La discapacidá intelectual (antes denomada retrasu mental)Tamién retardo, anque nun ye'l términu que s'ocupa nos testos CIE y DSM. N'inglés ye retardation. ye una alteración nel desenvolvimientu del ser humanu carauterizada por llimitaciones significatives tantu nel funcionamiento intelectual como nes conductes adaptatives y que s'evidencia antes de los 18 años d'edá. Afecta alredor del 1% de la población xeneral.
La discapacidá intelectual definióse cuantitativamente como un valor de cociente intelectual (CI) menor a 70. Sicasí, esti criteriu nun ye abondu pa determinar la discapacidá.
Xenera anomalíes nel procesu de deprendimientu entendíes como l'alquisición lenta ya incompleta de les habilidaes cognitives mientres el desenvolvimientu humanu que conduz finalmente a llimitaciones sustanciales nel desenvolvimientu corriente. Carauterízase por un funcionamientu intelectual bien variable que tien llugar xunto a circunstancies acomuñaes en dos o más de les siguientes árees d'habilidaes adaptatives: comunicación, curiáu personal, vida nel llar, habilidaes sociales, usu de la comunidá, autogobiernu, salú y seguridá, habilidaes académiques funcionales, ociu y trabayu.
Definición El términu discapacidá intelectual reemplazó'l de retrasu mental», sicasí ocupáronse otros términos pa referise al mesmu conceutu: «retrasu del desenvolvimientu» (utilizáu preferentemente en pediatría), «trestornu del desenvolvimientu intelectual», «trestornu del neurodesarrollo», «alteración del desenvolvimientu cognitivu». Los términos «retraso» y «retardo», según los sos derivaos «retrasáu» y «tardiegu» fueron reemplazaos pola so connotación peyorativa y l'efectu estigmatizador que traen.
La AADID (Asociación Americana de Discapacidá Intelectual y Discapacidaes del Desarrollu) dende la so fundación en 1876 foi un referente mundial na comprensión y clasificación de la discapacidá intelectual. El Manual diagnósticu y estadísticu de los trestornos mentales (DSM), na so versión V, utiliza como referencia delles de les propuestes del oncenu manual de la AADID del añu 2010.
La discapacidá intelectual, según la AADID, supunxo dende 2002 una renovación del planteamientu tradicional en favor d'un enfoque multidimensional del individuu, definiendo la discapacidá intelectual al traviés de distintos aspeutos de la persona (psicolóxicos / emocionales; físicos / salú) según del ambiente nel que se desendolca. Nesti sentíu, partir de premises que se sofiten na esistencia non yá de llimitaciones, sinón tamién de capacidaes, de cuenta que disponiendo de los sofitos necesarios nel tiempu, la persona con discapacidá pueda llograr resultaos personales satisfactorios na so calidá de vida. Les que se describen de siguío son una forma de carauterizar que marca niveles pero nun ye abondo oxetiva y puede llevar a errores nes resultaos.
La discapacidá intelectual, na escala de midida de la intelixencia ta per debaxo de 70 de CI (cociente intelectual) Ye la contraparte al otru estremu de la intelixencia, que ye la superdotación, esta atópase penriba de 130 de CI.
Clasificación Según el DSM-IV la discapacidá intelectual clasificar nos siguientes tipos:
Discapacidá intelectual leve CI 50-55 a 70. Denominar asina a les persones que transiten la etapa educable» son alredor del 85% de les persones afeutaes pol trestornu. Suelen desenvolver habilidaes sociales y de comunicación mientres los años preescolares (0-5 años d'edá), tienen insuficiencias mínimes nes árees sensorio motores y con frecuencia nun s'estremen d'otros neños ensin discapacidá cognitiva hasta edaes posteriores. Adquieren habilidaes sociales y llaborales afeches pa una autonomía mínima, pero pueden precisar supervisión, orientación y asistencia, especialmente en situaciones d'estrés social o económicu desusáu. Cuntando con sofitos fayadizos, los suxetos con discapacidá cognitiva leve viven ensin inconvenientes na comunidá, seya independientemente, seya n'establecimientos supervisaos.
Discapacidá intelectual moderada CI 35-40 a 50-55. La discapacidá cognitiva moderada equival aproximao a la categoría pedagóxica de «adiestrable». Esti grupu constitúi alredor del 10 % de tola población con discapacidá cognitiva. Adquieren habilidaes de comunicación mientres los primeros años de la niñez. Adquieren una formación llaboral y, con supervisión moderada, pueden adquirir mañes pal so propiu cuidu personal. Tamién pueden beneficiase d'ensayamientu n'habilidaes sociales y llaborales, pero ye improbable que progresen más allá d'un segundu nivel en materies escolares. Pueden aprender a treslladase independientemente por llugares que-yos son familiares. Na so mayoría son capaces de realizar trabayos ensin cualificar o semicualificados, siempres con supervisión, en talleres protexíos o nel mercáu xeneral del trabayu. Afáense bien a la vida en comunidá, usualmente n'instituciones con supervisión.
Discapacidá intelectual grave CI 20-25 a 35-40. Inclúi'l 3-4 % de los individuos con discapacidá cognitiva. Mientres los primeros años de la niñez l'alquisición d'un llinguaxe comunicativu ye escasa o nula. Mientres la edá escolar pueden aprender a falar y pueden ser adomaos n'habilidaes elementales de cuidu personal. Ardíciense namái limitadamente de la enseñanza de materies pre académiques como la familiaridá col alfabetu y el cálculu simple, pero pueden apoderar ciertes habilidaes como'l deprendimientu de la llectura global de delles pallabres imprescindibles pa la so autonomía ya independencia. Los adultos pueden ser capaces de realizar xeres simples estrechamente supervisaes n'instituciones. Na so mayoría afáense bien a la vida na comunidá sacantes que sufran dalguna discapacidá acomuñada que rica curiaos especializaos o cualesquier otru tipu d'asistencia.
Discapacidá intelectual fonda CI 20-25. Inclúi aproximao nel 1%-2% de les persones con discapacidá cognitiva. La mayoría de los individuos con esti diagnósticu presenten una enfermedá neurolóxica identificada qu'esplica la so discapacidá intelectual. Mientres los primeros años desenvuelven considerables alteraciones del funcionamientu sensorio motor. Puede predicise un desenvolvimientu óptimo nun ambiente altamente estructurado con ayudes y supervisión constantes, según con una rellación individualizada col educador. El desenvolvimientu motor y les habilidaes pa la comunicación y el cuidu personal pueden ameyorar si sométese-yos a un ensayamientu fayadizu. Dalgunos d'ellos lleguen a realizar xeres simples n'instituciones protexíes y estrechamente supervisaos.
'Discapacidá intelectual de gravedá ensin especificar. Utilízase cuando esiste claridá sobre la discapacidá, pero nun ye posible verificar por aciu los test. Dependiendo del nivel de gravedá de la discapacidá cognitiva, el suxetu puede educase» y capacitar por qu'aprienda a vivir na sociedá; puede apoderar ciertes habilidaes de llectura global (señalizaciones de tránsitu, por casu: "PARE"), puede treslladase a llugares desconocíos o familiares, puede aprender un oficiu y trabayar nél, siempres y cuando la sociedá déa-y la oportunidá de faelo.
Epidemioloxía Ente 1980 y 2009 la prevalencia de les discapacidaes intelectuales a nivel global yera d'alredor d'un 1%. Darréu, diversos estudios establecen una prevalencia un pocu más baxa qu'un 1%, anque la heteroxeneidá d'estos trabayos nun dexa precisar esti valor.
Etioloxía Les causes de discapacidá intelectual pueden estremase en xenétiques y non xenétiques. De la mesma les causes xenétiques pueden estremase en sindrómicas y non sindrómicas, en cuanto preséntense o non otres alteraciones clíniques amás de la discapacidá puramente tal. Les causes xenétiques representen ente un 30 a un 50% de les causes, ya inclúin anormalidaes cromosómicas (como'l síndrome de Down), carauterístiques xenétiques heredaes (conu'l síndrome X fráxil) y alteraciones xenétiques simples (como'l síndrome de Prader-Willi).
Defectos psicolóxicos adquiríes Hai un númberu considerable d'apaiciones de defectos mentales en persones (incluyida la infancia principalmente), que nun nacieren con elles.
Al esistir una vulnerabilidá mayor na infancia, esto afecta a la mente o a la so parte psicolóxica, abstrayéndose de la sociedá y zarrándose en sí mesmu, cuando se trata solo de carauterístiques psicolóxiques. Sicasí hai otros casos nos que non yá ataca esto a estes capacidaes sinón que tamién estropia les sos capacidaes físiques dexando al infante pa tola so vida con unes remortines que la faen “deficiente” nel ámbitu completu de la pallabra.
Tamién pueden apaecer defectos na persona, en sufriendo un accidente por cuenta de que'l choque, golpe, etc. causó-y daños irreparables, esto asocede na gran mayoría de los casos. En delles ocasiones, hai neños que tienen que curiar a otros con defectos psicolóxicos, esto crea una dependencia del neñu cuidador y una vulnerabilidá enforma mayor de los demás neños en condiciones normales, nun puede tratase de “defectu” en sí, pero fai un cambéu de la personalidá en función de la persona que ta curiando o conviviendo con ella.
Factores ambientales Infeiciones: Hasta l'apaición de les vacunes yera frecuente desenvolver encefalitis que podía afectar de forma severa les capacidaes cognitives (la rubeola, sarampión, meninxitis per meningococu, polio, tosferina... Yeren hasta apocayá enfermedaes infeicioses que podíen llegar a alteriar les capacidaes d'un individuu. Entá güei una de les principales causes de discapacidá intelectual nel tercer mundu ye la malaria.
Daños cerebrales el celebru ante impacto: puede trate estropiáu y según el llugar del dañu puede provocar discapacidá cognitiva, esisten munchos motivos polos que'l celebru puede tener un dañu cerebral, ente otros: accidentes de tráficu, daños provocaos nel partu (falta d'osíxenu, fórceps, etc.). Infartos cerebrales, derrame cerebral, etc.
Tóxicos: la esposición del fetu a drogues aumenta les posibilidaes de problemes posteriores, ye conocíu l'efectu del alcohol y l'efectu que munches otres drogues pueden tener nel desenvolvimientu posterior. Igualmente en persones sanes esisten munches drogues que pueden provocar mancadures cerebrales y discapacidá cognitiva, l'alcoholismu por casu puede llevar a distintos tipos de síndromes, por casu el Síndrome de Korsakov).
Xenéticos: gracies a la medicina y a les novedoses pruebes xenétiques práuticamente acaldía conócense nuevos xenes implicaos na discapacidá intelectual, estes pruebes yá nel 2011 tán al algame de toos.
Cuadru clínicu Síndromes de discapacidá intelectual.
Síndrome Epileptico en neñes con discapacidá intelectual
Esti síndrome ye de recién descubrimientu (2008), por ello ta infradiagnosticado y nun ye llargamente conocíu pola comunidá médica, tratar d'un tipu d'epilepsia xenética provocáu por una mutación nel Xen PCDH19, los homes pueden ser portadores, pero nun sufren la enfermedá, sicasí les neñes amuesen numberoses crisis epilepticas, el 70% de les neñes sufre dalgún tipu de retrasu mental y problemes psicolóxicos, psiquiátricos o del desenvolvimientu, un 30% son dafechu normales. La especial diferenciación d'esti tipu d'epilepsia con al respective de otres ye qu'infeiciones y fiebre pueden disparar la posibilidá de qu'asocedan les crisis. Les crisis davezu danse en clusters (crisis epilepticas consecutives mientres unu o dellos díes) y rique d'hospitalización. La confirmación d'esti tipu d'epilepsia solo puede dase cuando se realiza un analís xenéticu. Esti síndrome conózse-y agora como EFMR abreviatura del inglés (Epilepsy Female with Mental Retardation).
Síndrome de Rett