Krasnodar ( Krasnodár), enantes Yekaterinodar o Ekaterinodar (Екатеринодар), ye una ciudá del sur de Rusia xunto al ríu Kubán. Ye'l centru alministrativu del krai de Krasnodar (tamién conocíu como Kubán). La so población ye de 1.154.885 habitantes en 2025.
Ye'l centru económico y cultural del Distritu Federal Sur y del Cáucasu Norte, amás de ser el centru de la rexón histórico y xeográfico del Kubán. Según datos de RBC Information Systems, en 2013, Krasnodar yera la ciudá rusa con mayor crecedera en volume de negocios.Clasificación de RBC
La llocalidá forma una entidá municipal alministrada direutamente pol krai, estremada en cuatro ókrugs, llamada Ciudá de Krasnodar.
Xeografía left|thumb|Krasnodar nun mapa del ríu Kuban thumb|left|Krasnodar y contorna, nuna semeya del satélite Sentinel-2 La llocalidá topar nes llanures de la vera derecha del ríu Kubán, darréu dempués del banzáu de Krasnodar. D'antiguo confluyía equí nel Kubán l'afluente ríu Karasún, güei un conxuntu d'estanques na zona sureste de la ciudá. Na mesma zona hai un conxuntu de llagunes formaes por un brazu muertu del ríu, que se conoz como Stáraya Kubán. La ciudá estender escontra'l norte, escontra les tierres baxes de Kubán-Azov.
Falta ente 100 y 120 km al este y sureste, respeutivamente, del mar Negru y el mar d'Azov y a 1340 km al sur de Moscú, la capital de la Federación Rusa.
Na otra vera del Kubán tópase la república d'Adigueya, a la que pertenecen llocalidaes como Yablonovski y Tliustenjabl, allongamientos de la capital del krai, que constitúin la so periferia sur.
Historia thumb|left| Semeya del sieglu XIX del obeliscu construyíu en 1897 pa conmemorar el centenariu de la presencia de los cosacos en Yekaterinodar. Etimoloxía
Foi fundada como Yekaterinodar o Ekaterinodar (en rusu: Екатеринодар). El nome orixinal significaba "el regalu de Catalina", en reconocencia a Catalina la Grande, quien amplió oficialmente la tierra de la rexón cosaca de Kubáñ hasta'l mar Negru y en reconocencia de Santa Catalina d'Alexandría, la Mártir, considerada patrona de la ciudá.
Tres la Revolución Rusa de 1917, Yekaterinodar pasó a llamase Krasnodar n'avientu de 1920. Esisten dos potenciales significaos pal nuevu nome que se-y dio a la ciudá: Krasno- (Красно-), que significaba 'bonitu' (ye un raigañu más antiguu) o 'colloráu' (especialmente relevante teniendo en cuenta les condiciones polítiques de la dómina); y -dar (-дар), que significa 'regalu'. Polo cual, el nome de la ciudá significa «regalu guapu» o «regalu coloráu» (por 'regalu de los colloraos').
Fundación El 30 de xunu de 1792 la zarina concedió una patente real a los cosacos del Mar Negru, descendientes de los cosacos de Zaporozhia, que sirvieren y moraren nel territoriu pola que se-yos concedía la propiedá de la Tierra del Kubán, delimitada pol ríu Kubán y el mar d'Azov y pel este pela llinia Yeisk-desaguada del Labá. D'esa manera, asitiaba la propiedá rusa de Circasia, apostada pol Imperiu otomanu na guerra rematada nesi añu.
Los cosacos, al añu siguiente (1793) fundaron la llocalidá de Yekaterinodar, primero como campamentu militar y más tarde como fortaleza. El so primer alcalde militar, escoyíu en 1795, foi Danil Savinovich Volkorez.
El 18 de setiembre de 1794 l'agrimensor del hetman empezó a delimitar les llindes y a abrir les cais de la ciudá según el plan del gobernador xeneral de Táurida Semión Semiónovich Zhegulin. Conforme a esti plan a la vera del ríu Karasún asitiábase la fortaleza militar, en que'l so centru asitiar la ilesia, y alredor d'ésta, les viviendes y cuarteles. Escontra'l norte de la fortaleza baltáronse los montes y edificáronse les cases habitaes polos cosacos del Mar Negru. D'alcuerdu al censu del conceyu del 11 de payares de 1794, en Yekaterinodar vivíen 586 persones, llegando pocu dempués a los 370 llares. Na antigueda ellí taba la población Griega de Fanagoria. Recientemnete atopóse un cercu de la dómina del Rei Persa Dario I.
Sieglu XIX thumb|Obeliscu conmemorativo n'honor de los soldaos del Exércitu Coloráu que lliberaron Krasnodar en 1920. Na primer metá del sieglu XIX, Yekaterinodar creció como un centru dinámicu de los cosacos del Kubán.
En 1860, Krasnodar foi designada como centru del recién creáu óblast de Kubán, y en 1867 recibió'l estatus de ciudá.
La construcción del ferrocarril del Cáucasu Norte (Tijoretsk-Krasnodar-Novorosíisk) nes décades de 1870 y 1880 supunxo un gran impulsu al desenvolvimientu de la ciudá. Para 1888 cerca de 45.000 persones vivíen na ciudá y convirtiérase nun puntu vital de comerciu pal sur de Rusia.
En 1897 alzóse un obeliscu en conmemoración de los 200 años de la fundación de los cosacos del Kubán (tomando 1696 como entamu).
Guerra civil rusa y periodu d'enteguerres thumb|Torre de hiperboloide, inxenieru Vladímir Shújov. Pela Guerra Civil Rusa, la ciudá foi la capital de facto del Movimiento Blanco nel sur de Rusia. Munchos cosacos fueron antibolcheviques que sofitaron a esti movimientu.Historia de lal ciudá de Krasnodar nel primer terciu del sieglu XX .[V. R. Tijomirov. Южная столица России (рус.) . Kultura Kubán. Departamentu de cultura del krai de Krasnodar.
Foi asaltada na Primer Campaña del Kubán del Exércitu de Voluntarios del xeneral Lavr Kornílov ente'l 9 y el 13 d'abril de 1918, pero la muerte del xeneral causó'l llevantamientu del asediu y la decisión d'Antón Denikin de caltener el frente na llinia del Don. Sicasí, cinco meses más tarde, pela Segunda Campaña del Kubán el xeneral Denikin tomó al asaltu la ciudá el 16 y 17 d'agostu del mesmu añu.
Nos siguientes años, 1919 y 1920 siguió operando de manera clandestina'l comité del Partíu, a la cabeza del cual atopábense Vladímir Chorni, A. A. Limanski, M. Kochin y M Masiliev, coordinando l'actividá de delles organizaciones clandestines, grupos de combate y partisanos coloraos.Vladímir Chorni. От инициативной группы до краевого комитета // Героическое подполье. В тылу деникинской армии. Воспоминания. Moscú: Politizdat, 1975. Pp. 17-30
El 17 de marzu de 1920 Yekaterinodar foi abandonáu poles Fuercies Armaes del Sur de Rusia y ocupáu poles tropes del 9ᵘ exércitu del Exércitu Coloráu d'Obreros y Llabradores. El poder na ciudá pasó al Comité Executivu del Kubán y más tarde al Comité Revolucionariu Rexonal del Kubán. El 7 d'avientu de 1920 por decisión del NKVD de la RSFSR el nome de la ciudá camudó a Krasnodar.
El 13 de setiembre de 1937, por decisión del Comité Executivu Central de ToLes Rusias, estremóse'l krai d'Azov-Mar Negru ente'l krai de Krasnodar, con centru en Krasnodar, y el óblast de Rostov, con centru en Rostov del Don.Sobre la división del krai d'Azov-Mar Negru nel krai de Krasnodar y el óblast de Rostov. Decisión del Comité Executivu Central de ToLes Rusias de 13 de setiembre de 1937.
Segunda Guerra Mundial
Na Segunda Guerra Mundial, Krasnodar foi ocupada pola Wehrmacht alemana (Grupu d'Exércitos A), ente'l 9 d'agostu de 1942 y el 12 de febreru de 1943, en que foi lliberada pol Exércitu Coloráu. En memoria de les víctimes de la ocupación alzóse un memorial sobre una fuesa d'enterramientu masivu. Les fuercies alemanes, incluyendo a la Gestapo y los escuadrones móviles d'execución de les SS mataron a miles de xudíos, comunistes y supuestos partisanos comunistes, fusilándolos, aforcándolos, quemar ya inclusive usando Gaswagen.Eric Lichtblau, "The Nazis Next Door: How America Became A Safe Haven For Hitler's Men" (2014) pp: 47-48 En xunetu de 1943 realizáronse los primeros xuicios a collaboracionistes. La ciudá recibió graves daños pel combate pero foi reconstruyida y anovada dempués de la guerra.
Posguerra y actualidá
Tres l'anulación del raión de Krasnodar el 20 d'avientu de 1935 y la cesión de parte del so territoriu pa la creación del raión de Márianskaya, el 12 de xunu de 1936 el territoriu de la ciudá de Krasnodar foi estremáu en tres distritos: Kírovski, Kaganóvichski y Stálinski. De parte del distritu Kaganóvichski creóse'l distritu Krasnogvardeiski. Los distritos Kírovski y Krasnogvardeiski fueron anulaos el 5 de payares de 1955 y el so territoriu partíu nos distritos Kaganóvichski -que'l so nome camudaría a Léninski el 12 de setiembre de 1957- y Stálinski -rebautizado Oktiabrski el 5 de payares de 1961, añu en qu'hubo revolver contra'l gobiernu de Krushchov. Los distritos Pervomaiski, Sovetski y Prikubanski formáronse'l 29 de mayu de 1958, el 10 d'abril de 1973 y el 21 de febreru de 1975, respeutivamente.
En 1971, Piotr Volinski fixo españar una bomba nun autobús nun actu terrorista. En 1973, construyir na llende suroriental de la ciudá'l banzáu de Krasnodar, construyíu coles mires de procurar recursos pal suministru agrícola y brindar proteición ante les crecíes del ríu Kubán.
El 1 de febreru de 1994 llevar a cabu un tresformamientu na organización alministrativa de la ciudá. El distritu Léninski pasó a ser el ókrug Kubanoberezhni, el Sovetski pasó a ser el ókrug Karasunski, el Prikubanski pasó a ser el ókrug Prikubanski y los distritos Oktiabrski y Pervomaiski fueron xuníos pa crear el ókrug Central. El distritu Kubanoberechni convertíu nel ókrug Occidental.
La unidá municipal de la Ciudá de Krasnodar surdió al implementase la Llei federal de 1995 Sobre los principios xenerales de la organización de l'autonomía local na Federación Rusa, pola que toles ciudaes y los territorios en que les sos llendes desenvolvíase'l autogobiernu local, con propiedaes municipales, presupuestos locales y fueren órganos electivos del autogobiernu local, declarábense unidaes municipales. El 5 de xunetu de 1996 la Duma de la Ciudá aprobaba'l primer estatutu de la unidá municipal, qu'establecía la división alministrativa de la ciudá en cuatro ókrugs alministrativos.YСТАВ ГOРOДА КРАСНOДАРА - Принят на тридцать седьмом заседании городской Думы Краснодара 5 июля 1996 года El 19 de xunetu de 2003 aprobóse un nuevu estatutu nel que delimitaba el territoriu de la ciudá de Krasnodar con respectu al del posiólok Krasnodarski y creábense nos distritos 5 conceyos rurales.Artículu 42, Закона Краснодарского края от 3 июня 2009 года № 1756-КЗ «О внесении изменений в некоторые законодательные акты Краснодарского края об установлении границ муниципальных образований»
Escudu d'armes thumb|Estatua de Catalina la Grande en Krasnodar. L'escudu d'armes de Yekaterinodar foi publicáu en 1841 pol oficial cosacu Ivan Chernik. La lletra real "Y" na metá ye por Ekaterina II (nome rusu de Catalina II de Rusia), tamién representa la fecha na que se fundó la ciudá, l'Águila de dos cabeces imperial (que simboliza'l patronalgu del zar sobre los cosacos del Mar Negru), arma d'un líder cosacu, fortaleza de Yekaterinodar, banderes coles lletres "Y", "P", "A" y "N", pola sigla inicial de Catalina II, Pablo I, Alexandru I y Nicolás I. Les estrelles marielles alredor del escudu simbolicen 59 stanitses alredor de la ciudá. Foi retomáu tres otros escudos en 2005.
Clima Krasnodar tien un clima húmedu subtropical (el so clasificación climática de Köppen ye Cfa). Gocia d'iviernos nidios y curtios, con temperatures medies ente 0 y 2 °C. En dellos años, por diversos factores atmosféricos, danse curtios episodios d'intensu fríu (ente -15 y -20 °C) y calor anormal (+15/20 °C). El branu ye llargu (d'principios de mayu a principios d'ochobre) y calorosu, más húmedu en mayu y xunu, y más secu ente xunetu y setiembre. La media del mes más calorosu -xunetu-, ye de 24,1 °C. Dellos años dan foles de calor afogadiego en xunetu y agostu, en que les temperatures superen los 40 °C. Añalmente cayen 700—750 mm de precipitaciones. El máximu de les mesmes reparar en xunu y en payares y avientu, el mínimu, n'agostu. La temperatura medio del añu ye 12,1 °C, ente que la media añal de mugor del aire ye del 72 %.
Demografía La población de Krasnodar aumentó considerablemente nos postreros 100 años. Evolución demográfica de la ciudá: