450px|right|thumb| Llingües d'Europa. Indoeuropeos: Games de verde: Llingües xermániques y báltiques.
Games d'azul y violeta: Llingües itáliques o romances.
Games de colloráu y naranxa: Llingües eslaves.
Games de mariellu: Llingües celtes.
Grupu aislláu: Games de marrón: Llingües uráliques.
Otres Llingües: euskera, albanés y griegu. 300px|thumb|Les escritures. utilizaes n'Europa::
Les llingües d'Europa son los idiomes falaos diariamente poles distintes comunidaes establecíes de manera permanente nel continente cultural y xeográficu européu.
L'estudiu d'éstes, el so desenvolvimientu históricu, los sos condicionantes sociollingüísticos y otros aspeutos constitúin en sí mesmu un campu de conocencia denomada eurolingüística.
La gran mayoría de les llingües europees atópense emparentaes filoxenéticamente ente sigo, formando parte de la familia de llingües indoeuropees.
Introducción La gran mayoría de llingües d'Europa cunten con dalgún estándar escritu o lliterariu reconocíu pola mayoría de los sos falantes. Esto oldea llargamente cola situación ente les llingües autóctones d'África, América, Oceanía y un númberu importante de llingües d'Asia, que nun tienen una ortografía estandarizada nin son usualmente usaes nel rexistru escritu.
Igualmente ye común la conocencia d'un idioma estándar per parte de tola población d'un país, que ye usáu como manera de comunicación non yá ente los monollingües nesa llingua sinón tamién cuando persones que les sos llingües rexonales son distintes comunicar ente sigo. El billingüismu ye muncho menos frecuente n'Europa que rexones del mundu más diverses, como ciertes árees d'África.
El Conseyu d'Europa, organización internacional qu'arrexunta a tolos estaos europeos sacante Bielorrusia, Kazakstán y Ciudá del Vaticanu, promueve la promoción de toles llingües europees con especial proteición de les llingües minoritaries o rexonales, al traviés del tratáu internacional denomináu Carta Europea de les Llingües Minoritaries o Rexonales. Nésti, los estaos que lu han ratificáu, definen estos idiomes que se comprometen a protexer y en qué grau.
Carauterístiques llingüístiques Dende va sieglos Europa ye'l continente menos diversu lingüísticamente del mundu. Eso nun se debe namái al so menor tamañu, sinón a que dende hai milenios la mayor parte del contienente tuvo ocupáu por una única familia llingüística, la familia indoeuropea (anque dientro d'Europa esisten delles zones de gran diversidá como El Cáucasu onde hai un eleváu númberu de llingües pertenecientes a families non emparentaes, siquier, non estrechamente emparentaes).
L'estudiu de les llingües vernaculares europees yera incipiente nel sieglu XIV, cuando Dante Alighieri introdució reflexones importantes en De Vulgari Eloquentia. Antes de la Edá Moderna práuticamente tol estudiu gramatical centrárase nel llatín y el griegu clásicu. A partir del sieglu XVI produz una esplosión de gramátiques sobre les llingües europees modernes y empiecen a ser usaes na escritura en tolos ámbitos, anque nel ámbitu científicu'l llatín foi predominante hasta'l sieglu XVIII.
Fonoloxía En cuanto al inventariu fonéticu, les llingües d'Europa paecen rexise poles mesmes restricciones d'economía y marcaje que'l restu de llingües del mundu, anque ciertos fonemes apaecen con más frecuencia n'Europa que n'otros llugares. Un inventariu prototípicu de les llingües d'Europa (tomando como referencia los fonemes qu'apaecen en llingües xermániques modernes, llingües eslaves, llingües romances y llingües baltofínicas) sería similar al siguiente: {| style="text-align:center;"+ Consonantes Llabial Coronal Palatal Guturalobstruyentenon-continua sorda sonora fricativa sorda sonora nasal Sonorante | {| style="text-align:center;" |+ Vocales |- ! ! anterior ! central ! posterior |- ! zarraes | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" | |- ! semicerradas | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" | |- ! semiabiertas | style="font-size:larger;" | | | style="font-size:larger;" | |- ! abiertes | | style="font-size:larger;" |
Anque non munches llingües tienen exactmente esi sistema, amás los símbolos anteriores más que alófonos representen clases de soníos asina por casu /ʃ/ na tabla anterior referir a los soníos o /r/ refierse non necesariamente a la vibrante múltiple sinón a dalgún tipu de soníu róticu . Nengún de los fonemes de la tabla anterior ye "exóticu" nel sentíu de que nun apaeza llargamente atestiguaos nel restu de llingües del mundu.
Al igual que nel restu de llingües del mundu les aproximantes por defectu suelen ser sonores. Una carauterística europea ye qu'amás de les fricatives sonores les fricatives sordes son tamién bien frecuentes. Dellos fonemes de la tabla son daqué más frecuentes n'Europa que n'otres rexones, por casu les vocales anteriores arrondaes , estos soníos dar en llingües xermániques, llingües romances (galorromance, galoitaliano, occitanu), llingües uráliques y llingües altaiques. Recíprocamente, ye más frecuente n'otres rexones del mundu que n'Europa. Les retroflexes amenórguense puramente a sibiliantes como y les sos correspondientes africaes que s'atopen en delles llingües eslaves (rusu, polacu). En llingües eslaves, baltofínico y gaélicu apaecen soníos palatalizados n'oposición fonolóxica coles sos versiones non palatalizadas. Comparando la frecuencia relativa de dellos fonemes fuera y dientro d'Europa puede construyise la siguiente tabla: {| style="text-align:center;" |- ! Fonemes más comunes en Europa qu'otros llugares ! Fonemes menos comunes en Europa qu'otros llugares
Vocales arrondaes anteriores Fricantivas sonores Diptongos R gutural | Consonantes retroflexes Vocal zarrada central Tonemas (tonos). |} N'Europa apenes esisten llingües tonales a diferencia de lo qu'asocede n'África, Asia, América y Oceanía. El suecu ye una llingua tonal, pero'l númberu de pares mínimos ye amenorgáu.
Gramática Los contactos llingüísticos fueron importantes, y dellos de les subfamilies evolucionaron de manera converxente (por casu munchos de les traces de les llingües romániques actuales y de les llingües xermániques actuales, nun taben presente nin en llatín nin en proto-xermánicu, colo cual en ciertos aspeutos estes llingües averáronse por cuenta de fenómenos de contautu llingüísticu y préstamu llingüísticu). Esto llevó a dellos tipólogos a falar del "estándar européu permediu" (EEP) o del "área llingüística llingüística europea". Les llingües más cercanes a esti "estándar européu" son naturalmente les llingües romániques y les llingües xermániques occidentales.
Acordies con M. Haspelmath (2001), el EEP inclúi una serie de carauterístiques que formen un Sprachbund carauterizáu polos siguiente traces, dacuando llamaos "euroversales" n'analoxía colos universales llingüísticos:"Workshop on Linguistic Universals and Language Variation (UniVar)" accessed 2011-07-23
Esistencia d'artículos definíos frente a un artículu indefiníos (por casu, asturianu el, la, ... frente a un, una, ...) Usu d'oraciones de relativu introducíes por aciu pronome relativu que frecuentemente puede llevar inflexón de dalgún tipu (xéneru, númberu, casu, etc. como n'astyrianu que, el que, la que, que'l so, ...). Esistencia d'un pretéritu perfectu perifrásticu por aciu el verbu 'haber' más un participiu de pasiva (asturianu: dicir, francés: je l'ai dit, inglés: I have said ..., alemán: Ich habe gesagt ...). Predominiu del usu de predicaos pa codificar el papel d'esperimentador, esto ye, munches vegaes el esperimentadores apaecen como suxetos marcaos en "nominativu" (por casu n'inglés ye más común dicir I like music 'gústame la música' que Music pleases me 'la música préstame, anque nesti casu l'asturianu usa un pronome oxetu me más qu'una forma suxetu de la primer persona). Construcción de la voz pasiva por aciu un participiu más un auxiliar (asturianu: soi conocíu, inglés: I am known). Bayura de verbos anticausativos en pares de verbu incoativu-verbu causativu (por casu n'inglés, The snow melts 'la nieve se derrite' frente a The sun melts the ice 'el sol derrite el xelu', equí la forma intranstiva derivar de la transitiva). Usu de posesores esternos en dativu (alemán: Die Mutter wusch dem Kind die Haare, asturianu: La madre llavó-y'l pelo al neñu, en llugar d'una construcción del tipu 'La madre llavó'l pelo del neñu', portuguése Ela lavou-lhe o cabelo '(Ella) labó el so pelo'). Usu de la negación verbal por aciu un indefiníu (asturianu: naide oyer, inglés: nobody listened) Les comparances de non igualdá usen partícules gramaticales como enllaz (asturianu: más grande que un elefante, inglés: bigger than an elephant, llatín: maior Ø elephante / maior quam elephante). Les comparances d'igualdá básense frecuentemente n'oraciones de relativu alverbiales (francés: grand comme un élephant, asturianu: tan grande como un elefante). Les marques verbales de persona son marcadores estrictos de concordanza, esto ye, el verbu se flexiona según la persona y el númberu del suxetu. En munches llingües amás los pronomes suxetu nun pueden ser resalvaos como asocede n'inglés, alemán, suecu, francés o finés, anque les marques de persones verbal nun sían ambigues tocantes a persona).http://www.ruf.rice.edu/~kemmer/Colloq/Colloq0708/helasvuo.html Diferenciación ente intensificadores y anáfores reflexivos (alemán: intensificador selbst / reflexivu sich).
Sintaxis L'orde básicu del suxetu, l'oxetu y el verbu predominante nes llingües indoeuropees d'Europa ye SVO (anque tamién s'atestigua l'orde VSO en celta, y el SOV en xermánicu y eslavu, pero inclusive neses llingües ye l'orde más frecuente). Ye interesante notar que'l llatín, el proto-xermánicu y el proto-eslavu paecen ser llingües SOV. Nes llingües baltofínicas (urálicu) l'orde tienden SOV igual que les llingües altaiques. L'húngaru orixinalmente SOV evolucionó a un orde SVO o más esautamente un orde basáu en requerimientos pragmáticos.
Tocantes a la tipoloxía morfolóxica les llingües europees tienden a ser flexivas (anque en dellos casos como l'inglés la flexón ye bien amenorgada y presenta yá munches construcciones analítiques, análogues a les de les llingües aislantes). Les llingües indoeuropees tantu d'Europa como d'Asia, son llingües fusionantes y preposicionales, ente que les llingües uráliques y altaiques son de tipu más bien aglutinante y postposicionales. Tamién el euskera ye aglutinante y postposicional.
Clasificación por families llingüístiques Les llingües europees autóctones inda falaes na actualidá pertenecen a ocho families llingüístiques distintes (siendo una d'elles, l'euskera, una llingua aisllada). Les dos principales families son les llingües indoeuropees y les llingües uráliques, siguíes de les trés families de llingües caucásiques y a muncha más alloña'l restu.
Convién señalar que na Europa prerromana conxetúrase qu'había otres llingües non-indoeuropees, poco documentaes y que la so clasificación ye dudosa o difícil por cuenta de la escasez de datos. La siguiente tabla amuesa les principales families de llingües.
Indoeuropees La gran mayoría de les llingües falaes n'Europa formen parte de la familia de llingües indoeuropees, que ye de la mesma la familia llingüística más falada del mundu. Les nueve cañes vives del indoeuropéu cunten toes con falantes autóctonos nel continente: Llingües daco-ilirias: albanés Armeniu Llingües báltiques: letón, lituanu Llingües celtes: bretón, gaélicu escocés, gaélicu irlandés, galés, manés, córnicu Llingües eslaves: bielorrusu, búlgaru, casubio, checu, eslovacu, eslovenu, macedoniu, polacu, rusu, ruteno, serbocroata (bosniu, croata y serbiu), sorabo o sorbio o lusaciano, ucraín Llingües xermániques: altu alemán o alemán, baxu alemán, danés, lallans, feroés, frisón, inglés, islandés, luxemburgués, neerlandés, noruegu, suecu yidis o yiddish Llingües iranies: curdu, osetiu, romanín