Yuli Mártov, Julius Mártov o L. Mártov (Ма́ртов, el so nome real yera Yuli Ósipovich ZederbaumDepretto (2003), p. 122Haimson (1980), p. 62 (, ; ) foi un revolucionariu socialista rusu que aportó a el líder de la fracción menchevique.
Nacíu nuna familia xudía de cultura rusa, el mozu y pocu engraciáu Mártov sufrió l'antisemitismu de finales del sieglu en Rusia a pesar del so alloñamientu de la comunidá hebrea del Imperiu; na última década del sieglu yá se convirtiera al marxismu.
Coló a estudiar a la capital rusa pero llueu se vio envolubráu n'actividaes polítiques illegales y foi deteníu en 1892. Condergáu a exiliu interior, instalar en Vilnius, onde empezó'l baturiciu socialista ente los trabayadores socialistes de la rexón. Tornó de volao a San Petersburgu onde collaboró con Lenin antes de ser nuevamente arrestáu y condergáu a otros trés años d'exiliu en Siberia, onde afitó la so amistá con Lenin y contraxo la tuberculosis qu'acabaría matándolo.
Antirrevisionista como Lenin, al rematar l'exiliu de dambos en 1900 decidieron fundar una nueva publicación socialdemócrata, Iskra. Tres dellos años d'estrecha collaboración, Lenin y Mártov dixebrar mientres el Segundu Congresu del nuevu Partíu Obreru Socialdemócrata Rusu; el desalcuerdu llevó a la formación de les corrientes bolxevique (leninista) y menchevique (antileninista). Les disputes internes asocediéronse, magar los intentos de Mártov de reunificar les fracciones. Los socesivos intentos de recuperar la unidá'l partíu fracasaron y asocediéronse distintos periodos de predominiu menchevique y bolxevique hasta la separación definitiva de les fracciones en partíos en 1912. Mientres la guerra mundial, perteneció a la corriente internacionalista, opuesta a la guerra, pero nun sofitó'l derrotismu de Lenin.
Tres la cayida de la monarquía na Revolución de Febreru de 1917, tornó en mayu a Rusia, cuando yá'l partíu quedara sol control de los defensistas; caltuvo la so oposición a la continuación del conflictu y favorable a la negociación inmediata de la paz, pero la so posición yera minoritaria ente los mencheviques. Los sos esfuercios por llograr el respaldu mayoritariu del partíu a les sos opiniones fracasaron repetidamente; nel branu abandonó la so anterior oposición a la participación en Gobiernu pa pasar a defender el fin de les coaliciones social-lliberales y la formación d'un nuevu Conseyu de Ministros dafechu socialista.
Oponer a la toma del poder polos bolxeviques y defendió en devanéu la formación d'un Gobiernu de coalición de los distintos partíos socialistes.
Na seronda de 1917, empezó a recuperar el control del partíu; impunxo la participación nes fracasaes conversaciones pa formar un Gobiernu socialista tres la Revolución d'Ochobre y más tarde punxo les sos esperances en qu'esti formar tres l'apertura de l'Asamblea Constituyente. Tres la disolución d'esta pol Gobiernu bolxevique, oponer al enfrentamientu armáu pol Gobiernu y optó por tratar de recuperar el sofitu proletariu y mover del poder a los bolxeviques por métodos llegales. A pesar de les notables victories eleutorales nos conseyos na primavera de 1918, estos fueron sistemáticamente disueltos polos bolxeviques y, a empiezos de branu, Mártov y el restu de la oposición fueron espulsaos del Comité Executivu Central Panruso (VTsIK). Inclusive cuando s'apinó la represión, Mártov oponer al respaldu de les fuercies contrarrevolucionarias mientres la guerra civil. Siguieron años de persecución y tolerancia alternaes qu'acabaron cola persecución final del partíu nel branu de 1920 y l'arrestu de munchos de los sos dirixentes. En 1920 se exilió finalmente n'Alemaña, onde finó cuatro años más tarde.
Oríxenes Ilustración crítica cola opresión de los xudíos na Rusia zarista, que Mártov sufrió a pesar de nun pertenecer a una familia relixosa.|thumb|right Nació nuna familia xudía acomodada,Depretto (2003), p. 112 fíu d'un intelectual lliberal de cultura rusa.Rabinowitch (1978), p. 24 El so padre yera un xudíu asimiláu a la cultura rusa, miembru de la Sociedá Rusa de Navegación y Comerciu, corresponsal de dos diarios lliberales de San Petersburgu, políglota y conocedor de la lliteratura rusa, francesa y xermana; que nun llevaba a los sos fíos a la sinagoga nin celebraba les fiestes relixoses hebrees.Getzler (1967), p. 27 Yuli aguantóse, col sofitu de la indiferencia del so padre, a los intentos del so güelu d'enseña-y hebréu. La so madre yera xudía sefardina, nacida en Viena y educada nun conventu n'Istambul. Les rellaciones de la familia colos xudíos más tradicionalistes yeren escases, siendo'l güelu de Yuli —fundador de los primeros diarios n'hebréu publicáu en Rusia— la figura hebrea más cercana. Los sos padres dirixir a él en francés. Yuli yera'l segundu de cinco hermanos, de los que namái cuatro (él mesmu, Lidia (nacida en 1878), Serguéi (1879) y Vladimir (1883)) sobrevivieron hasta la edá adulta.
En 1878 la familia camudar d'Istambul a Odesa —daquella cosmopolita y comercial ciudá con numberoses comunidaes del Imperiu— tres la guerra ruso-turca. Moraron fuera de la zona designada pa los xudíos y Yuli foi pocu consciente de la so pertenencia a la comunidá hasta'l pogromo de 1881.Haimson (1980), p. 63 La so conocencia de la situación social y económico de la mayoría de la población xudía nel Imperiu Rusu yera escasa ya indireuta, el so apreciu poles costume de los ortodoxos nula. Desenvolvió, sicasí, un sentimientu de solidaridá cola comunidá primida poles autoridaes y refugó más tarde (1913) un bautizu de conveniencia, sintiéndose de dalguna manera parte del grupu discrimináu.Getzler (1967), p. 28 La so coxera, l'ausencia del so padre que partiera a la capital a collaborar col so güelu na publicación de los sos periódicos y la falta de compañeros fixeron d'él un neñu introspectivo y reservao. Poco dempués del pogromo, la familia axuntar col so padre en San Petersburgu.Haimson (1980), p. 64
En 1883 foi refugáu nel ingresu nuna institución d'enseñanza secundaria pol so orixe xudíu.Getzler (1967), p. 4 Aceptáu n'otra con dificultá, el mozu Mártov, cargáu de llombu, flacu y llixeramente coxu, llevó mal la dura disciplina de los institutos rusos, la so atmósfera reaccionario y antisemita y les gamberraes de dellos compañeros. Na adolescencia xunió a les sos antigües fantasíes les hestories de los revolucionarios rusos.Haimson (1980), p. 65 En 1888 la familia treslladar a Tsárskoye Seló antes de tornar a la capital, con dificultaes por ser xudíos, al añu siguiente. A la so vuelta a la capital, retomó los sos estudios nun ximnasiu onde abondaben los mozos de la intelectualidá rusa: Yuli por fin atopóse nun ambiente onde llogró forxar amistaes y desenvolver les sos aspiraciones de revolución. Criáu sicasí, nun ambiente político represivu y antisemita, discrimináu nos sos estudios, Mártov xunir a los movimientos revolucionarios nel país. Tres el so ingresu na Universidá de San Petersburgu na seronda de 1891, formó xunto con otros compañeros un grupu d'estudios qu'apadrinó un conocíu populista rusu del momentu.Haimson (1980), p. 66 Na última década del sieglu , yá yera un socialdemócrata convencíu, respetáu ente los sos compañeros pol so gran capacidá intelectual, valor, principios morales y honradez.
Empiezos nel partíu socialdemócrata Exilios interiores
Gracies los contactos del so güelu na capital, llogró ingresar na facultá de ciencies de la ciudá, evitando'l numerus clausus que s'imponía a los xudíos. Aburríu puestu de los sos estudios, apurrir a la política. En febreru de 1892, foi arrestáu y condergáu a tres meses de prisión, colo qu'abandonó los sos estudios universitarios. Desilusionáu pola falta d'espíritu revolucionariu del campesinado, atollar nel estudiu de los clásicos marxistes, lo que lu llevó a convertise al marxismu y fundar nel iviernu de 1893 el Grupu de Petersburgu pola Emancipación del Trabayu.Haimson (1980), p. 69
El , foi arrestáu de nuevu pa cumplir el restu de la so condena —cinco meses de cárcel— en réxime d'aislamientu na prisión de Krestý.Getzler (1967), p. 19Haimson (1980), p. 70 Lliberáu a principios de mayu de 1893, foi darréu condergáu a una pena de dos años d'exiliu interior, con prohibición de morar en Moscú y San Petersburgu o en cualesquier otra ciudá universitaria.Haimson (1980), p. 68 Instalar en Vilnius, daquella un centru industrial y comercial con un activu movimientu socialdemócrata.Haimson (1980), p. 71
Ellí defendió la creación d'un movimientu socialista xudíu separáu que trabayara en yidis,Haimson (1980), p. 72 llingua de la mayoría de los xudíos de la zona dexada pal so asentamientu nel Imperiu, y que defendiera'l fin de la so discriminación como parte integral de la llucha contra la esplotación económica y la opresión política. Nesti llugar, entamó un nuevu métodu de baturiciu, faciendo que los intelectuales socialistes actuaren como mentores de los trabayadores, afalándolos a tomar conciencia del movimientu socialista, fomentando la so organización y adoctrinamiento.Getzler (1967), p. 36 Los socialdemócrates teníen d'abandonar la simple continuación de la estensión de les sos idees por aciu los círculos d'empecipiaos, por fuercia amenorgaos, pa ximelgar a los trabayadores gracies a les sos esmoliciones económiques.
N'ochobre de 1895, tornó del so exiliu a San Petersburgu.Getzler (1967), p. 29Baron (1966), p. 150Haimson (1980), p. 75 Fundó xunto a Lenin la Unión de Llucha pola Lliberación de la Clase Obrera»Keep (1963), p. 47 pa intensificar el baturiciu ente'l proletariáu urbanu. Tres meses dempués de la so lliberación, yera arrestáu nuevamente,Baron (1966), p. 158 en siendo vixiláu estrechamente pola policía.Getzler (1967), p. 31 La redada, na que fueron arrestaes alredor de cien persones, acabó colos veteranos de la organización en San Petersburgu. Pasó esi añu, marcáu por grandes fuelgues nel branu y pola participación del movimientu socialista nelles, en prisión.
Condergáu a trés años más d'exiliu interior en 1897, Mártov pasar en Turujansk,Haimson (1980), p. 82 cerca del círculu polar árticu na Siberia septentrional, a onde llegó a empiezos de xunu.Getzler (1967), p. 37 Siempres delicáu de salú, Mártov sufrió na pequeña ciudá siberiana y paez que contraxo nesti llugar la tuberculosis qu'acabaría matándolo. L'aislamientu del sitiu y l'estrema llimitación de la comunicación col esterior tamién fixeron esmornia en Mártov.Getzler (1967), p. 38 Mientres el so exiliu en Siberia, afitóse l'amistá con Lenin, yá entós el más destacáu d'ente los nuevos militantes socialdemócrates.Getzler (1967), p. 39 La so cercanía mientres los cinco años siguientes foi la mayor de tola so carrera.
Fundación del Partíu Socialdemócrata y oposición a la burguesía En xunu de 1898, recibió la noticia de la fundación en Minsk del Partíu Obreru Socialdemócrata de Rusia.
Mientres el so exiliu interior, defendió'l sofitu a los ataques de la burguesía lliberal contra'l réxime autocráticu, pero sollertó del peligru de xunise a ella o aceptar el so primacía, calteniendo una gran rocea escontra los sos fines.Getzler (1967), p. 43Opúnxose firmemente amás a la nueva corriente revisionista representada principalmente pola figura d'Eduard Bernstein, abogando pola revolución frente al reformismu y denunció les aliances cola burguesía como la entrada nel Gobiernu francés d'Alexandre Millerand. La so postura coincidía cola de Lenin, que-y ufiertó trabayar con él y fundar un periódicu una vegada que rematara'l so exiliu,Haimson (1980), p. 117 ufierta que Mártov aceptó encantáu.Getzler (1967), p. 44Keep (1963), p. 67
Iskra y la collaboración con Lenin left|Mártov, primero pela derecha, sentáu, xunto a Lenin, en 1897.|thumb|right