cutiu l'estragal de dexar. La razón suel ser l'usu masivu d'abonos minerales o la filtración de purinos. El nitróxenu aplicáu d'esta manera, que nun ye asimiláu poles plantes, ye tresformáu polos microorganismos del suelu en nitratu y depués abasnáu pel agua de lluvia al nivel freáticu. Tamién ponen en peligru'l suministru d'agua potable otros contaminantes medioambientales como'l derrame de derivaos del petroleu, lixiviados de mines, etc. Les causes de la non potabilidad de l'agua son: Bacteries, virus; Minerales (en formes de partícules o disueltos), productos tóxicos; Depósitos o partícules en suspensión. Sustancies orgániques. Radioactividá.
Producción
thumb| La infiltración de los sables de les veres de los ríos ye un tipu de potabilización natural de l'agua. Ésta, na llocalidá de Káraný/Sojovice, ye una de les dos plantes de tratamientu de l'agua potable pa Praga. Al procesu de conversión d'agua común n'agua potable denominar potabilización. Los procesos de potabilización son bien variaos; por casu una simple desinfeición, pa esaniciar los patóxenos, que se fai xeneralmente por aciu la adición de cloru, la irradiación de rayos ultravioletes, l'aplicación d'ozonu, etc. Estos procedimientos aplicar a agües que s'anicien en manantiales naturales o a les agües soterrañes.
Si la fonte de l'agua ye superficial, agua d'un ríu regueru o d'un llagu, yá seya natural o artificial, el tratamientu suel consistir nun stripping de compuestos volátiles siguíu de la precipitación d'impureces con floculaste, filtración y desinfeición con cloru o ozonu.
El casu estremu preséntase cuando l'agua nes fontes disponibles tien presencia de sales y/o metales pesaos. Los procesos pa esaniciar esti tipu d'impureces son xeneralmente complicaos y costosos. En zones con poques precipitaciones y zones de disponibilidad d'agües marines puede producise agua potable por desalinización. Ésta llévase a cabu de cutiu por ósmosis inversa o destilación.
Suministru, accesu y usu thumb|left|Máquina espendedora d'agua pa tomar. El suministru d'agua potable ye un problema qu'ocupó al home dende l'Antigüedá. Yá na Grecia clásica construyíense acueductos y tuberíes de presión p'asegurar el suministru local. En delles zones construyíense y constrúin cisternes o barcales que recueyen les agües pluviales. Estos depósitos suelen ser soterraños por que l'agua calténgase fresca y ensin lluz, lo que favorecería'l desarrollu d'algues.
N'Europa calcula un gastu mediu por habitante d'ente 150 y 200 L d'agua potable al día, anque se peracaben como bebida tan solo ente 2 y 3 llitros. En munchos países l'agua potable ye un bien cada vez más escasu y tarrezse que puedan xenerase conflictos bélicos pola posesión de les sos fontes.
Acordies con datos sopelexaos pol programa de monitoreo del suministru d'agua potable patrocináu en xunto pola OMS y UNICEF, el 87 % de la población mundial, esto ye, aproximadamente 5900 millones de persones (marzu de 2010), dispón yá de fontes de suministru d'agua potable, lo que significa que'l mundu ta en víes d'algamar, ya inclusive de superar, la meta de los Oxetivos de Desarrollu del Mileniu (ODM) relativa a l'agua potable.Programa Conxuntu OMS/UNICEF de Monitoreo del Suministru d'Agua y el Saneamientu que güei se dio a conocer y lleva por títulu Progresos en materia de saneamientu y agua potable – Informe d'actualización 2010 who.int
El costu de l'agua Los organismos internacionales encamienten que'l gastu en servicios d'agua y saneamientu nun supere un determináu porcentaxe del ingresu del llar, que nun tien d'entepasar del 3 %. Al respective d'ello, merecen citase los siguientes antecedentes: PNUD, nel Relatorio do Desendolque Humanu Brasil 2006, afirma «naide tendría de gastar más del 3 % de los sos ingresos n'agua y saneamientu». L'Asociación d'Entes Reguladores d'Agua y Saneamientu de les Amériques – ADERASA nel so estudiu recién sobre tarifes vixentes n'América Llatina conclúi:aderasa.org; les tarifes d'agua potable y alcantarelláu n'América Llatina. Grupu de Tarifes y Subsidios. Versión Preliminar, añu 2005. Páx.63. «Pa les ciudaes que nun cunten con nengún esquema de tarifa social, el pesu de la factura nel ingresu d'un llar probe toma un valor permediu de casi'l 5 %, pero varia ente'l 1,8 % (Arequipa, Perú) y el 9,8 % (Costa Rica). Pa les ciudaes que cunten con un esquema de tarifa social, el pesu de la factura nel ingresu d'un llar probe atopar nun permediu del 3,2 %, variando del 0,9 % (Ceará, Brasil y Trujillo, Venezuela) al 8,4 % (Bogotá, Colombia)».
Factores qu'afecten el costu de l'agua potable Los factores qu'afecten el costu de l'agua potable son dellos, ente los principales atópense: Necesidá de tratar l'agua pa tresformala n'agua potable, esto ye, factores rellacionaos cola calidá de l'agua na fonte. Necesidá de tresportar l'agua dende la fonte hasta'l puntu de consumu. Necesidá d'almacenar l'agua nos periodos en qu'esta abonda pa usala nos periodos d'escasez.
thumb|260px|Contaminación d'un cursu d'agua por bacteries que llogren la so enerxía aferruñando'l fierro presente na agua.
Formes pa consiguir agua potable en pequeñes cantidaes Aprovechar l'agua d'agua. En ciertes llatitúes, un árbol moteyáu'l árbol del viaxeru tien les sos fueyes en forma de recipientes nos que s'atropa l'agua y nos cualos ye posible beber. Anguaño cualquier persona puede aprovechar l'agua de lluvia que cai nel techu de la so casa axuntándola nun contenedor yá seya cisterna o tinaco. L'agua captada de l'agua cuasi siempres lleva eslleíu dellos compuestos, que nun son más qu'aquellos qu'absuerbe nel so prepitación y escurrimiento. Poro, tien de recibir un tratamientu de peneráu y cloración por que pueda ser realmente potable y pasar polos controles calidable. En dellos sistemes de captación d'agua de lluvia pa consumu, primero que l'agua caya na canal receptora que la llevará al so contenedor, asítiase una malla pa detener fueyes y granes d'árbol, depués penerar asitiando un tapón» de carbón activáu y finalmente yá tando nel recipiente contenedor amiéstase 1 milillitru de cloru por cada llitru d'agua. El tapón» de carbón activáu tendría de cumplir coles normes del país onde se va instalar pero de normal tien de tomar tola área per onde va pasar l'agua y tener una grosez de 10 cm. Coles mesmes aconséyase camudalo ente cada 2800 y 3750 llitros d'agua penerada, lo cual va depender del volume d'agua captada. Ye importante señalar que l'agua de lluvia captada per mediu d'una llámina de asbesto nun va ser nin bebible nin preséu pa bañase pos el carbón activáu nun retién dichu compuestu que ye canceríxenu. Ferver l'agua de los ríos o charcos col fin d'evitar la contaminación bacteriana. Esti métodu nun evita la presencia de productos tóxicos. Col fin d'evitar los depósitos y les partícules en suspensión, puede tratase de decantar l'agua dexándola reposar y recuperando el volume más llimpio, refugando'l volume más puerco (que se va depositar al fondu o na superficie). L'agua que se fierve y que'l so vapor puede recuperase por condensación ye un mediu pa consiguir agua puro (ensin productos tóxicos, ensin bacteries o virus, ensin depósitos o partícules). Na práutica, fuera del llaboratoriu, el resultáu nun ye seguru. L'agua llograda per esti mediu denominar agua destilao, y anque nun contién impureces, tampoco contién sales y minerales esenciales pa la vida. Sía que non, el cuerpu nun llogra estos sales y minerales de l'agua, sinón de los alimentos, polo que'l so consumu nun causa problema de salú dalgunu, si efeutivamente tratar d'agua destilao. Pastillas potabilizadoras: con elles ye posible llograr agua llimpio y seguro. Tienen De aplicase en cantidaes exactes y dexar reposar lo suficiente antes de consumir l'agua. Encamiéntase lleer les instrucciones d'usu y fecha de vencimientu. De la borrina. Esisten estructures llamaes «atrapaniebla», que son mallas plástiques puestes escontra'l vientu nes que topeta esti tipu de masa de vapor cercana al suelu y dexa esmucir les gotes escontra unes canaletas onde s'atropa p'almacenamientu. Les trampes pa borrina fueron utilizaes per munchos años en Chile, Guatemala, Ecuador, Nepal, dellos países d'África y la islla de Tenerife. La mayor parte d'una nube de borrina ta formada por gota que son de 30 a 40 μm, y cada nube ta formada de cientos de miles d'elles. La borrina contién ente 50 y cien gotitas nun centímetru cúbicu.
Indicadores d'impautu del suministru d'agua potable y saneamientu Los sanitaristas de la OMSwho.int envaloren que: Un 88 % de les enfermedaes diarreicas son productu d'un suministru d'agua insalubre y de un saneamientu y una hixene deficientes. Un sistema de suministru d'agua potable eficiente y bien remanáu amenorga ente un 6 % y un 21 % la morbilidad por foria, si contabilícense les consecuencies graves. La meyora del saneamientu amenorga la morbilidad por foria nun 32 %. Les midíes d'hixene, ente elles la educación sobre la tema y la insistencia nel vezu de llavase les manes, pueden amenorgar el númberu de casos de foria n'hasta un 45 %. La meyora de la calidá de l'agua de bébora por aciu el tratamientu de l'agua doméstico, por casu cola cloración nel puntu de consumu, puede amenorgar nun 35 % a un 39 % los episodios de foria.
Sustancies y microorganismos peligrosos na agua potable
Microorganismos Suélense midir n'UFC en 100 ml: Coliformes (Escherichia coli). Enterococo Clostridium perfringens (incluyíes les espores)
Arsénicu La presencia d'arsénicu na agua potable pue ser el resultáu de la disolución del mineral presente nel suelu per onde flúi l'agua antes de la so captación pa usu humanu, por contaminación industrial o por pesticidas. La inxestión de pequeñes cantidaes d'arsénicu pueden causar efeutos crónicos pola so acumuladura nel organismu. Envelenamientos graves pueden asoceder cuando la cantidá tomada ye de 100 mg.
Cadmiu El cadmiu pue tar presente na agua potable por causa de la contaminación industrial o pol deterioru de les tuberíes galvanizaes.
El cadmiu ye un metal altamente tóxicu y atribuyóse-y dellos casos d'envelenamientu alimenticiu.Norma ecuatoriana INEN 982 – 1983 – 6.
Cromu El cromu hexavalente (raramente presentar na agua potable'l cromu na so forma trivalente) ye canceríxenu, y na agua potable tien de determinase pa tar seguros de que nun ta contaminada con esti metal.
La presencia del cromu nes redes d'agua potable puede producise por refugayes d'industries qu'utilicen sales de cromu, n'efeutu pal control del escomiu de los equipos, amiéstense cromatos a les agües de refrigeración. Ye importante tener en cuenta la industria de curtiembres yá que ellí utilicen grandes cantidaes de cromu que depués son arramaes a los ríos onde quilómetros más palantre son interceptaos por bocatomas d'acueductos.Norma ecuatoriana INEN 983 – 1983 – 6.
Fluoruros En concentraciones altes los fluoruros son tóxicos. La razón ye, per una parte, la precipitación del calciu en forma del fluoruro de calciu y, per otra parte, puede formar complexos colos centros metálicos de delles enzimes.
Nitratos y nitritos