thumb|350px|Mapa d'estaos y condaos afeutaos pol Dust Bowl ente 1935 y 1938 preparáu orixinalmente pol Soil Conservation Service. Los condaos más afeutaos son pintaos en colloráu escuru.
El fenómenu de los años 1930 conocíu como Dust Bowl (lliteralmente, 'Concu de Polvu') foi unu de los peores desastres ecolóxicos del sieglu XX. La seca afectó a les llanures y praderíes que s'estienden dende'l golfu de Méxicu hasta Canadá. La seca enllargóse siquier ente 1932 y 1939, y foi precedida por un llargu periodu de precipitaciones percima de la media. L'efeutu dust bowl foi provocáu por condiciones persistentes de seca, favorecíes per años de práutiques de manexu del suelu que dexaron al mesmu susceptible a l'acción de les fuercies del vientu. El suelu, desaposiáu de mugor, yera llevantáu pol vientu en grandes nubes de polvu y sable tan trupes qu'escondíen el sol. Estos díes recibíen la denominación de ventisques negres» o «vientu negru». El Dust Bowl multiplicó los efeutos de la Gran Depresión na rexón y provocó el mayor desplazamientu de población habíu nun curtiu espaciu de tiempu na hestoria d'Estaos Xuníos. Tres millones d'habitantes dexaron les sos granxes mientres la década de 1930, y más de mediu millón emigró a otros estaos, especialmente escontra l'oeste.
Factores climáticos Los periodos recurrentes de seca son una carauterística común a les llatitúes medies, y son modulados pol fenómenu ENSO (El Neñu–Southern Oscillation). En Norteamérica, les condiciones de fuerte seca asoceden nel sur d'Estaos Xuníos cuando les temperatures na superficie del mar nel Pacíficu tropical oriental son más baxes de lo normal (como correspuende a La Neña, fase de ENSO). Esta seca vese reforzada cuando coinciden nel Atlánticu norte temperatures na superficie del mar más altes de lo normal.
Les condiciones nes que se presentó'l Dust Bowl na década de 1930 resulten atípiques, pos la seca centróse non nel sur sinón nes árees central y septentrional de les Grandes Llanures. Los cambeos provocaos pola espansión de l'agricultura na década previa podríen ser la causa d'esta anomalía.
thumb|right|200x200px|Nube de polvu en Texas, 1935.Les gramínees resistentes a la seca del ecosistema orixinal de les praderíes fueron reemplazaes polos cultivos de trigu que, al fallar pola seca, dexaron el suelu desnudu, aniciando nubes de polvu d'una magnitú ensin precedentes.
Utilizando un Modelu de Circulación Xeneral de l'Atmósfera (MCG), un estudiu recién conclúi que les anomalíes tanto espaciales como d'intensidá (en temperatura y precipitación) podríen ser debíes a esos cambeos na vexetación del suelu y nos aerosoles de polvu na atmósfera. L'amenorgáu mugor del suelu provocada pola seca, les deficientes práutiques agrícoles y la sustitución de los pacionales nativos polos cultivos de trigu sensibles a la seca seríen la causa del gran aumentu esperimentáu pola tasa d'erosión eólica.
Anque son escasos los datos sobre la magnitú de la perda de colleches o la carga de aerosoles inyectada na atmósfera, el citáu estudiu envalora en 369 millones de tonelaes per añu la emisión neta —emisión menos deposición— mientres el Dust Bowl nes Grandes Llanures.
Antecedentes históricos La estensión de la frontera agrícola .
«L'agua sigue al aráu». La idea de que'l clima de les Grandes Llanures (Great Plains) taba camudando en respuesta a l'actividá humana, faciéndose más favorable a los oxetivos económicos de los colonos, popularizóse descomanadamente na última metá del sieglu XIX coincidiendo cola fola colonizadora qu'asaltó'l postreru gran ecosistema mientres la conquista del Oeste.
thumb|200x200px|Dallas, Dakota del Sur, 1936.
Un sieglu antes, el responsable de la corona española nos territorios patagónicos, Francisco de Viedma, argumentaba sobre los efeutos benéficos de poblar la Patagonia: «Los climes ermos varien pol concursu de xentes y ganaos: colos fueos, aliendos y calor de los vivientes adulces vase templando l'atmósfera, y produz na tierra vapores que-y faen más benignu y tráen-y otra fertilidá». (Disertación de Francisco de Viedma, 1 de mayu de 1784).
L'asentamientu d'esta idea traducir en lleis como la Timber Culture Act de 1873, que caltenía la ilusión de que, si los colonos llantaben árboles nes sos tierres, podríen aumentar les agües. Anque los recurrente periodos de seca nes Grandes Llanures yeren reconocíos polos planificadores, la coincidencia d'un llargu periodu lluviosu contribuyó a caltener esa ilusión de que la xera civilizadora» yera compensada con agües.
Espansión y éxodu Emerich de Vattel, teóricu de Derechu Internacional, escurrió l'aplicación del términu Terra nullius a aquelles tierres ensin cultivar polos pobladores indíxenes. Suponiendo qu'una tierra ensin cultivar escarez de bon usu, cualesquier que se dedicara a cultivala tendría derechu sobre ella. La conclusión foi declarar a los pueblos indíxenes como xabaces nun estáu previu a la civilización: ensin llei, nin derechos de propiedá, nin soberanía.
A diferencia d'Australia —onde la invención de la Terra nullius legitimó la colonización ensin necesidá d'una guerra de conquista o d'allegar a un tratáu—, n'América la reconocencia de la soberanía de les tribus indies fixo posible la firma de trataos colos Estaos Xuníos, que traíen la progresiva cesión de tierres en cuenta de distintes sumes de dineru. En cuenta de estes cesiones consiguíes por aciu engañu, presión o sobornu—, cheroquis, chicasaws, choctaws y otres tribus del sureste seríen civilizaes y almitíes na sociedá blanca.
Sicasí, esta política civilizadora entró en crisis a partir de la década de 1820. Los cheroquis y otres tribus intentaron faer valir esa soberanía pa evitar les cesiones obligaes de tierra. Pero'l racismu y la ideoloxía productivista cementaron el consensu nacional y social alredor de dereches d'espansión de la república blanca», y los pueblos indíxenes fueron llanzaos progresivamente escontra l'oeste y aniquilaos (veanse'l Sendero de llárimes o la Llarga Marcha de los Navajos).
El Gran Desiertu Americanu Mientres la Guerra de Secesión los xenerales aprendieron qu'atacar los recursos del enemigu diba más allá de la simple destrucción de productos materiales, pos los sistemes social y económicu del enemigu tamién resultaben destruyíos. Exemplu d'esta estratexa fueron les campañes nel Valle de Shenandoah, onde se fixo usu del conceutu de guerra total emplegando táctiques de tierra quemada pa destruyir les fontes de suministru del enemigu y la resistencia de la población.
Convertíu en xefe del exércitu, el xeneral W.T. Sherman propunxo destruyir les menaes de búfalos de les que dependíen los indíxenes de les llanures. Ganar a les naciones indies destruyendo los sos medios de sobrevivencia, bien accesibles gracies al ferrocarril que dexaba a los cazadores llegar a los sos oxetivos y embarcar les pieles escontra los codalosos mercaos del este.
El Tratáu de Medicine Lodge, robláu en 1867 pol presidente de los Estaos Xuníos coles naciones comanche, kiowa, kiowa-apache y otres tribus, reconocía derechos de caza sobre la mayor parte del territoriu conocíu como «Gran Desiertu Americanu» (Great American Desert), los grebos pacionales del Oeste que naide quería. El corazón de tal área yera conocida como'l Llanu Estacáu por cuenta de les estaques que la xente clavaba pa empobinase na inmensidá de la llanura.
Pocos años dempués los cazadores blancos invadieron les tierres del tratáu y mataron bisontes por millones, apilando les pieles pa vendeles con gran beneficiu nel Este. «Siete millones de llibres de llingües de bisonte fueron embarcaes en Dodge City (Kansas) en 1872–1873, un periodu de dos años nel qu'axentes del gobiernu calcularon la matanza en venticinco millones de bisontes. Los sos güesos, blanquiaos pol sol, se apilaban en grandes piles nes estaciones del ferrocarril pa ser vendíes por hasta diez dólares la tonelada. Un cazador profesional llamáu Tom Nixon dicía haber matáu 120 animales en cuarenta minutos».
Una de les últimes batalles nes Grandes Llanures, la Guerra del Río Coloráu (1874), supunxo la derrota de la nación comanche. L'exércitu dirixíu por Sheridan sacrificó más de mil caballos na batalla de Palu Duru Canyon, dexando a los guerreros ensin montadures. Los sobrevivientes fueron conducíos a campos del Territoriu Indiu, Oklahoma, y dellos líderes fueron encarcelaos en Florida.
== Lo que'l vientu llevó La Llei Homestead aprobada pol Congresu en mayu de 1862 ufiertó parceles gratuites a los colonos que s'establecieren nes Grandes Llanures un mínimu de cinco años, cultivaren la tierra y construyeren una casa. Les vaques sustituyeron al búfalu, y fueron reemplazaes más tarde por oveyes.
El gran desenvolvimientu de les máquines de cultivar y, en concretu, la introducción de la fueya d'aceru sustituyendo a los preseos de fierro que realiza John Deere a partir de 1837, facilitaron el cultivu del suelu de les Grandes Llanures, malo de llabrar pola so potencia y calter magrizu.
El llabor del aráu foi tan intensa que cuando los conservacionistas miraron escontra'l territoriu de les grandes praderíes, el triángulu con base en Indiana y Texas que se proyeuta hasta Manitoba pel norte, l'ecosistema orixinal de les praderíes práuticamente sumiera. Nel espaciu d'una vida humana un paisaxe edénico foi tomáu pol sistema productivista y liquidáu.
La destrucción de les comunidaes de gramínees, que calteníen el suelu cohesionado y atrapaben mugor, dexó'l suelu ensin proteición. La seca amenorgó les capes cimeres de suelu a polvu que foi movíu escontra'l sur y l'este, formando nubes xigantesques qu'acabaron depositando gran parte del suelu nel Atlánticu. Una interesante secuencia animada amuesa'l movimientu de les nubes asocedíes nos meses de primavera y branu de 1934.
Midíes alministratives L'alministración Roosevelt estableció'l Soil Erosion Service en 1933 y empezó a popularizar les téuniques de caltenimientu del suelu ente los llabradores: rotación de cultivos, bancales, téuniques de laboreo y otres midíes pa combatir la erosión. La carne de seis millones de gochos sacrificaos pa estabilizar los precios foi a parar al vertideru.
Les protestes conducieron a la creación del Federal Surplus Relief Corporation (FSRC), qu'enrió productos agrícoles a les organizaciones d'auxiliu social. El programa de compra de reses del Drought Relief Service (DRS) dexó subvencionar a los granxeros, y una parte de la carne apto pal consumu foi distribuyida pol FSRC.
La Soil Conservation and Domestic Allotment Act, aprobada en 1936, ufiertó pagos a los llabradores por tresformar les superficies agrícoles con perda de suelu escontra cultivos de lleguminoses y gramínees promotores del caltenimientu del suelu, y por enllantar bones práutiques agrícoles en pacionales. Midíes que rindiríen más beneficios de ser adoptaes antes del entamu del ciclu de seca. El plantíu de más de 200 millones d'árboles dende Canadá hasta Abilene (Texas) foi otra de les midíes adoptaes pola alministración del New Deal.
Impautu cultural El Dust Bowl afectó a 400.000 quilómetros cuadraos, y munches families de granxeros conocíes como Okies porque Oklahoma foi de los más afeutaos— empecipiaron l'éxodu escontra California y otros estaos. Artistes como la fotógrafa Dorothea Lange, el cantante Woody Guthrie o l'escritor John Steinbeck —coles sos noveles The Grapes of Wrath y De mures y homes— retrataron les consecuencies d'esta catástrofe humano y ecolóxico.
L'aráu que rompió les llanures The Plow that Broke the Plains, del cineasta Pare Lorentz (1905–1992), foi realizada pal Departamentu d'Agricultura de los Estaos Xuníos (USDA). Lorentz nun tenía oficiu cinematográficu, anque fuera críticu de cine y escritu The Roosevelt Year antes de ser contratáu pola alministración de Franklin Roosevelt pa realizar la primer película financiada pol gobiernu d'Estaos Xuníos pa ser exhibida comercialmente.