thumb|250px|Oración ecuménica na Comunidá de Taizé Ecumenismu ye l'enclín o movimientu que busca la restauración de la unidá de los cristianos, esto ye, la unidá de les distintes confesiones relixoses cristianes «históriques», dixebraes dende los grandes cismes. Del griegu antiguu «οἰκουμένη» (oikoumenē, anque se pronuncia ikuméni, “tierra habitada”). Magar el términu «oikoumenē» utilizar dende los tiempos del Imperiu Romanu pa espresar la totalidá de les tierres conquistaes, el mundu como unidá, na actualidá la pallabra «ecumenismu» tien una significación eminentemente relixosa, y ye usada p'aludir a los movimientos esistentes nel senu del cristianismu que'l so propósitu consiste na unificación de les distintes denominaciones cristianes que se topen dixebraes por cuestiones de doctrina, d'historia, de tradición o de práutica.
L'ecumenismu ye distintu del diálogu interreligioso; esti postreru consiste na busca de cooperación ente distintes relixones (tantu les relixones abrahámiques —xudaísmu, cristianismu y islam— como otres).
Nel sentir de numberoses personalidaes cristianes del últimu sieglu, l'ecumenismu constitúi un camín de superación de les divisiones ente los cristianos, n'orde al cumplimientu del mandatu de Cristu: «[...] que toos sían unu [...]» (Juan 17, 21).
Ente les munches personalidaes relevantes que tienen o tuvieron influencia nel desenvolvimientu de la conciencia ecuménica atópense Robert Gardiner, el teólogu Yves Congar, l'hermanu Roger Schutz —fundador de la Comunidá ecuménica de Taizé—, Chiara Lubich —fundadora del Movimientu de los Focolares—, el patriarca Atenágoras I, los papes Xuan XXIII, Pablo VI y Xuan Pablo II, y el arzobispu de Canterbury Rowan Williams.
Orixe del términu «ecumenismu» El términu «ecumenismu» provién del llatín, «œcumenicus» y del griegu, «οικουμενικός» (oikoumenikós) y ésti de la mesma de «οἰκουμένη» (oikoumenē), y significa “llugar o tierra poblada como un tou”. El términu yá yera usáu nel Imperiu Romanu pa referise a la totalidá de les tierres conquistaes. Sicasí, na lliteratura de la dómina romana'l términu tenía un significáu políticu-imperial que superaba'l sentíu xeográficu: implicaba «el mundu como unidá alministrativa, l'Imperiu Romanu».Danker, Frederick William. (2000). A Greek-English lexicon of the New Testament and other early christian literature, 3rd edition. Chicago: University of Chicago Press, p. 699.
Usu del términu polos historiadores Los romanos yeren llamaos "señores del «oikoumenē»" (Plutarcu, Tiberius Gracchus 9, 6). Polibio escribió: "toles partes del mundu habitáu («oikoumenē») vinieron tar sol dominiu de Roma" (Polibio, Hestories 3,1,4). De la mesma forma usar Dion Casio (Historia Romana 37,1,2; 43,14,16; 43,21,2) y Flavio Josefo, ente munchos otros. Flavio Josefo escribió que'l rei Agripa dixo: "Nel mundu habitable («oikoumenē») toos son romanos" (La guerra de los xudíos 2, 388).
Usu del términu nos evanxelios thumb|200px|Iconu ortodoxu oriental que representa'l primer Conceyu ecuménicu en Nicea, en 325Nos evanxelios, el términu «oikoumenē» ye pocu utilizáu como tal. Por casu, en Lucas 2,1 señálase: "Asocedió que per aquellos díes salió un edictu de César Augusto ordenando que s'empadronara tol mundu («oikoumenē»)". Tamién, el diañu tenta a Jesús ufiertándo-y "tolos reinos de la tierra («oikoumenē»)" (Lucas 4, 5).
Usu del términu nos empiezos de la historia de la Ilesia El significáu de «oikoumenē» empezó a tornase decididamente positivu cuando Constantín I el Grande convocó'l primer Conceyu ecuménicu de cristianos en Nicea, en 325, cola participación d'obispos de tol «oikoumenē». Asina se creó un venceyu ente'l conceutu d'universalidá de la Ilesia (esto ye, ensin esclusiones) y el términu "ecuménicu" («oikoumenē»).
Curtia historia del movimientu ecuménicu Primer etapa (1910-1937) thumb|200px|Primer Conferencia Misionera Mundial, celebrada nel Assembly Hall del New College, Universidá d'Edimburgu en 1910. Considérase l'entamu del movimientu ecuménicu protestante. El movimientu ecuménicu tuvo marcáu por diversu finxu. Ente ellos puédense mentar los siguientes:
En 1908 Spencer Jones y Paul Watson, dos episcopalianos d'Estaos Xuníos, llanzaron la Church Unity Octave (Octava pola Unidá de la Ilesia), que tuvo una escelente acoyida inicial nel mundu anglicanu. Nueve meses dempués, el pastor Paul Watson convertir al catolicismu. La octava convirtióse llueu nun preséu d'apostoláu en manes de la xerarquía católica d'aquel tiempu, col fin de bregar pola conversión de los cristianos non católicos al catolicismu cual si tratar d'una mera «torna» al senu de la Ilesia católica. La Ilesia anglicana dexó de realizar esi octavario y trescurrió más d'una década hasta que, en 1921, el mesmu Spencer Jones sustituyir pola Church Unity Octave Council, con un sentíu de busca de la unión ente la Ilesia anglicana y la católica.
En 1910 realizóse la Conferencia Misionera Mundial n'Edimburgu, considerada'l puntu de partida oficial del movimientu ecuménicu. Nesta Conferencia creóse un Comité de Continuación del que surdiría darréu'l Conseyu Misioneru Internacional. Charles Brent propunxo la creación del movimientu Fe y Constitución, con Robert Gardiner como secretariu, conformando asina un Comité de Continuación d'esta iniciativa.
En 1914, Robert Gardiner unvió una carta d'invitación en llatín al cardenal Pietro Gasparri. El papa Benedicto XV contestó que se consideraba a sigo mesmu como la fonte y la causa de la unidá de la Ilesia.
En 1918, l'obispu luteranu Nathan Söderblom averar a numberosos clérigos católicos pa convida-yos a falar de la paz. Efectuóse una xunta d'Upsala, nel mes de setiembre. Gasparri nun se tomó la cuestión como daqué seriu.
En 1919, una delegación d'obispos episcopalianos averar a diverses ilesies europees. Al llegar a Roma, recibir Benedicto XV, quien-yos dixo que la única unidá posible atópase na so torna a la Ilesia católica.
thumb|180px|Nathan Söderblom, luteranu gallardoniáu col Premiu Nobel de la Paz Per primer vegada Nathan Söderblom, nuna carta abierta, suxirió la creación d'un Conseyu ecuménicu de les Ilesies (C.OE.Y).
En 1920, tien llugar la Conferencia «Vida y Aición» del catolicismu práuticu. Alleguen delegaos de la xerarquía ortodoxa. Creóse un Comité de Continuación de la Conferencia Misionera Mundial en Xinebra, pa sentar les bases del movimientu Fe y Constitución.
En 1921, fundóse'l Conseyu Misioneru Internacional en Londres: Obispos luteranos suecos y carta del catolicismu práuticu. Nesi mesmu añu, empecipiaron les Conversaciones de Mechelen ente clérigos católicos y anglicanos.
En 1925 realízase la Conferencia del catolicismu práuticu n'Estocolmu. Producióse un violentu ataque del canónigu católicu Charles Journet contra'l catolicismu práuticu nel so llibru La xunión des églises et le Chatolicsme pratique. Axuntar n'Estocolmu el Comité de Continuación de la Conferencia Misionera Mundial, pa programar la primer Conferencia Mundial de Fe y Constitución.
En 1927, efectuóse la primer Conferencia Mundial de Fe y Constitución en Lausana.
En 1928, el papa Pío XI publicó'l so encíclica Mortalium Animos, na que trató con pallabres dures les primeres iniciatives del movimientu ecuménicu.
En 1929, realizóse la primer evaluación seria del trabayu ecuménicu per parte de los católicos, col llibru de Max Pribilla s.j.: Um kirchliche Einheit, Stockholm, Lausanne, Rome.
En 1930, Nathan Söderblom recibió'l Premiu Nobel de la Paz.
Segunda etapa (1938- ) Esta etapa coincidió cola historia del «Conseyu Mundial d'Ilesies» (CMI). El so estatutu, fitu provisionalmente en Utrech en 1938, por causa de la Segunda Guerra Mundial, nun foi adoptáu hasta l'asamblea d'Ámsterdam, en 1948. El conseyu definióse, non como una «super Ilesia» o como una Ilesia mundial», sinón como una comunidá d'Ilesies que reconocen a Cristu como Dios y Salvador». Dende la so fundación estableciéronse 7 asamblees xenerales: Ámsterdam (1948); Evanston (1954); Nueva Delhi (1961); Upsala (1968); Nairobi (1968); Vancouver (1983) y Canberra (1991).
Tocantes a la Ilesia católica, el papa Xuan XXIII produció un cambéu d'aldu cola creación del "Secretariáu pa la promoción de la unidá de los cristianos", una comisión preparatoria al Conceyu Vaticanu II que más tarde recibiría'l nome de Conseyu Pontificiu pa la Unidá de los Cristianos. El 6 de xunu de 1960, Xuan XXIII designó al cardenal Augustin Bea como primer presidente del acabante crear Secretariáu. El Secretariáu participó en 1961 de la conferencia de Nueva Delhi y foi'l responsable de la redaición de distintos borradores de documentos críticos mientres el Conceyu Vaticanu II, ente ellos el del decretu Unitatis redintegratio sobre l'ecumenismu.Decreto Unitatis redintegratio, 21 de payares de 1964
Les últimes pallabres pronunciaes por Xuan XXIII nel so llechu de muerte exteriorizaron el so compromisu ecuménicu:
La Ilesia católica, al traviés del Conceyu Vaticanu II, estableció, ente otros puntos los siguientes: L'ecumenismu tien de ser fomentáu polos obispos (Decretu Christus Dominus 16). Los presbíteros nun han d'escaecer a los hermanos que nun gocien de plena comunión eclesiástica colos católicos (Decretu Presbyterorum ordinis 9). Haber de cultivar l'espíritu ecuménicu ente los neófitos (Decretu Ad xentes divinitus 15). Encamentar a los católicos a que, reconociendo los signos de los tiempos, participen diligentemente nel llabor ecuménicu (Decretu Unitatis redintegratio 4). Los católicos, na so aición ecuménica, deben, ensin dulda, esmolecese de los hermanos separaos, orando con ellos, tratando con ellos de les coses de la Ilesia y adelantrándose al so alcuentru (Decretu Unitatis redintegratio 4). Ye necesariu que los católicos reconozan con gozu y aprecien los bienes verdaderamente cristianos, procedentes del patrimoniu común, que s'atopen ente los hermanos separaos (Decretu Unitatis redintegratio 4). La práutica del ecumenismu haber de basar en: (a) la renovación de la Ilesia como aumentu de la fidelidá escontra la so vocación, incluyendo movimientos bíblicu y llitúrxicu, la predicación de la Pallabra de Dios, la catequesis, l'apostoláu seglar, la espiritualidá matrimonial, etc. (Decretu Unitatis redintegratio 6), :: (b) la conversión interior (op. cit., 7), :: (c) la oración unánime pola unidá (op. cit., 8), :: (d) la conocencia mutua de les distintes Ilesies, con una meyor conocencia de la doctrina, de la historia, de la vida espiritual y cultural y de la psicoloxía relixosa de les otres Ilesies (op. cit., 9), :: (y) la formación ecumenista (op. cit., 10), y :: (f) una meyora tocantes a la fondura y exactitú nel llinguaxe con que s'espresa la doctrina de la fe (op. cit., 11), ente otros puntos.