L'arrianismu ye una creyencia cristiana non trinitaria. Afirma que Xesucristu foi creáu por Dios Padre y ta subordináu a él. Les enseñances arrianes fueron atribuyíes a Arriu (c. 250-335 d. C.), un presbíteru d'Alexandría, Exiptu, y opónense a les llamaes ortodoxes alrodiu de la naturaleza divina. La cristoloxía arriana sostién que'l Fíu de Dios nun esistió siempres, sinón que foi creáu por Dios Padre. Esta creencia básase, ente otros testos bíblicos, nun párrafu del Evanxeliu según san Xuan onde Xesús declara:
El Primer Conceyu de Nicea del 325 consideró que les doctrines arrianes yeren herétiques y el Primer Sínodu de Tiro, nel 335, exoneró a Arriu.Sócrates de Constantinopla, Church History, llibru 1, capítulu 33. Anthony F. Beavers, Chronology of the Arian Controversy. Tres la so muerte, foi anatemizado de nuevu y foi declaráu heréticu otra vegada nel Primer Conceyu de Constantinopla del 381. Los emperadores romanos Constancio II (337-361) y Valente (364-378) fueron arrianos o cercanos al arrianismu.
Empiezos
En dellos grupos de los primeros cristianos enseñábase que Cristu había pre-esistíu como Fíu de Dios dende antes de la so encarnación en Xesús de Nazaré, y que baxara a la Tierra pa redimir a los seres humanos.Esta concepción apaez reflexada de primeres del Evanxeliu de Xuan, qu'identifica a Xesús col Logos de Dios. A esta visión oponíense otros grupos, como los ebionitas, que preferíen caltenese fieles a la tradición xudaica. Vease Bart Ehrman: Cristianismos perdíos, los credos proscritos del Nuevu Testamentu (páxs. 151-156). Madrid: Crítica (coleición Ares y Mares), 2004.
Arriu creía que Dios Padre y Dios Fíu nun esistieren xuntos dende siempres, sinón que'l Logos yera un ser divín creáu por Dios Padre primero que el mundu y que taba subordináu al Padre.M'Clintock y Strong. Cyclopedia. Volume 7, páxina 45a. Arriu y los sos siguidores apelaben al yá mentáu testu del Evanxeliu de Xuan, y amás a Proverbios, onde la Sabiduría Divina (identificada entós col Logos, ye dicir Xesucristu) proclama:
Arriu fuera discípulu de Llucianu d'Antioquía nel so academia d'Antioquía, y heredó d'él una versión modificada de les enseñances de Pablo de Samosata. Dempués de la conversión de Constantín I y en vista del aspru carís que tomaben les disputes teolóxiques, convocar al Conceyu de Nicea, que adoptó una solución xeneral a esti discutiniu. La gran mayoría sofitó les doctrines trinitaries, que pasaron a considerase la ortodoxa (ye dicir la forma correuta d'entender la fe cristiana) y la posición arriana quedó en minoría y foi declarada heterodoxa o herética.
El discutiniu sobre l'arrianismu desenvolver mientres tol sieglu IV. Incumbió a munchos miembros de la Ilesia: simples creyentes, sacerdotes, monxos, obispos, emperadores y miembros de la familia imperial romana. Los emperadores romanos, Constancio II y Valente, convertir n'arrianos o semi-arrianos. Tamién se fixeron arrianos los godos, vándalos y lombardos. El fondu discutiniu nel senu de la Ilesia mientres esti periodu podría nun materializase ensin la significativa influyencia histórica de les doctrines arrianes. De los trescientos obispos qu'allegaron al Primera Conceyu de Nicea, solu dos nun roblaron el Credo Niceno, que condergaba l'arrianismu. Según dellos estudiosos, esta mayoría obedeció a la pena d'exiliu impuesta por Constantín a quien se refugaren a roblar l'alcuerdu alcanzáu en Nicea. Sicasí, señalóse que dicha camientu ye gratuita yá que nun apaez nes fontes posteriores niciu dalgunu d'imposición nos escritos de los participantes del mesmu, posterior a la so muerte; entá más, hai evidencia que los obispos presentes nel mentáu conceyu fueron d'una o otra manera primíos por Constantín pa reintegrar a Arriu y otros miembros del so partíu nos puestos eclesiásticos que remanen primero, ente ellos atopábase Atanasio a quien por oponese a la midida imperial, se -y exilia forzadamente de la so sede en Alexandría; Y de nueva cuenta ye encarceláu y exiliáu pol emperador Constancio II quien decidió sofitar de forma activa a los arrianos, entá ensin compartir la totalidá de la so doctrina.
L'Edictu en cuestión dispunxo los siguiente:
La vixencia del mentáu Edictu apenes tuvo curtia puxanza na so aplicación; magar Arriu foi desterráu a Ilírico xunto con dos prelaos allegaos sos Theonas de Marmarica y Segundu de Ptolemaida y los sos llibros quemaos; pasaos trés meses l'emperador anidia la sanciones impuesta a los siguidores d'Arriu na referente a los sos escritos y llibros (considerándose principalmente por atopase interesáu al enclín arrianu del so hasta esi momentu ex-conseyeru y tamién exiliáu Eusebio), y darréu que nel añu 328 pide a los obispos de la rexón d'Exiptu, cuantimás a Atanasio de Alejandria reconsiderar la condena escontra los mesmos y devolve-yos a los cargos eclesiales qu'ocupaben antes del conceyu, la respuesta de los mesmos foi unánime nel refugu escontra l'emperador, siendo'l mesmu Obispu tayante a esixir que se respetara lo tocante a lo axustao en Nicea sobre la tema; Sicasí Constantín forzó al traviés de la vía xudicial sacar del exiliu a Arriu ya imponelo de nuevu na diócesis contra la voluntá de Atanasio, esti postreru continuu firme na so negativa d'acepta-y de nuevu. Dichu desafió foi recibíu pol emperador como amenacia al so imperiu y persuadíu de nuevu pol obispu Eusebio, busco formes pa condergalo al exiliu, sicasí este llogra escapar escontra Constantinopla, l'espurri y encueye de Constantín ente la so postura con arrianos y ortodoxos ye más inconsistente nesos, con lo mesmo convócase a un conceyu nel 336 en Xerusalén onde Arriu xunto colos suyos seríen finalmente rehabilitaos a los sos puestos. sicasí Arriu finaría camín a Constantinopla nesi añu, y darréu l'emperador un añu más tarde nel 337. mientres Atanasio atopar ente l'exiliu y el re-instalación na so sede d'Alexandría hasta que'l nuevu emperador Constantín II dexaría-y volver a de forma permanente, dicha aición tamién pretendió poner n'apuros al so hermanu Constancio II, gobernador del Imperiu Oriental y partidario del arrianismu.
L'arrianismu siguió esistiendo mientres delles décades, anque l'aparente resurdimientu del arrianismu dempués de Nicea foi, más bien, una reaición anti-nicena esplotada polos simpatizantes de los arrianos que daqué puramente arrianu. A finales del sieglu IV, ganárase tou restu d'arrianismu nel senu de la xerarquía oficial de la ilesia romana, que yera trinitaria. Na Europa Occidental, l'arrianismu, que fuera predicáu por Ulfilas, un misioneru arrianu ente les tribus xermániques, yera dominante ente godos y vándalos (y más tarde, foi significativu ente los lombardos); pero dexó de ser una creencia mayoritaria nestes tribus nel sieglu VIII, a midida que los reis d'esos pueblos fueron adoptando gradualmente'l catolicismu. Esti procesu empezó con Clodoveo I rei de los francos en 496, magar él nun yera arrianu, sinón paganu, siguió con Recaredo I de los visigodos en 587 y remató con Ariberto I de los lombardos en 653.
Creencies La reconstrucción de lo que realmente dixo Arriu y el por qué lo dixo ye una gran xera, porque sobrevivió bien pocu del so propiu trabayu, cola salvedá de les cites feches con propósitos polémicos polos sos oponentes, y tamién porque nun se sabe a ciencia cierta qué teoríes teolóxiques y filosófiques conformaren el so sistema de creencies.Richard Bauckham, Review of Arius: Heresy and Tradition by Rowan Williams. Themelios: Volume 14, nº 2, xineru/febreru de 1989, 1989, 75.
Los arrianos nun creíen na doctrina tradicional de la Trinidá, que sostién que Dios, Xesús y l'Espíritu Santu son un únicu ser.
La carta de Auxentius de Durostorum sobre'l misioneru arrianu Ulfilas da una imaxe clara de les creencies arrianes. Ulfilas foi ordenáu obispu pol arrianu Eusebio de Nicomedia y tornó al so pueblu pa emplegase como misioneru. Ulfilas creía que Dios Padre (el Dios Ensin Empiezu, el Dios Toupoderosu) siempres esistiera y yera l'únicu dios verdaderu (Evanxeliu de Xuan 17:3). Asina mesmu, creía que'l Fíu de Dios, Xesucristu, (Dios "unigénito", Evanxeliu de Xuan 1:18; Dios Poderosu, Llibru del profeta Isaías 9:6) empezó dempués de que'l tiempu empezara (Proverbios 8:22-29; Llibru de les revelaciones 3:14, Epístola a los colosenses 1:15), y quien ye Señor/Guía (Primer epístola a los corintios 8:6). L'Espíritu Santu (el poder iluminador y santificador) tampoco ye Señor/Guía. El capítulu 8, versículu 6, de la Primer epístola a los corintios 8:6 diz:
Nuna carta a Auxentius, Ulfilas resume asina les sos creencies:
Arriu escribió una carta a Eusebio de Nicomedia que dicía:
El Primer Conceyu de Nicea y les sos consecuencies Nel 321, Arriu foi denunciáu por un sínodu n'Alexandría por enseñar un puntu de vista heterodoxu de la rellación ente Xesús y Dios Padre. Como Arriu y los sos siguidores tuvieren una gran influyencia nes academies d'Alexandría (l'antecedente de les modernes universidaes y seminarios) les sos opiniones teolóxiques sopelexárense enforma, sobre manera nel Mediterraneu Oriental.
En redol al 325, el discutiniu volviérase lo suficientemente significativa y l'emperador Constantín I convocó una asamblea d'obispos, el Primer Conceyu de Nicea, que condergó la doctrina de Arriu y formuló el creu de Nicea orixinal. El términu central del creu de Nicea, usáu pa describir la rellación ente'l Padre y el Fíu, ye'l homousismo (ὁμοούσιος), o consustancialidad, que significa "de la mesma sustancia" o "un mesmu ser". El Credo de Atanasio ye usáu menos davezu, pero ye más abiertamente anti-arrianu no que fai a la Santísima Trinidá.
El focu del Conceyu de Nicea foi la naturaleza del Fíu de Dios y la so rellación precisa con Dios Padre (vease la obra de Pablo de Samosata y los sínodos de Antioquía). Arriu enseñó que Cristu yera divín/sagráu y que foi unviáu a la Tierra pa la salvación de la humanidá pero que Xesucristu nun yera igual a Dios Padre (l'infinitu) nel escalafón y que Dios Padre y el Fíu de Dios nun yeren iguales al Espíritu Santu (que sería los poder de Dios Padre). Nel arrianismu, Cristu nun yera consustancial con Dios Padre"The oneness of Essence, the Equality of Divinity, and the Equality of Honor of God the Son with the God the Father." Orthodox Dogmatic Theology: A Concise Exposition Protopresbyter Michael Pomazansky pages 92–95 porque anque tanto'l Padre como'l Fíu seríen una esencia, nun yeren la mesma esencia nin el mesmu ser (vease homousismo). Dios Padre ye una deidá y ye divín y el Fíu de Dios nun sería una deidá pero sí sería divín ("Yo, el Señor, soi l'únicu Dios." Llibru del profeta Isaías 46:9). Dios Padre unvió a Xesús a la tierra pa la salvación de la humanidá (Evanxeliu de Xuan 17:3). Ousia significa "esencia" o "ser" na cristiandá oriental, y ye un aspeutu de Dios que ye dafechu incomprensible pa la perceición humana. Ye tolo que subsiste por sigo mesmu y que nun tien el so ser n'otru.The Mystical Theology of the Eastern Church, SVS Press, 1997. (ISBN 0-913836-31-1) James Clarkef & Co Ltd, 1991. (ISBN 0-227-67919-9) V Lossky pg 50–51 Pa los homousios el Dios Padre, el Fíu de Dios y l'Espíritu Santu son seres ensin crear. Xuan Damascenu escribió:
Acordies cola enseñanza de Arriu, el Logos pre-esistente que s'encarnó en Xesucristu foi un ser creáu; solo'l Fíu foi direutamente creáu y empezáu por Dios Padre, antes de les eres, pero yera una esencia o sustancia distinto, anque similar, de la del Creador. Los sos oponentes argumentaben qu'esto podría faer paecer a Xesús menos qu'a Dios y esto yera heréticu. Gran parte de la distinción ente les distintes faiciones yera sobre la frase que Cristu dixo nel Nuevu Testamentu pa espresar la sumisión al Dios Padre. El términu teolóxicu pa esta sumisión ye kenosis. Este conceyu ecuménicu que declaró Xesucristu yera una forma de Dios n'esistencia o en realidá (hypostasis), que los llatinos traducieron como "persona". Xesús yera Dios n'esencia, ser, y/non natural (ousia), que los llatinos traducieron como sustancia.