Oz ye una serie dramática producida por HBO. Duró seis temporaes Tom Fontana y producida por Barry Levinson. Foi emitida por HBO, y n'España por Digital+.
Ambientación y postures Oz narra la vida dientro de la prisión de máxima seguridá llamada Oswald State Correctional Facility, onde'l nivel cuatro ye llamáu Emerald City. El nome de la serie non solamente anicióse pol apócope de Oswald, sinón tamién pol nome del país imaxinariu de la novela de L. Frank Baum, El magu de Oz; d'ende l'usu del nome Emerald City nel programa, pos na obra lliteraria ye onde mora'l magu de Oz.
Emerald City, embrivíu como Em City y tamién llamáu dacuando Bloque de celdes 5, ye un bloque parte d'un proyeutu esperimental de rehabilitación de la prisión, onde los prisioneros tienen más llibertá, y hai un númberu controláu d'internos de cada raza o grupu social. Ello ye que l'ambiente creáu en Em City intenta recrear los problemes de les prisiones d'Estaos Xuníos.
La serie pretende non solo entretener, sinón denunciar los problemes qu'esisten. Dende la perspeutiva de Oz, naide puede rehabilitase y reeducar porque'l sistema penitenciariu atópase llenu de corrupción. Coles mesmes, tampoco hai estremos: tou personaxe naturalmente "bonu" comete los sos pequeños o grandes crímenes, y tou personaxe que provoca caos y problemes de normal tien el so momentu de retracción o piedá. Otra denuncia de Oz ye la tensión racial qu'esiste ente los presos, el maltratu que se-yos fai y l'aumentu bultable de presos nes cárceles a finales de los años 1990. Nunca se diz l'estáu nel que s'alcuentra Oz, (anque s'especula que pueda ser Illinois o New York), pero ta almitida la pena de muerte. El gobernador procura que toes los presos del corredor de la muerte cumplan la so condena tajantemente. Faise una crítica constante a la pena de muerte.
Clasificación per edá Na mayoría de los espardimientos de la serie en tol mundu, non solo emitióse n'horariu nocherniegu, sinón qu'apaecíen rótulos qu'indicaben que Oz ye pa mayores de 16 años (anque varia según el país). Esto ye por cuenta de la cantidá de violencia esplícita, llinguaxe soez, usu de drogues, violaciones, execuciones, desnudos, conteníu sexual, conflictos raciales y culturales. En Oz detállense gráficamente los delitos de los presos principales; según los sos actos ente rexes, lo qu'inclúi toles situaciones anteriores.
Sinopsis Les introducciones, finales y comentarios sobre la hestoria nes cárceles dende la perspeutiva social son fechos por Augustus Hill (Harold Perrineau Jr.), qu'actúa como personaxe recurrente pa estes cortes. Coles mesmes, el so rol na parte activa de Oz ye'l d'un deteníu con discapacidá motriz que va en siella de ruedes, ex-traficante y ex-drogadictu.
Personaxes
Reos Primarios Tobias Toby Beecher: Recluyíu # 97B412 condergáu'l 5 de xunetu de 1997 por conducir n'estáu de ebriedad y pillar a una neña. Sentencia: 15 años, con derechu a llibertá condicional en 4, que foi-y negada en 2001, concedida en 2003, pero volviendo de momentu a Oz por cuenta de la violación de la mesma * Banda: nengún Estáu Actual: Vivu * Interpretáu por: Lee Tergesen
Ye'l protagonista de la serie, un esitosu abogáu, padre de familia, que por culpa de la so adicción al alcohol, termina en Oz. el so ingresu nun ye pa nada fácil, ye mal vistu polos demás reos, ye víctima del matonaje de Simon Adebisi, ye fechu risión y sodomizado por Vernon Schillinger, lo cual facer cayer nes drogues que-y suministra Ryan O'Reily, gracies a esto, adquier l'abondu valor pa manca-y el güeyu a Schillinger y defecar na so cara, volviéndose más sicótico y llocu
Asesinatos cometíos: Catherine Cathy Rockwell: pillada por fuercia a toa velocidá mientres taba borrachu (1997) Funcionariu Correccional Karl Metzger: foi brutalmente gatuñáu y degolláu con unes uñes filosas, en vengación por quebra-y los sos güesos (1999) Vernon Vern Schillinger: por fuercia coráu nel pechu mientres una obra de Macbeth (2003)
Asesinatos Ordenaos: Andrew Schillinger: morrió intoxicáu d'una sobredosis de drogues, como parte d'un montaxe entamáu xunto a Chris Keller y Ryan O'Reily (1999) Hank Schillinger: contratu a los italianos por que Gaetano Cincetta diéra-y un disparu na cabeza, en vengación por asesinar al so fíu Gary (2000)
Augustus Hill: recluyíu #95H522 Condergáu'l 6 de payares de 1995 por posesión de drogues y asesinatu en segundu grau Sentencia: cadena perpetua con derechu a llibertá condicional a los 20 Banda: nenguna, con cercanía escontra los Negros Estáu: Fináu en 2002,por causa de una cuchellada nel estómagu echa por Frank Urbano * Interpretáu por: Harold Perrineau
Ye'l narrador de la serie, un ex drogadictu y traficante, que mientres el so arrestu foi mancáu gravemente por un oficial de policía, como parte d'una represalia d'este por asesinar al oficial Lawrence Hudack. En prisión ye un home relativamente sele y respetáu, amás de participar en procesos de rehabilitación cola Hermana Peter Marie. Cuando tien qu'empresta-y ayuda a los sos amigos, nun duldar en faelo. Muerre coráu nel estómagu en 2002, anque'l so espíritu sigue apaeciendo hasta'l fin de la serie.
Asesinatos cometíos: Oficial Lawrence Hudack: disparu na cabeza pa intentar escapar d'una redada policial (1995)
Asesinatos Ordenaos: Kevin Supreme Allah Ketchum: morrió d'una reacción alérxica a los güevos, suministrada por Arnold Poet Jackson, pa ganar el respetu de Burr Redding(2001)
Ryan O'Reily: Recluyíu # 97P904 Condergáu'l 12 de xunetu de 1997 por dos cargos d'homicidiu vehicular, cinco cargos de conducción temeraria, posesión de sustancies illegales, posesión d'armes y violación de la llibertá condicional Sentencia: cadena perpetua con derechu a llibertá condicional en 12 Banda: Irlandeses (Líder) Estáu: Vivu * Interpretáu por: Dean Winters
Ye'l personaxe más remanador, mentirosu, compulsivu y xenocida de la serie, un sociopata irlandés con un llargu historial de violencia y crime. Cada conflictu que se-y presenta, siempres encarga a otru pal so asesinatu. En 1998 namorar de la doctora Gloria Nathan, dempués de qu'ésta-y salvara d'un cáncer de mama detectáu antes, lo cual va facer cometer los sos peores crímenes, faciendo que'l so hermanu Cyril, un retrasáu mental, llegue a Oz. Ye'l personaxe que más asesinatos provocó en tola serie.
Asesinatos cometíos: dos trabayadores de la construcción desconocíos: atropellaos brutalmente (1997) Patrick: morrió cuando O'Reily topetó con un poste, cutiéndose la cabeza (1997) Antonio Nino Schibetta: morrió d'una hemorraxa intestinal dempués de qu'él y Adebisi punxéren-y vidriu esmagayáu a les sos xintes, pa evitar que Schibetta quixera desfacer d'ellos (1997) Patrick Keenan: craniu estrozáu con una mancuerna, en vengación por violar a la Dra. Nathan (2000)
Asesinatos Ordenaos: Dino Ortolani: morrió quemáu por Johnny Post, dempués de sobornar a los funcionarios y aliase con Jefferson keane (1997) John Johnny Post: vender a los italianos, por que estos capar y esmagayaren, pa siguir vendiendo drogues en EM city (1997) Julio Martínez: armó un montaxe contra Tizi Ouzou(Jefferson Keane) cola ayuda de Mike Healy, por que dos llatinos, ente ellos, Martínez, machucáren-y, pero Keane termina matando a Martínez (1997) Jefferson Keane/Tizi Ouzou: ye'l máximu responsable de que lo conderguen a muerte por inyeición letal (1997) Preston Nathan: esgañáu con un cable por Cyril, el so hermanu, a pidimientu de Ryan, porque se namoró de la so esposa, la Dra. Nathan(1998) Andrew Schillinger: foi parte de la so muerte, en vengación porque Vernon Schillinger violó a Cyril (1999) William Cudney: coráu nel pescuezu por Yuri Kosygin, pa evitar que lo delate por faer trampa nel tornéu de box (1999) Hamid Khan: por sobrealentar demasiáu a Cyril, ésti mancó gravemente a Khan na final del tornéu, tando miserablemente conectáu y siendo dempués desconectáu (2000) Nikolai Stanislofsky: morrió lletrocutáu na bañera pola Funcionaria Correccional Claire Howell, como parte del plan d'O``Reily pa desfacer d'él, por cuenta de que ésti xingar con un celular (2000) Nate Shemin y Raymond Mondu Browne: asesinaos por Chris keller, como parte d'un montaxe pa sacar a Martin Querns de EM city(2000) Li Chen: coráu por Cyril, dempués de qu'esti cutiera al so hermanu , que dir a asesinar por faltar -y el respetu a la so madre (2002) Jia Kenmin: machucáu a golpes por funcionarios correccionales mandaos por Tom Robinson y O'Reily, como parte d'una vendetta personal del postreru, dempués de que Kenmin burllar del murniu destín de Cyril, la pena de muerte (2002) Peter Schibetta: foi coráu polos italianos, dempués de qu'O'Reily manipoliar, por ser irrespetuosu cola so madre (2003)
Vernon Vern Schillinger: Recluyíu #92S110 condergáu'l 21 d'ochobre de 1992 por asaltu agraváu en primer grau Sentencia: 8 años con derechu a llibertá condicional en 5, darréu condergáu en 1998 a 10 años adicionales por combalechadura d'asesinatu y ensin derechu a llibertá condicional. Banda: Hermandá Aria (Líder) Estáu: Fináu en 2003, por causa de una apuñalada accidental nel pechu provocada por Tobias Beecher Interpretáu por: JK Simmons
Ye l'antagonista principal de tola serie, el líder de la hermandá aria, un sádicu, violentu, homófobu y rascista delincuente líder de la contorna neonazi de Oz, anque con Tobias Beecher, los otros reos dirán perdiéndo-y mieu y polo tanto respetu. Tien una bona rellación con Chris Keller, anque dacuando nun se lleven, a pesar del so calter homófobu, irónicamente meter con otros homosexuales, anque sía solo pa violalos y humildalos. Muerre en 2003 coráu por fuercia nuna obra de teatru, anque en realidá yera una trampa de Keller
Asesinatos cometíos: Alexander Vogel: coráu brutalmente por él y otros llacayos sos, y depués colgáu nel ximnasiu, pa poder ganar respetu nuevamente (1998)
Asesinatos Ordenaos: Andrew Schillinger: facilitó'l trespasu de drogues a la celda del so fíu, per mediu de Len Lopresti, ensin dase cuenta de qu'esto yera un montaxe de Beecher (1999) Gary Becher: ordenó al so fíu Hank la muerte del pequeñu Gary como vengación pola muerte de Andrew (2000) Carl Jenkins: afaló al so suicidiu, por cuenta de que ésti diba delatar a los arios pola muerte de Leroy Tidd/Salah Udeen (2001) Adam Guenzel: engañar por que ésti lletrocutárase mientres escapaba de prisión, pa evitar que lo delate por violalo (2002) Harrison Beecher: valir de Franklin Winthrop por que ésti corar, como una forma d'empecipialo na hermandá aria (2003)
Simon Adebisi: Recluyíu # 93A234, condergáu'l 2 de mayu de 1993 por asesinatu en primer grau Sentencia: Cadena perpetua ensin posibilidá de llibertá condicional Banda : los Negros (Líder en 1998 y 2000) Estáu : Fináu en 2000, coráu nel llombu por Kareem Saïd en defensa mesma * Interpretáu por : Adewale Akinnuoye-agbaje
Violentu, sádicu, enfermu y paranoicu a más nun poder, Adebisi ye ensin dulda, unu de los personaxes más malvaos de tola serie, un violador ensin reconcomiu, que ye capaz de matar a cualesquier por consiguir lo que quier, ye l'únicu Homeboy d'orixe netamente africanu, ye'l responsable de violar a Peter Schibetta, y de la muerte del so padre, anque se lleva relativamente bien con Chucky Pancamo, nun duldar en traicionar a quien sía con tal de tener más poder, muerre coráu por Kareem Said en 2000
Asesinatos cometíos: Policía tapáu: degolláu con un machete por intentar esbaratar la so organización criminal (1993) Paul Markstrom: colgáu nel ximnasiu por ser un policía tapáu (1997) Antonio Nino Schibetta: morrió d'una hemorraxa intestinal dempués de qu'él y O`Reily punxéren-y vidriu esmagayáu a les sos xintes, pa evitar que Schibetta quixera desfacer d'ellos (1997)
Asesinatos Ordenaos: Kenny Lladriyos Wangler, Junior Pierce, Funcionariu Correccional Joseph Howard, Lou Rath: orquestó los sos asesinatos a manes de Guillaume Tarrant pa faer que despidan a Tim McManus de EM city (2000)