Heidelberg ye una ciudá asitiada nel valle del ríu Neckar nel noroeste de Baden-Wurtemberg (Alemaña). Ye famosa pel so centru históricu col palaciu de Heidelberg y la universidá más antigua del país, polo que ye un importante destín turísticu.
Heidelberg tien 150 000 habitantes. Ye una ciudá-distritu» (Stadtkreis) y coles mesmes sede del distritu «Rhein-Neckar» que la arrodia (Rhein-Neckar-Kreis) na densamente poblada rexón de Rhein-Neckar-Dreieck qu'inclúi les ciudaes de Mannheim y Ludwigshafen asitiaes a menos de 30 km.
Xeografía thumb|right|Heidelberg with suburbs Heildelberg atopar nel Valle del ríu Neckar, na vera izquierda de la parte más baxa del el ríu Neckar nun valle serrapatosu en Odenwald. Ta llindáu peles llombes del Königstuhl (568 m) y el Gaisberg (375 m). El ríu Necker flúi nuna direición este oeste. Na vera derecha del ríu, el monte Heiligenberg alzar a un altor de (445 m). El ríu Neckar desagua nel Ríu Rin aproximadamente 22 quilómetros al noroeste de Mannheim. Aldegues incorporaes mientres el sieglu XX estender del valle Neckar a lo llargo del Bergstraßy, una carretera que traviesa les llombes del Odenwald.
Heidelberg ta na Ruta senderista europea Y1 (Suecia-Umbría).thumb|right|The districts of Heidelberg thumb|right|The Altstadt from the Castle thumb|The River Neckar at night
Flora y fauna Heidelberg ta nuna de les rexones más templaes d'Alemaña lo qu'esplica dalgunes que dellos xardinos lleguen a floriar plantes atípiques del clima Européu-central, incluyendo'l almendro (Prunus dulcis) ya inclusive sobreviven delles figales (Ficus carica); hai tamién un árbol d'olivar (Olea europaea) en una cai. Otru interés ye que nel añu 2000 se reaunudó cola tradición de llantar viñes debaxo del Philosophenweg (camín de los filósofos) na fastera del valle del Neckar opuesta a la Ciudá vieya.
Otros intereses son les poblaciones amontesada de cotorres africanes (Psittacus erithacus),Stefanie Wegener: Verbreitung und Arealnutzung der Halsbandsittiche (Psittacula krameri) em Heidelberg, published by: Ornithologische Gesellschaft Baden-Württemberg y. V., Ornithol. Jh. Bad.-Württ. 23: 39–55 (2007) y de Cisne siberianu, que pueden ser vistos principalmente nel ríu Neckar cerca del área de Bergheim.
Estructura alministrativa Heidelberg ye una ciudá-distritu (Stadtkreis) dientro del Regierungsbezirk Karlsruhe. El Distritu de Rhein-Neckar arrodia y tien la so sede na ciudá, anque la ciudá nun ye parte del distritu. Heidelberg ye una parte de la rexón metropolitana de Rhine-Neckar, de cutiu referida como'l triángulu de Rhein-Neckar. Esta rexón consiste de la parte sur del Estáu de Hessen, la parte sur del l'estáu de Rhineland-Palatinate (Renania-Palatináu) (Vorderpfalz), el distritu alministrativu de Mannheim y Heidelberg, y los conceyos del sur de Rhein-Neckar-Kreis. El triángulu de Rhein-Neckar convertir nun Área metropolitana europea nel añu 2005.
Heidelberg consta de 15 distritos distribuyíos en 6 sectores de la ciudá. Nel área central esta Altstadt (la ciudá vieya), Bergheim y Weststadt; nel norte, Neuenheim y Handschuhsheim; nel este, Ziegelhausen y Schlierbach; nel sur, Südstadt, Rohrbach, Emmertsgrund, y Boxberg; nel sureste, Kirchheim; nel oeste, Pfaffengrund, Wieblingen, y un nuevu distritu, llamáu Bahnstadt, ta construyíu nun terrén en Weststadt y Wieblingen. El nuevu distritu va tener aproximadamente ente 5,000–6,000 residentes y un aproximadamente 7,000 emplegaos.
Comunidaes vecines Les siguientes ciudaes y comuñes arrodien la ciudá de Heidelberg, empezando nel oeste y nel sentíu de les manes del reló: Edingen-Neckarhausen, Dossenheim, Schriesheim, Wilhelmsfeld, Schönau, Neckargemünd, Bammental, Gaiberg, Leimen, Sandhausen, Oftersheim, Plankstadt, Eppelheim (toes parte del Rhein-Neckar-Kreis) y Mannheim.
Clima Heidelberg tien un clima oceánicu (Clasificación del clima de Köppen Cfb), definíu pol valle protexíu ente'l Pfälzerwald y el Odenwald. Mientres tol añu, les temperatures medies tán determinaes poles mases d'aire marítimo procedentes del oeste. En contraste a la cercana llanura Rin Cimera, la posición de Heidelberg nel valle conduz a vientos del este más frecuentes que'l permediu. Les fasteres de Odenwald favorecen la nubosidad y la precipitación. El mes más calorosu ye xunetu, el más fríu ye xineru. Les temperatures constantemente álcense más allá de los 30℃ en plenu branu (Solsticiu de branu). Acordies con el serviciu meteorolóxicu alemán, Heidelberg foi'l llugar más caliente n'Alemaña nel 2009.Mechthild Henneke: Wetterextreme in Deutschland 2009. In: Südkurier, 28. April 2010Kreisbeschreibung Bd. 1, S. 54ffwww.klimadiagramme.de
Historia thumb|left|Palaciu de Heidelberg. thumb|L'hotel «Zum Ritter» («al caballeru»), unu de los munchos edificios n'estilu barrocu. thumb|La plaza del mercáu, sitiu de cafés pel branu y del mercáu navidiegu pel hibiernu.
El quexal del llamáu «Home de Heidelberg», afayada en 1907, constitúi una de les primeres pruebes de la vida humana n'Europa hai aproximadamente 600.000 años.
Nel sieglu V e.C. , esistía una fortaleza celta y un llugar de cultu na Heiligenberg, o «Monte de los Santos».
Nel añu 40 d. C. l'exércitu romanu ocupó un fuerte y construyó ellí campamentos permanentes, según una torre de señalización na ribera del Neckar, construyendo una ponte de madera sobre'l ríu. Asina, los primeros asentamientos civiles desenvolver so la proteición del campamentu. Los romanos permanecieron hasta'l 260 d. C., cuando'l campamentu foi conquistáu por pueblos xermánicos.
Los oríxenes de la moderna Heidelberg remontar al sieglu V, cuando l'aldega Bergheim ye mentada per primer vegada en documentos fechaos nel añu 769. Bergheim establecióse metanes Heidelberg.
Cronoloxía
863, fundóse'l monesteriu de San Miguel nel Heiligenberg, nel interior de la doble muralla de la fortaleza celta.
1155, el castiellu de Heidelberg ye asumíu pola casa de Hohenstaufen.
1195, el Palatináu xunir a la Casa de Welf por matrimoniu.
1225, Lluis I, Duque de Baviera llogró'l Palatináu y polo tanto tamién el castiellu.
1356, los condes palatinos concédense derechos de gran algame na famosa «Bulda d'Oru», amás de convertise n'eleutores.
1386, la Universidá de Heidelberg ye fundada por Ruperto I, Eleutor del Palatináu. La universidá desempeña un papel fundamental na dómina del humanismu y la Reforma y el conflictu ente'l luteranismu y el calvinismu nos sieglos XV y XVI. La biblioteca de Heidelberg, fundada en 1421, ye la biblioteca pública más antigua d'Alemaña qu'inda se caltién intacta. Unos meses dempués de la proclamación de les 95 tesis, n'abril de 1518, Martín Lutero foi recibíu en Heidelberg pal so defensa.
1620, la corona real de Bohemia foi ufiertada al Eleutor Federico V del Palatináu (casáu con Isabel, fía mayor de Xacobu VI d'Escocia). Aportó a conocíu como'l rei d'iviernu», yá que namái reinó mientres un iviernu hasta que la Casa d'Habsburgu recuperó la corona pola fuercia. Esto marcó l'entamu de la Guerra de los Trenta Años.
1622, tres un asediu de dos meses, los exércitos de la Lliga Católica, al mandu del Conde de Tilly, conquistaron Heidelberg. Tilly regaló al Papa la Bibliotheca Palatina de la Ilesia del Espíritu Santu. La caña bávara de la casa de Wittelsbach facer col Palatináu y tomó el títulu de Príncipe Eleutor. En 1648, a la fin de la guerra, el fíu de Federico V, Carlos Luis, puede recuperar los sos títulos y territorios.
Col fin de fortalecer el so poder dinásticu, Carlos Luis casó a la so fía con Felipe I, duque d'Orleans, hermanu de Lluis XIV, rei de Francia. En 1685, a la muerte de Carlos Luis, Lluis XIV reclamó'l derechu de socesión, que foi refugada, desamarrando asina la guerra. En 1689, la ciudá y el castiellu fueron conquistaos poles tropes franceses, llevando a la so destrucción casi total en 1693.
1815, l'emperador d'Austria, l'emperador de Rusia y el Rei de Prusia formaron la «Santa Alianza» en Heidelberg.
1848, decidió celebrase una Asamblea Nacional Alemana en Heidelberg. En 1849, mientres la rebelión nel Palatináu y Baden, Heidelberg foi'l cuartel xeneral d'un exércitu revolucionariu que foi ganáu polos prusianos cerca de Waghaeusel. La ciudá tuvo ocupada poles tropes de Prusia hasta 1850.
1920-1933, la Universidá de Heidelberg y la so reputación viéronse favorecíes por una serie de notables médicos (Czerny) y humanistes (Rohde, Weber).
1933-1945, mientres el réxime nazi, Heidelberg foi una de les places fuertes del Partíu Nacionalsocialista Alemán de los Trabayadores, que yera'l más votáu nes eleiciones antes de 1933. Ente 1934 y 1935, el réxime nazi construyó un enorme anfiteatru en Heiligenberg al norte de la parte antigua de Heidelberg pa celebrar los acontecimientos de les SS. El teatru llámase Thingstätte ya inda s'utiliza pa conciertos y eventos ocasionales.
Acabada la guerra, el Xeneral George Patton finó en Heidelberg el 21 d'avientu de 1945 n'accidente de tráficu.
Especulóse que Heidelberg nun foi bombardiada na Segunda Guerra Mundial pol Exércitu de los Estaos Xuníos, porque ésti quería faer usu de Heidelberg como guarnición dempués de la guerra. Ello ye que como Heidelberg nun yera nin un centru industrial nin de tresporte, los ataques aéreos centrar nes ciudaes industriales de Mannheim y Ludwigshafen. En 1945, la Universidá volvió abrir gracies al ciruxanu Karl Heinrich Bauer y el filósofu Karl Jaspers.
Educación
Universidaes
thumb|Antiguu salón de la universidá Heidelberg ye conocida poles sos instituciones d'educación cimera. La más famosa d'elles ye la Universidá de Heidelberg. Fundada en 1386, ye una de les instituciones más antigües n'Europa. Ello ye que Heidelberg ye la Ciudá universitaria más antigua d'Alemaña. Ente los pensadores prominentes acomuñaos a la institución son Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Karl Jaspers, Hans-Georg Gadamer, Jürgen Habermas, Karl-Otto Apel y Hannah Arendt. El campus atópase en dos árees urbanes con dellos edificios. En numberosos edificios históricos de la ciudá atopen les Facultaes de humanidaes, de ciencies sociales y la facultá de derechu. La escuela de ciencies aplicaes atópase na Torre de la Ciencia en Wieblingen. Les Facultaes de Medicina y de ciencies naturales tán asitiaos nel Campus Neuenheimer Feld.
Dende 1904 esistió un Colexu de Ciencies de la Educación, el Pädagogische Hochschule Heidelberg; dende 1979 esistió un colexu d'estudios xudíos, la Hochschule für Jüdische Studien Heidelberg. Esta postrera componer de nueve oficines especializaes na relixón y la Cultura Xudía. La Schiller International University, una universidá privada americana, tamién ta representada por un campus en Heidelberg , que ufierta dellos programes de pregrado y posgráu nes árees de Comerciu Internacional, Rellaciones Internacionales y Diplomacia.
Investigación
Amás de los centros d'investigación ya institutos de la universidá, esisten numberoses instituciones d'investigación asitiaes na ciudá de Heidelberg. Ente elles atopen el Llaboratoriu Européu de Bioloxía Molecular (EMBL), la Organización Europea de Bioloxía Molecular (EMBO), el Centru Alemán d'Investigación del Cáncer (DKFZ (Centru Alemán d'Investigación Oncolóxica)), l'Institutu Max Planck pa la Investigación Médica, l'Institutu Max Planck d'Astronomía, l'Institutu Max Planck de Física Nuclear, l'Institutu Max Planck de Derechu Públicu Comparáu y Derechu Internacional.
Escueles