Los cosméticos (tamién llamaos maquillaxe) son productos que s'utilicen pa la hixene corporal o p'ameyorar l'apariencia, especialmente de la cara. Polo xeneral son amiestos de compuestos químicos, dalgunos derívense de fontes naturales, munchos otros son sintéticos.
Nos Estaos Xuníos, l'Alministración d'Alimentos y Melecines (FDA), que regula los cosméticos, define los cosméticos como "sustancia destinada a ser aplicada al cuerpu humanu pa llimpiar, enguapecer o alteriar l'apariencia ensin afectar la estructura del cuerpu o funciones". Esta amplia definición tamién inclúi cualquier material destináu pal so usu como un componente d'un productu cosméticu. La FDA esclúi específicamente'l xabón d'esta categoría.
Historia
Edá Antigua
thumb|250px|Imaxe de Nefertiti maquillada thumb|Polvu pa la cara "Kissproof" de 1926 de la coleición permanente del Muséu del Oxetu del Oxetu|250px
El términu
El términu cosméticu crear nel sieglu XVII a partir de la pallabra griega kosmetikós, que significa "relativu a la ornamentación".Badía Villa, M. A. Cosmetoloxía aplicada a la estética decorativa, p. 61. La primer prueba arqueolóxica del usu de cosméticos atopar nel Antiguu Exiptu, alredor del añu 4000 e.C. Sábese que los antiguos griegos y romanos tamién usaben cosméticos.
Oríxenes animal y vexetal
Sacante la cerusa y el antimoniu, que se conocíen como cosméticos dende tiempos bien antiguos, tolos productos cosméticos yeren d'orixe animal y vexetal. El primer cosméticu coloráu foi un mofu llamáu orchilla Lischen roscella, de Linneo, col que se preparar el tornasol. Esti mofu llamábase d'antiguo fucus, nome que col tiempu usar pa tou tipu de cosméticu. Usábense tamién ciertes plantes tintóreas, particularmente la Anchusa tinctoria. Del reinu animal, utilizábase'l aesypum (estractu procedente del sudu de los carneros, bien purificado) y el cuchu pulverizáu de cocodrilu, que sirvía pa curar ciertes enfermedaes de la piel y pa faer sumir les manches y les arrugues.
La cuspia
La cuspia yera unu de los principales ingredientes de los cosméticos. Con cuenta de que la cuspia fora goliosa, la esclava encargada de preparar tomaba toles mañanes unes pastillas preparaes pa esti efeutu. Antes d'empezar a desleir l'afaite echaba'l so aliendu sobre un espeyu de metal y presentába-y a la so señora, pa manifesta-y que la so cuspia yera pura y arumosa.
N'Oriente, Turquía, Grecia y Roma
Unes ceyes negres formando un semicírculu perfectu axuntándose a lo cimero de la ñariz son consideraes n'Oriente como una parte principal de la guapura d'una muyer y coles mesmes yera tamién una circunstancia de la guapura de les antigües muyeres griegues y romanes. Les muyeres turques nes sos harénes ocupaben hores enteres en pintase les ceyes y les pestañes con un polvu negro que llamen surmé. Les romanes de distinción teníen esclaves namái encargaes d'esta parte del tocador. El polvu de que se sirvíen yera de galena, de plomu o de bismutu llamáu en griegu stimmé y en llatín stibium y aplicáben-y con dos punzones o aguyes encorvaes na punta.
Popea Sabina y la poppeana
Popea, esposa de Nerón, inventó la llamada poppeana, un cosméticu pa caltener la pastosidá y la delicadeza de la piel. Yera una pasta de miga de pan moyada en lleche de pollina, cola que se cubrir tola cara antes de chase. Mientres la nueche esta pasta ensugábase y daba a la cara un aspeutu d'un barrado de yelsu sedáu. Juvenal menta esta pasta (lectorium) nel so sátira 6.3. L'amiestu d'arroz y farina de fabones usar pa quitar les arrugues. Pela mañana, dempués de llevantar con esponxes esta tiez que cubría la cara, les muyeres llavar con lleche de pollina inda caliente.
La lleche de pollina
La lleche de pollina usábase non yá pa restablecer el pulmón sinón tamién pa dar frescura a la piel. Nel llibru XXVIII del so Historia natural, Pliniu'l Vieyu menta la lleche de pollina como escelente cosméticu y cita la superstición de delles muyeres que se llavaben la cara con ella tolos díes. Nel llibru XI afirma que Popea llevaba nos sos viaxes d'una recua de quinientes pollines pa poder bañase na so lleche, daqué que tamién menten otros autores.Diccionariu históricu, 1833.
Renacimientu
Mientres el sieglu XVI la puxanza de los cosméticos surdió n'Italia colos monxos de Santa María Novella, yá que inventaron el primer llaboratoriu onde s'ellaboraron cosméticos y medicines. Lo cual llevó a que les muyeres de Venecia utilizaren bastante maquillaxe. Lo avezáu yera que se maquillaren de color blancu la cara y d'igual forma'l escote. Puede apreciase la preferencia de la palidez, una y bones el color escuru na piel yera esclusivu de muyeres y homes que pertenecíen a una clase social inferior. Otru apurra de les muyeres venecianes a Europa foi la moda de tiñise'l pelo de color coloráu, les muyeres de la realeza facer con arumes de flores como'l azafrán y amestáben-y sulfuru; depués aplicar nel pelo y esponíenlo a la lluz del Sol. Como arumes solíen usar estractos de rosa, lavanda, almizcle, ámbare, sándalu y xazmín, ente otros.
Catalina de Medici
Catalina de Médici foi quien introdució en Francia la moda de los cosméticos al asistir maquillada al so matrimoniu con Enrique II. Ella dedicó gran parte del so tiempu a la fabricación de cosméticos y untaces. Enrique II tamién solía utilizar un mázcaru de clara de güevu y farina de fabones.
Catalina Galigai y Catalina de Sforza
Catalina Galigai, amiga de Catalina de Médici, inauguró'l primer Institutu de Guapura, onde s'empiecen a vender arumes como'l neroli y el ámbare. En 1573 Catalina de Sforza escribió una obra, titulada Esperimentos, onde s'axunten recetes pa crear cosméticos y arumes, amás de que contién una seición sobre los defectos del cuerpu y la so correición.
Productos
Dalgunos de los productos qu'utilizaben yeren: l'amiestu de miel con llimón p'anidiar les manes, fueyes de salvia con carbón de madera como dentífrico, pétalos de xeraniu pa llograr el colloráu intensu nos llabios, etc. Unu de los ingredientes base pa diversos productos yera'l mercuriu, dalgunos de los oxetivos yeren colorear los llabios, quitar manches o usalo como tintura pal pelo al que-y amestaben sulfuru de plomu, cal y agua.
El albayalde
Col fin de llograr una piel pálido utilizaben el albayalde o carbonatu de plomu, que ye una sustancia altamente tóxico. Según delles investigaciones, había distintos tipos y el de meyor calidá provenía de Venecia; a otru, de costu menor, amestáben-y ingredientes como sulfuru y bórax. Sábese qu'en dellos casos provocó'l decesu de delles muyeres yá que el plomu yera absorbíu pola piel. Otra de les consecuencies del albayalde repercutía nel pelo, yá que provocaba la so perda y el deterioru de la llende del pelo, lo cual esplica'l motivu de les frentes altes na mayoría de les muyeres, amás de que tamién yera común la perda de ceyes, polo que les depilaban, les delineaban y pegaben pelo de mure.
Les peluques
Pal pelo solíense utilizar diversos productos como l'aceite de vitriolo o ácidu sulfúrico, que ye corroyente y entemecer con zusmiu de ruibarbo col fin de llograr un tónicu aclarador. Lo cual foi otra de les causes de la perda escesiva del pelo y foi unu de los motivos pol que s'empezaron a utilizar les peluques. Otra de los costumes referentes al pelo yeren los peñaos altos y ficticios onde a les peluques poníenlos farina de trigu blanquiada, pulverizada y arumada; l'aplicación de polvos de colores apaez en Francia nel sieglu XVI. Pa llavar el pelo utilizaben un xampú en secu preparáu con polvos de magre, con cuenta de ésta absorbiera la grasa y la suciedá.
Los llabios y los párpagos
Otru de los productos emplegaos pa los llabios yera l'amiestu de cochinilla y cera d'abeyes; pa colorear los párpagos, usaben nácare molíu. Yera común nes muyeres de la nobleza tener la cara llimpia, polo que se llavaben la cara con vinu tinto y lleche de pollina. Tamién solíen preparar fervinchos d'agua de fenoyu y Eufrasia.
Pa la piel fresco
Pa tener una piel fresco y nidio batíen les clares de güevu les cualos funcionaben como untaza. Otru costume yera la de ponese llunares en delles ocasiones yeren pintaos y otres ellaboraos con terciopelu. Pecar nun yeren bien vistes y pallo había un remediu fechu a base de fueyes de sabugu son cazumbre d'abeduriu y azufre, too ello en forma de fervinchu yera aplicáu na piel peles nueches depués na mañana yera esaniciáu con mantega.
Con éses na Renacencia, tener una bona apariencia tamién yera reflexu del estatus social.Cosmetoloxía aplicada a la estética decorativa.
Edá Moderna
thumb|Geisha maquillada de forma tradicional
Sieglu XVI Del sieglu XVI data un anónimu escritu en castellán, tituláu Manual de muyeres nel cual contiénense munches y diverses recetes bien bones, que contién numberosos encamientos sobre la fabricación de cosméticos.
Sieglu XVII Nel sieglu XVII mientres el reináu de Carlos I en Londres un mozu llamáu Yardley inaugura la primer empresa que fabricaba productos de tocador. El principal ingrediente que Yardley utilizaba nos xabones yera la lavanda. La ellaboración de los cosméticos foise refinando polo que yá había cremes hidratantes de especies, vainilla y miel que yeren utilizaes poles dames de la nobleza. Aun así l'usu de la cerusa y el plomu nun se dexaba de llau polo que la perda de pelo siguía. Otru de les meyores yera que al poder tener cada quién el so xabón en casa, los homes yá nun allegaben colos barberos y ellos mesmos afaitábense.
Decretu (Parllamentu inglés) gravame a los cosméticos Nel añu de 1786 aprobóse un decretu qu'establecía los impuestos de los cosméticos según la realización d'un inventariu col fin de tener una llista precisa de los productos esistentes, esto asocedió nel Parllamentu inglés. Dientro de la llista de cosméticos rexistraos atopábense: boles de xabón, polvos, esencies, untaces como'l de tintura d'almendra de piescu. Dientro de los maquillaxes había carmín, blancu, carmín vexetal, carmín de servilleta la cual yera aplicada con una tela ente otros.
Muerte de Lluis XIV la hixene Cuando Luis XIV muerre, la hixene vuélvese daqué fundamental y ellabórense arumes peculiares, como de: Lleche de la princesa, Arume de sultana, Agua celestial, Lleches de Ninón.
Productos franceses Los productos franceses tuvieron gran ésitu gracies a la so orixinalidá yá que los sos envases yeren de plata, oru, porzolana y laca. A pesar de tener un preciu eleváu vender con gran facilidá. La gama de colores vuélvese daqué importante pa les muyeres de la corte, yá que s'utilizaben ciertes tonalidaes de colloráu pa usar mientres el día y otres distintes que podíen ser usaes pela nueche. Según la clase social a la que pertenecíen les muyeres yera'l tonu qu'utilizaben. Les dames de la corte usaben el colloráu escuru, les cortesanes colloráu apasionáu y los burgueses solíen usar tonalidaes más baxes.
Perfumería Madame de Pompadour y la Revolución francesa Al respective de la perfumería volvióse tan importante que delles célebres muyeres teníen la so esencia específica, como María Antonieta qu'usaba la mejorana, Madame de Pompadour usó'l rosa y el violeta. Mientres la Revolución francesa en 1789 les peluques empolvoriscaes, l'usu de carmín y los polvos faciales yera lo que más utilizaben los homes de la corte. A pesar de que'l xampú yá yera d'usu comercial los cortesanos preferíen llevar el so pelo pequeño y puerco y enriba d'él ponese una peluca arumosa.
Xosefina de Beauharnais Dempués púnxose de moda l'apariencia pálida y gracies a la emperatriz Xosefina de Beauharnais, esposa de Napoleón tamién s'utilizaron los coloretes con base de yerbes. Aplicábense mázcaros fabricaos con farina, miel, güevos y carne crudo. Pa llograr el tonu pálidu que-yos prestaba se solía beber vinagre y llimón. Pa les muyeres lo avezáu yera nun permanecer enforma tiempu sol sol coles mires d'abellugar la so cara.
La reina Victoria