La Universidá Nacional Autónoma de Méxicu (UNAM) ye una universidá pública mexicana. Ye una de les meyores universidaes del mundu, considerando'l so estensu trabayu académicu.http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/03/09/1151098Clasificación de les universidaes llatinoamericanes (n'inglés). http://gruporeforma-blogs.com/pruebaStaff/lidera-unam-cu-ranking-de-les-mejores-universidades-2016/http://www.excelsior.com.mx/nacional/2017/02/20/1147491 Nel 2012 y nel 2017, foi reconocida como una de les meyores 100 universidaes del mundu, y tamién una de les más actives en materia artístico y teunolóxica. Con 342 542 alumnos, ye la más Universidaes más grandes del mundu por númberu d'alumnos grande del país y d'América Llatina (2016) y con unu de los campus más grandes del mundu.http://www.ranker.com/list/largest-universities-in-the-world/web-infoguy Nel 2016, aceptó solamente al 8% de los aspirantes pa ingresar al nivel cimeru.
La construcción de la so campus principal al sur de la Ciudá de Méxicu, conocíu como Ciudá Universitaria (CU), foi llevada a cabu polos arquiteutos mexicanos Mario Pani, Enrique del Moral, Carlos Lazo Barreiro y Juan O'Gorman, ente otros; amás d'otros artistes como David Alfaro Siqueiros, Francisco Eppens Helguera y Diego Rivera. Nel 2007, el so campus central foi declaráu Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO.
Ye heredera de la Real y Pontificia Universidá de Méxicu, fundada'l 21 de setiembre de 1551 col nome Real Universidá de Méxicu, y que, dempués d'inaugurar los sos cursos el 25 de xineru de 1553, a partir de 1595 convertir en «Real y Pontificia», por aciu bulda concedida pol papa Clemente VIII en Frascati (Italia), el 7 de ochobre de 1595.
La UNAM tien como propósitu'l tar al serviciu del país y de la humanidá, formar profesionistas útiles a la sociedá, entamar y realizar investigaciones, principalmente alrodiu de les condiciones y problemes nacionales, y estender, cola mayor amplitú posible, los beneficios de la cultura y la ciencia.
Como universidá autónoma ye un organismu públicu, descentralizáu del Estáu (artículu 1 de la Llei Orgánica de la UNAM), basada nos principios de llibertá de cátedra y d'investigación, ya inspirada en toles corrientes del pensamientu, ensin tomar parte n'actividaes militantes y ganando cualquier interés individual.
Nel 2009, foi premiada col Premiu Príncipe d'Asturies de Comunicación y Humanidaes. Amás, considérase la quinta universidá más curiosa al turismu cultural nel mundu. La UNAM a lo llargo de la so historia buscó impulsar a minoríes na educación, especialmente n'árees teunolóxiques.tiempos-de-agustin-lara/ Nel 2016, la UNAM xuntar a la plataforma de ONX MUYERES, HeForShe, un movimientu solidariu en favor de la igualdá de xéneru, al reconocer qu'ésta ye condición fundamental pa tener una sociedá más democrática.
La UNAM xenera numberoses publicaciones d'interés xeneral pa toles árees del conocencia, que promueven la cultura y les ciencies. Los trés gallardoniaos col Premiu Nobel en Méxicu son egresados d'esta casa d'estudios.
Historia miniatura|200px|left| Joaquín Eguía Lliriu, primer rector de la Universidá.
El 22 de setiembre de 1910, siendo presidente Porfirio Díaz Mori, inauguróse la Universidá Nacional de Méxicu dando cumplimientu al decretu del 16 de mayu d'aquel añu que formalizaba la so Llei Constitutiva presentada por Justo Sierra Méndez, llei que nun-y daba'l calter autónomu qu'adquiriría hasta'l 28 de mayu de 1929 cuando'l Presidente Emilio Portes Gil otorgarEmilio Portes Gil y autorizó la construcción de Ciudá Universitaria. El primer rector foi Joaquín Eguía Lliriu. El proyeutu de creación de la Universidá, anque ensin un resultáu inmediata, foi propuestu por Justo Sierra en 1881, siendo diputáu y col enfotu de compensar el problema educativu. El propósitu de Sierra materializar en 1910 col actu inaugural de la Universidá Nacional de Méxicu, nel anfiteatru de la Escuela Nacional Preparatoria. Nesta dómina, siendo secretariu d'Instrucción Pública y Belles Artes, Sierra, espresó nel so discursu, que l'oxetivu educador y científico que la Universidá Nacional tenía de concentrar, sistematizar y espublizar ente'l pueblu mexicanu, yera'l de preparar pal porvenir.
Nel proyeutu de creación de la Universidá Nacional de Méxicu, integráronse'l Colexu de Minería (orixinalmente, Real Seminariu de Minería), fundáu'l 1o. de xineru de 1792; la Escuela Nacional de Medicina (orixinalmente, Establecimientu de Ciencies Médiques), fundada en 1833; la Escuela Nacional Preparatoria, fundada'l 3 de febreru de 1868, y la Escuela Nacional de Xurisprudencia, fundada en 1868, ente otres. Cabo reparar que, cola esceición del Colexu de Minería, les escueles antes mentaes fueron fundaes por decretu de los entós Presidentes Valentín Gómez Farías y Benito Juárez García pa cubrir los buecos na educación dexaos tres el zarru en 1833 y la clausura definitiva en 1865 de la Real y Pontificia Universidá de Méxicu pol Emperador Maximiliano I de Méxicu.
D'alcuerdu a documentos oficiales y al discursu de les autoridaes de la UNAM, ésta ye heredera de la Real y Pontificia Universidá de Méxicu, qu'inauguró los sos cursos el 25 de xineru de 1551, cuando yera virréi de la Nueva España don Luis de Velasco y Ruiz de Alarcón, na cai de Moneda número 2, asitiada nel Centru Históricu de la Ciudá de Méxicu. Lo anterior ye apostáu pola actual Universidá Pontificia de Méxicu, pos aliega que nun esisten razones oxetives pa esa atribución más allá de la declaración de les autoridaes de la UNAM. miniatura|left|Parte de la «megaofrenda» na UNAM pel Día de muertos.
Col pasu de los años nueves instalaciones fueron construyíes pa la UNAM na so Ciudá Universitaria, ente elles l'Estadiu Olímpicu Universitariu qu'empezó a construyise'l 7 d'agostu de 1950 y foi inauguráu'l 20 de payares de 1952,Estadiu Olímpicu Universitariu y la Biblioteca Central, inaugurada'l 5 d'abril de 1956.http://jorgalbrtotranseunte.wordpress.com/2010/04/25/biblioteca-central-de-la-unam-en ciudá universitaria/
Pa la década de los setenta, llevar a cabu un gran programa d'espansión, nel cual creáronse les cinco sedes del Colexu de Ciencies y Humanidaes, según les cinco unidaes multidisciplinaries, anguaño toes col nome Facultá d'Estudios Cimeros: FES Acatlán, FE Aragón, FES Cuautitlán, FES Iztacala y FE Zaragoza; adicionalmente, crear nel añu 2011 y 2012, campus universitarios en Guanajuato y Michoacán. ENE León y ENES Morelia.
En mayu de 1985 el Conseyu Universitariu convierte a la UNAM na primer universidá de fala hispana en cuntar con una Defensoría de los Derechos Universitarios.DDU-UNAM Defensoría de los Derechos Universitarios . Consultáu'l 3 de nov de 2015.w Esti organismu depués sería'l modelu pa la creación de la Comisión Nacional de Derechos Humanos de Méxicu y les Defensorías del Pueblu de dellos países.
A finales del 2005, la UNAM foi reconocida internacionalmente como una de les meyores universidaes de Hispanoamérica (América Llatina, España y Portugal) pol diariu inglés The Times) y como'l númberu 45 nel ranking mundial, que coincide tamién cola clasificación internacional llevada a cabu pola Universidá de Shanghai. Esta posición ameyoró nel añu 2006, cuando la UNAM algamó'l llugar 54 gracies a les árees d'Humanidaes y Artes, y anguaño ta na posición númberu 38 de les meyores universidaes del mundu, polo cual ye una de les meyor allugaes d'América Llatina, España y Portugal. Otres clasificaciones internacional allugar na posición 1 en Llatinoamérica.
La UNAM impulsó a la muyer na teunoloxía,y entamó hackatones de muyeres. miniatura|350px|Biblioteca Central de la UNAM
L'escudu José Vasconcelos, como rector en 1920, espresó la importancia d'acabar cola opresión y los cruentos enfrentamientos d'antaño, los campos de batalla seríen los de la cultura y la educación sería un mediu pa llograr una nueva dómina nel país na que los mexicanos tengan presente la necesidá de fundir los pueblos y la cultura a partir de los factores espirituales, la raza y el territoriu, afigurando la unificación de los iberoamericanus. Estos elementos quedaron afiguraos nel Escudu Universitariu, representáu pola águila mexicana y el cóndor andín, formando una águila bicéfala, sofitada nuna alegoría de los volcanes y un nopal, significáu de los raigaños de los mexicanos. Na parte central del escudu atopa'l mapa d'América Llatina, que va dende la frontera norte de Méxicu hasta'l Cabu de Fornos. Enmarcando a esti mapa atopa la frase «Pola mio raza va falar l'espíritu». Na parte cimera del escudu hai un llistón que diz «Universidá Nacional Autónoma de Méxicu».
El lema El lema qu'anima a la Universidá Nacional, «Pola mio raza va falar l'espíritu», revela la vocación humanística cola que foi concebida. L'autor d'esta célebre frase, José Vasconcelos, asumió la rectoría en 1920, nel marcu de la Reforma Universitaria llatinoamericana, y nuna dómina en que les esperances de la Revolución mexicana entá taben vives; había una gran fe na patria, y l'ánimu redentor estender nel ambiente. Se "significa nesti lema el convencimientu de que la raza nuesa va ellaborar una cultura d'enclinos nuevos, d'esencia espiritual y libérrima", esplicó'l "Reforma universitaria#Maestros de la Mocedá Maestru d'América" al presentar la propuesta. Más tarde, precisaría: "Imaxiné asina l'escudu universitariu que presenté al Conseyu, toscamente y con una lleenda: 'Pola mio raza va falar l'espíritu', pretendiendo significar qu'espertábamos d'una llarga nueche de opresión".
El imagotipo El 20 d'abril de 1974, l'entós rector Guillermo Soberón Acevedo presentó'l nuevu emblema deportivu de la UNAM nel Auditoriu de la Facultá de Ciencies. La universidá encargó'l diseñu a Manuel Andrade Rodríguez, como parte de la renovación de la Direición Xeneral d'Actividaes Deportives y Recreatives. La imaxe escoyer ente 16 trabayos, y riquió de más de 800 bocetos.
El imagotipo componer de la cara d'un puma en doráu, realizáu a partir de la figura d'un puñu zarráu, sobre un triángulu azul con vértices arrondaos. De la mesma, esti triángulu espresa los trés pilastres fundamentales de la Universidá: La Educación, La Investigación y l'Espardimientu de la Cultura.
L'emblema del puma funge como escudu de los equipos deportivos de la universidá. Nel 2013, foi consideráu pol diariu británicu The Guardian unu de los más bellos del fútbol.
Infraestructura: Campus Ciudá Universitaria
miniatura|250px|Mural «El pueblu a la universidá, la universidá al pueblu. Por una cultura nacional neohumanista de fondura universal» (1952-1956), de David Alfaro Siqueiros, xunto a la torre de Rectoría de la UNAM. Un estudiu de perspeutiva d'esta obra atopar nel Muséu Soumaya.
La UNAM llogró la so autonomía en 1929, mientres el gobiernu del presidente Emilio Portes Gil,Sobre l'autonomía de la UNAM (Consultáu miércoles 26 de xunetu del 2017) quien autorizó la construcción de la Ciudá Universitaria. Años más tarde, en 1954, camudar a un nuevu campus en Ciudá Universitaria, diseñada a partir del plan maestru de los arquiteutos Mario Pani Darqui, Jose Villagran García, Pedro Ramírez Vazquez, Carlos Lazo, Enrique del Moral y Domingo García Ramos nel sur de la Ciudá de Méxicu. Ente los arquiteutos que diseñaron los edificios que güei conformen Ciudá Universitaria tán Armando Franco Rovira, Ernesto Gómez Gallardo Argüelles, Vladimir Kaspe, Jorge Gonzales Reyna, Felix Candela y más.