El Primer Imperiu francés, conocíu comúnmente como Francia Napoleónica, Imperiu Napoleónicu o a cencielles Imperiu francés, foi un estáu soberanu qu'incluyó en territoriu una gran parte d'Europa occidental y central; tuvo amás numberosos dominios coloniales conocíos como Francia d'Ultramar y estaos clientelares (satélites). Toma la totalidá del periodu conocíu como la Era Napoleónica, que cubre'l periodu dende la coronación del so emperador, Napoleón I, hasta la so abdicación y exiliu na islla d'Elba, en 1814. Oficialmente, el términu referir al periodu entendíu ente'l fin del consuláu hasta la Restauración Borbónica, anque darréu vivió un epílogu ente'l periodu de los Cien Díes (1 de marzu de 1815), l'abdicación final de Napoleón, el 22 de xunu de 1815, y la entrada de Lluis XVIII en París, trayendo esto la salida'l 7 de xunetu del emperador Napoleón II y la so Comisión de Gobiernu. Los conflictos que llevaron al imperiu napoleónicu a enfrentase coles potencies europees, conózse-yos como les Guerres Napoleóniques o guerres de coalición.
La presencia de Napoleón Bonaparte nel panorama européu, un militar inmensamente poderosu, tarrecíu y respetáu y qu'encarnaba los ideales revolucionarios espertó'l mieu de les monarquíes absolutistes que, tarreciendo la espansión de les idees de la revolución francesa y auspiciadas pol Reinu Xuníu, nun cesaron en face-y la guerra a Francia. Sicasí, atopar de frente con una serie de derrotes humillantes a manes del emperador. Pal añu 1812, Napoleón yá controlaba toa Europa occidental y central, cola esceición de la Gran Bretaña y Portugal. Coles sos conquistes, dellos gobiernos absolutistes fueron estinguíos y les idees de la Revolución francesa tremar por Europa. Falóse predominantemente l'idioma francés el cual foi la llingua nacional siguíu pol italianu, l'alemán, y l'español. La so capital foi París, la moneda oficial foi'l francu francés y llegó a atropar una población de casi 70 millones de persones, yá fuera dientro del so territoriu llegal como estaos clientelares.
Nos quince años en que permaneció nel poder, Napoleón fíxose unu de los mayores mitos de la historia. Inspiráu en figures militares y polítiques como Alexandru Magnu, Xuliu César, Carlomagno y otros más, afalagaba'l deséu de tresformar a Francia nuna potencia hegémonica, y esforcióse en llogralo faciendo gala d'un xeniu militar y una capacidá de lideralgu innates. Caltuvo un gobiernu constitucional, qu'acutaba un inmensu poder políticu a la figura del emperador, inspiráu la so popularidá y la so estrecha rellación col exércitu. Aun así, l'imperiu fundóse y gobernáu nes bases de la revolución francesa: Napoleón I foi escoyíu soberanu en por aciu un plebiscitu, estableciendo un estáu continental y centralizao bien comparable al antiguu Imperiu romanu. El so réxime remató tres les sos consecuentes derrotes militares, tres trate obligáu a enfrentase a casi toa Europa en xunto. Sicasí, la influencia de la Francia napoleónica perduró más allá de la so esistencia, nes décades siguientes españaríen por tol continente una serie de revoluciones populares que pondríen un fin definitivu al despotismu y abriríen les puertes a una Europa lliberal.
Nel planu internu, Napoleón consiguió restablecer la estabilidá política de Francia y creó una infraestructura capaz d'impulsar los negocios de la burguesía francesa; sol so gobiernu, Francia algamaría la so máxima rellumanza. Punxo fin al ancestral feudalismu de la monarquía y creó una nobleza del méritu entendida por aquellos consideraos competentes y dignos de tal posición. Impulsó'l lliberalismu económicu, les construcciones, la educación, les artes y les lleis, siendo'l so famosu códigu civil (el conxuntu de toles lleis franceses nuna constitución) unu de los sos mayores mandaos a la humanidá, pos inspira anguaño a casi la metá de les constituciones polítiques del mundu.
El camín al imperiu
Principios y primeres campañes de Napoleón Bonaparte Napoleón Bonaparte nació en Ajaccio, Córcega, en 1769, un añu dempués de que la isla de Córcega pasara a dominiu de Francia. Estudió na Academia Militar Francesa y consiguiría proyeutar el so xeniu militar solo dempués de la Revolución francesa (1789). Napoleón foi promovíu a xeneral con tan solo 24 años d'edá tres el sitiu de Tolón en 1793. Nel añu 1795, y a los 26 años d'edá, comandó l'exércitu francés que conquistó parte de la península itálica (Campaña d'Italia) y d'Exiptu (Campaña d'Exiptu) ente los años 1796 y 1797.
Golpe d'Estáu de Napoleón Bonaparte: El 18 de Brumario
Pasaren diez años del entamu de la Revolución francesa, pero Francia siguía ensin consiguir una estabilidá política, económica y social deseyada. D'un llau, l'orde yera alteriáu poles presiones populares, qu'esixíen midíes capaces d'acabar cola probeza y la miseria en que vivía gran parte de la población del campu y de les ciudaes. Per otru llau, la burguesía, clase social que liderara la Revolución francesa, víen los sos negocios vencer en función de les constantes crisis económiques y polítiques. Pa completar l'escenariu, dellos países europeos conspiraben y combatíen pa poner fin al réxime revolucionariu en Francia. Metanes esi caos, sobresal victoriosu nel campu de batalla un mozu xeneral llamáu Napoleón Bonaparte. Col respetu y la fama adquiríos nel campu de batalla, naquel momentu Napoleón Bonaparte representaba l'alternativa política ideal pa solucionar los problemes de los franceses. Yera vistu como héroe pola población y consideráu un líder pola burguesía. Sofitáu pol so gran popularidá, comandó el 9 de payares de 1799 (18 de brumario del añu VIII, según el calendariu revolucionariu de Francia) un golpe d'estáu contra'l gobiernu del Direutoriu conocíu como'l "Golpe d'Estáu del 18 de brumario".
Instauración del Consuláu: Napoleón Bonaparte "Primer Cónsul" Un mes dempués Napoleón Bonaparte asumiría'l poder, entrando a valir una nueva constitución y creando el Consuláu, órganu que sustituyó al Direutoriu nel gobiernu de Francia. Taba constituyíu por trés cónsules, de los cualos Napoleón convertir nel "Primer Cónsul" y virtual dictador de Francia. Sofitáu per gran parte de la población francesa, foi investido d'amplios poderes. Napoleón procuró restablecer l'orde internu, reorganizar l'alministración pública y amenorgar la inflación. Con eso, la economía volvería crecer. Normalizar tamién les rellaciones con la Ilesia yera otru oxetivu, rotes dende l'añu 1790. Otra midida importante del so gobiernu foi la creación del Códigu Civil de Francia, conocíu mundialmente como'l Códigu de Napoleón o Napoleónicu, axuntaba principios del Derechu Romanu, d'ordes reales y de la llexislación civil y penal vixente mientres la Revolución francesa.
Entamu del Primer Imperiu 150px|miniaturadeimagen|derecha|Napoleon I Nel planu esternu, Napoleón Bonaparte consiguió restablecer la paz per mediu de victories militares y de negociaciones diplomátiques, neutralizando a los adversarios de Francia. Nesti ámbitu, unu de los aspeutos más destacaos del gobiernu foi l'alcuerdu de paz robláu nel añu 1802 con Inglaterra, que ponía fin a años de conflictu, lo qu'aumentaría más el so prestíu. En 1804, Napoleón Bonaparte, que dos años antes convirtiérase en cónsul vitaliciu, foi autorizáu, per mediu d'un plebiscitu, a asumir el títulu d'Emperador de los Franceses. Les principales reformes de Napoleón fueron:
Establecer un sistema de gobiernu centralista Pacificar la sociedá francesa: dexó l'ingresu de les persones qu'abandonaren el país. Estabilizar los impuestos, creó'l Bancu de Francia y el Códigu de comerciu. Impulsar un sistema educativu centralizáu y políticu. Crear el Códigu Civil pa regular la convivencia ente los ciudadanos. Restablecer les rellaciones cola Ilesia.
Apoxéu del imperiu: les Guerres Napoleóniques
thumb|200px|HMS Victory dempués de la batalla de Trafalgar. Considerada una de les batalles más decisives de la historia, la victoria británica detuvo los esfuercios de Napoleón d'invadir Gran Bretaña.
La paz roblada con Inglaterra duru pocu. En 1803, Inglaterra aliar con Rusia y Austria pa combatir a la Francia de Napoleón Bonaparte. Dos años dempués, Napoleón entamó una gran espedición pa invadir el territoriu inglés, pero les fuercies navales combinaes de Francia y España (aliada de Francia) fueron ganaes na batalla de Trafalgar, onde morrió l'afamáu almirante inglés Nelson. Tres esti contratiempu, Napoleón abandonó (anque nun escaeció) los sos planes pa invadir les islles britániques, y volvió la so atención a los sos enemigos nel Continente. L'exércitu francés dexó Boulogne y treslladóse a Austria.
En tierra, sicasí, l'exércitu francés venció a les fuercies rusu y austriacu na batalla d'Austerlitz, 1805 (conocida como la batalla de los Trés Emperadores: Francia, Rusia y Austria). Tres Austerlitz, Austria robló'l Tratáu de Pressburg, dexando la coalición. Esto costó-y a Austria dexar Venecia al Reinu d'Italia (Napoleónicu) y el Tirol a Baviera.
Cola retirada d'Austria de la guerra sobrevieno un estancamientu. L'exércitu napoleónicu tenía un récor de victories imbatibles en tierra, pero la fuercia total del exércitu rusu entá nun entrara en xuegu.
Les Guerres Napoleóniques xeneraron numberosos cambeos nel mapa d'Europa, como'l fin del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, qu'esistía dende'l sieglu X. Nel so llugar, Napoleón Bonaparte, constituyó la Confederación del Rin. Polo xeneral, les rexones apoderaes por Napoleón acabaron formando gobiernos fieles al emperador francés. Asina la so área d'influencia amontóse cada vez más.
Bloquéu Continental a Gran Bretaña Gran Bretaña, pela so parte, siguía siendo'l principal oponente de Francia. Con una poderosa fuercia naval y una economía desenvuelta, aguantaba a los ataques de Napoleón Bonaparte. Tratando de menguar les fuercies del so adversariu, Napoleón Bonaparte, nel añu 1806 impunxo'l Bloquéu Continental, que decretaba'l zarru de los puertos europeos al comerciu inglés. Con esa midida, Napoleón Bonaparte esperaba derrumbar la economía británica pa ganalo depués militarmente. De resultes, el mercáu pa la burguesía francesa tamién sería ampliáu.
La Cuarta Coalición miniaturadeimagen|derecha|Victoria na batalla de Jena. La Cuarta Coalición (1806-1807) de Prusia, Saxonia y Rusia contra Francia formóse namái unos meses dempués del colapsu de la coalición precedente. El rei de Prusia Federico Guillermu III tomó la decisión de dir a la guerra independientemente de les otres grandes potencies. Napoleón llanzó a toles fuercies franceses sobre'l Rin. Yeren alredor de 160 000 homes, cifra qu'aumentó a midida que la campaña desenvolvíase, contra Prusia, y moviéronse con tal velocidá que virtualmente aniquilaron al exércitu Prusianu d'unos 250 000 homes. L'exércitu prusianu foi definitivamente vencíu por Napoleón na batalla de Jena, y pol mariscal Louis Nicolas Davout na batalla d'Auerstädt (14 d'ochobre de 1806). Esta última batalla enfrentó a un simple cuerpu del exércitu francés que ganó al gruesu del exércitu prusianu. En Jena, Napoleón namái lluchó contra un destacamentu.
La siguiente etapa de la guerra llevó a la espulsión de tropes ruses de Polonia y la creación del nuevu Gran Ducáu de Varsovia. Napoleón entós tomó aldu norte pa enfrentase a los restos del exércitu rusu ya intentar prindar la nueva capital prusiana de Königsberg. Un movimientu tácticu na batalla de Eylau, ente'l 7 y el 8 de febreru, forzó a los rusos a una posterior rindición. Napoleón llevó al exércitu rusu entós a la batalla de Friedland, el 14 de xunu. Tres esta derrota, Alexandru viose forzáu a roblar la paz con Napoleón en Tilsit, el 7 de xunetu de 1807.
Nel Congresu de Erfurt (1808), Napoleón y el Zar Alexandru I alcordaron que Rusia tenía de forzar a Suecia a xunise al Bloquéu Continental, lo cual condució a la Guerra Finlandesa y a la división de Suecia pol golfu de Botnia. La parte oriental foi anexonada per Rusia nel Gran Ducáu de Finlandia.