Antonio Millán-Puelles foi un filósofu y escritor español. Herederu de les tradiciones aristotélica y fenomenológica, dedicó'l so pensamientu a temes bien variaessobremanera la llibertá, la rellación ente suxetividá y conciencia, l'ente ideal y la rellación ente metafísica y lóxica, amás d'otres temes de calter social y manuales introductorios a la filosofía. Publicó cuasi una ventena de llibros y gran númberu d'artículos sobre temes diverses.
Biografía Infancia y mocedá Dempués de cursar el bachilleratu, empecipió la carrera de Medicina. Sicasí, abandonar tres el primer añu d'estudios. Un fechu capital nel aldu de la so formación intelectual foi la llectura de les Investigaciones lóxiques, d'Edmund Husserl. Esti llibru fadría-y afayar la so vocación, y decidióse polos estudios de Filosofía y Lletres, qu'empieza en Sevilla en 1939 y acaba en Madrid en 1943.
Un añu dempués de concluyir la llicenciatura, llograría aprobar la oposiciones pa catedráticu de Filosofía n'Institutos d'Enseñanza Media. Desempeñó la cátedra del Institutu d'Albacete y de Xerez de la Frontera. En 1947 doctorar en Filosofía cola tesis titulada El problema del ente ideal, publicada'l mesmu añu.
Al nacer, foi rexistráu como Antonio Millán Puelles. Más palantre, xunió los sos apellíos materno y paterno, y añadió el segundu apellíu del so padre.
Profesor Académicu de Númberu de la Real Academia de Ciencies Morales y Polítiques, foi caderalgu de Fundamentos de Filosofía de la Universidá de Madrid dende 1951 (simultaneando mientres munchos años dicha cátedra cola del institutu Cervantes) y, dende 1976, catedráticu de Metafísica de la Universidá Complutense. Por cuenta de los cambeos nos planes d'estudiu universitarios, foi direutor del Departamentu d'Historia de la Filosofía y del de Metafísica, na Universidá Complutense, collaborando tamién con delles Universidaes arxentines, cola Universidá a Distancia y cola Universidá de Navarra como profesor estraordinariu de la Facultá de Filosofía y Lletres de Pamplona. Foi tamién vicerrector del Institutu de Pedagoxía del Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques (CSIC), del que foi conseyeru dende l'añu 1964.
La so xera investigadora foi reconocida por aciu numberosos premios. Primero recibió los estraordinarios de llicenciatura y de doctoráu. L'Academia Internacional de Filosofía, con sede en Liechtenstein, estremó-y col so premiu Aletheia. Dalgunos de les reconocencies más sobresalientes que recibió n'España son el Premiu Nacional de Lliteratura (1962) na so modalidá d'ensayu pola so obra La función social de los saberes lliberales, el Premiu Juan March d'Investigación Filosófica (1966) y el Premiu Nacional d'Investigación Filosófica (1976). Tamién tien la Orde civil d'Alfonsu X El Sabiu.
Obres
De la so producción bibliográfica, traducida a dellos idiomes y compuesta por una ventena de llibros y un centenar d'artículos, destaquen obres como Ontoloxía de la esistencia histórica, 1951; Fundamentos de Filosofía, 1958; La función social de los saberes lliberales, 1961; La formación de la personalidá humana, 1963; La estructura de la suxetividá, 1966; Economía y llibertá, 1974; Sobre l'home y la sociedá, 1976; Fundamentos de filosofía, 1981; Léxicu filosóficu, 1984; Persona humana y xusticia social; Universidá y sociedá, 1976; y Teoría de la Educación, 1983. N'avientu de 1988, apaeció un estudiu de Camín, el llibru más importante del fundador del Opus Dei, Escrivá de Balaguer, institución de la que yera miembru, y nel qu'Antonio Millán Puelles collabora xunto a otros profesores universitarios, teólogos y escritores. Teoría del oxetu puru, 1990. Na so obra L'interés pola verdá, de 1997, establez un diálogu colos principales pensadores de la hestoria, amosando una fonda conocencia sobre ellos.
Nes sos páxines apaecen nomes como Immanuel Kant, pero tamién, Nietzsche, Ludwig Wittgenstein, Martin Heidegger, Bertrand Russell y Locke, amás d'Aristóteles, Santu Tomás d'Aquino o Edmund Husserl. Nos sos escritos hai poques referencies a los primeros discípulos de Husserl como Hedwig Conrad-Martius o Edith Stein, ta, otra manera, la presencia de los antecedentes de Husserl, amás de Franz Brentano otros pre-fenomenólogos como Alexius Meinong o Nicolai Hartmann, y discípulos más tardíos de la escuela fenomenológica, y esistencialistes. Por casu, «Amás de la fenomenoloxía, conoz la filosofía de la esistencia: foi unu de los primeros n'introducir y espublizar n'España'l pensamientu de Jaspers». .VILLAGRASA, J., Metafísica ya irrealidá, 2002, p. 21.
Pensamientu
El gran abanicu de temes qu'estudió, munchos d'ellos trataos con amplitú y detenimiento, fai que nun seya fácil atopar unu d'ellos que sía'l principal. En términos bien xenerales, puede afirmase que'l so pensamientu dedicar al ser finito y al ser infinitu.BARRIU MAESTRE, J. M., Dignidá y trescendencia de la persona. Una panorámica de l'antropoloxía filosófica d'Antonio Millán-Puelles, en Propuestes antropolóxiques del sieglu XX, ed. SELLÉS, J. F., Eunsa, Pamplona 2004, p. 47. Pero les opiniones varien sobre cuál ye'l so principal campu d'estudiu: el par naturaleza-llibertá,<ref name="Alvira 2006">ALVIRA, R., “Curtia alcordanza del maestru inolvidable” n'Anuariu Filosóficu, XXXIX/3 (2006), p. 779.</ref> el ser ideal,ROVIRA, R., Antonio Millán-Puelles (1921-2005) in memoriam, Homenaxe pal actu académicu entamáu pola Sociedá Internacional Tomás d'Aquino d'España, en Madrid el 9 de xunu de 2005. la manera de ser de la suxetividá, amás de ser numberosos los títulos qu'inclúin la pallabra social o sociedá. Tola so obra ta marcada pol so pensamientu abierta y claramente cristianu. Esti cristianismu enllena los testos d'esti pensador d'un optimismu al respective de les posibilidaes del home y de la so llibertá. Por casu, comparando otres dómines de la hestoria cola actual afirma, «Yo creo que nun se puede falar d'un retrocesu xeneral moral del ser humanu» .MILLÁN-PUELLES, A., Valor y contravalor de la persona humana, p. 82 Amás, estrema claramente lo que pertenez al ámbitu relixosu de lo que correspuende al trabayu filosóficu, como lo manifiesta nel prólogu del so últimu llibru, publicáu póstumamente: «Nel presente llibro ocupo de la inmortalidá de l'alma humana ensin busca-y nengún sofitu na mio personal fe de cristianu. Trátase, asina, d'una investigación puramente filosófica, non de teoloxía de la fe». MILLÁN-PUELLES, A., La inmortalidá de l'alma humana, p. 27.
Ensin dala dulda, los dos principales fontes del pensamientu de AMP son la fenomenoloxía de Edmund Husserl y la metafísica medieval, y más concretamente, la de Tomás d'Aquino. Ye igualmente clara nos sos escritos, la continua presencia de Kant, ensin que pueda dicise que fuera un kantianu, nel sentíu de qu'adoptara'l métodu o'l pensamientu del filósofu alemán. Sicasí, nin la fenomenoloxía nin la escolástica son pelo normal temes d'estudiu, sinón un métodu (manera de proceder y marcu xeneral de referencia) pa exercitar la filosofía.
«Pero, más allá d'estos dos inflúis (la fenomenoloxía y l'aristotelismu), Millán foi un home d'espíritu bien ampliu, que supo lleer y entrar en discutiniu con munchos autores de la filosofía griega, medieval y moderna. Por casu, conocía perbién a Kant. Ello ye que l'estilu de la so mente” tenía ciertu sabor kantiano. Unu de los conceutos más usaos por él foi precisamente'l de “condición de posibilidá”».
«Y, ello ye que –sigue– los grandes llibros de Millán-Puelles empiecen, toos ellos, preguntar pola condición de posibilidá y terminen falando de la llibertá».
Millán-Puelles ye consideráu con tou derechu un fenomenólogo. Considerábase discípulu de Husserl, exerz finamente el métodu fenomenolóxicu y conoz los autores d'esa corriente, y en vida foi reconocíu como tal. Sicasí, como los alumnos de Husserl en Gottinga, conoz les llendes del segundu Husserl, y decántase tempranamente escontra un interés ontolóxicu. Nun ye casualidá la confrontación que realiza na so tesis doctoral ente Husserl y Hartmann, y la manera en que destaca l'apertura d'esti postreru escontra una ontoloxía. A diferencia de Heidegger, tamién discípulu de Husserl y abiertu al estudiu del ser, nun tien la visión contraria a la téunica de Heidegger. Por casu, escribe: «Nel so raigañu, la suspicacia ante la téunica ye una falta de fe na llibertá».MILLÁN-PUELLES, A., Téunica y humanismu, en "Sobre l'home y la sociedá", p. 208.
Nos sos años de la cátedra universitaria va prevalecer, sicasí, l'oficiu de la doctrina aristotélico-tomista na so acepción más ortodoxa. Foi un periodu de brillosa docencia, qu'arrexuntó alredor de sigo a numberosos discípulos. El so pensamientu, nesa dómina, obedecía a lineamientos de conformidá cola ideoloxía imperante. El so discursu d'ingresu na Academia de Ciencies Morales y Polítiques desenvolver na obra La función social de los saberes lliberales, que llogró en 1961 el Premiu Nacional de Literatura Francisco Franco na seición d'ensayu.(V. .)
Crítica fuertemente'l catolicismu oficial, tanto'l del clericalismu como «toa forma de entrometimiento de los clérigos n'esferes qu'escapen a la so verdadera competencia y nes qu'ellos detentarían, sicasí, el supremu poder», como'l de «los seglares qu'apaecen (...) sellaos pola beatífica unción correspondiente al so presuntu cargu de voceros y sotaministros de la Xerarquía de la Ilesia».MILLÁN-PUELLES, A., "Católicos oficiales" y "teólogos d'ocasión", en "Sobre l'home y la sociedá", p. 245.
Foi L. Y. Palacios, quien dirixó la so tesis doctoral, quien lo introdució definitivamente na escolástica, na que, amás de Tomás d'Aquino, ye debedor del so maestru Manuel García Morente, y d'otros autores como Juan de Santu Tomás, Francisco Suárez y Francisco Araujo.
Nos sos últimos años amosó un gran interés pola filosofía analítica, afayando les afinidaes metodolóxiques y, en parte, conceptuales qu'hai ente la escolástica y munchos desarrollos d'esa filosofía (que restablecieron la validez de la investigación ontolóxica, alloñar del neopositivismo inicial).
Bibliografía
D'Antonio Millán-Puelles
(Trátase d'una escoyeta d'artículos publicaos en distintos medios.)
Sobre la figura o'l pensamientu d'Antonio Millán-Puelles Barriu Maestre, J. M., Dignidá y trescendencia de la persona. Una panorámica de l'antropoloxía filosófica d'Antonio Millán-Puelles, en Propuestes antropolóxiques del sieglu XX, ed. SELLÉS, J. F., Eunsa, Pamplona 2004. Escandell, J. J., La orixinalidá de les obres escolástiques d'Antonio Millán-Puelles, «Arbil», nᵘ 81, . Tamién publicáu en «y-Aquinas», añu 3, nᵘ 8 (agostu de 2005), páxs. 79-92, ISSN 1695-6362; n'Ecoloxía social», añu 4, nᵘ 83 (29 de xunu de 2004), páxs. 27-29. Escandell, J. J.; Garrido, J. Mª, Obres d'Antonio Millán-Puelles y curtia bibliografía secundaria, «Pensamientu», vol. 62, nᵘ 232 (xineru-abril 2006), páxs. 139-157. Escandell, J. J., Los diecinueve llibros y mediu d'Antonio Millán-Puelles, «Arbil», nᵘ 97, http://www.arbil.org/97jose.htm . Escandell, J. J., Datos pa la biografía d'Antonio Millán-Puelles (1921-2005), «Pensamientu y cultura», vol. 10 (payares de 2007), páxs. 13-38. Escandell, J. J., Aproximamientu al conceutu de persona d'Antonio Millán-Puelles, en «Espíritu», añu LIX (2010), nᵘ 139, páxs. 143-170. Escandell, J. J., Aproximamientu a la obra d'Antonio Millán Puelles, en «Espíritu», añu LXII (2013), nᵘ 145, páxs. 161-163. Escandell, J. J., La unidá fundamental de la obra mayor d'Antonio Millán-Puelles, en «Espíritu», añu LXIII (2014), nᵘ 147, páxs. 69-98. Escandell, J. J.; Garrido, J. Mª, Antonio Millán-Puelles, en M. Garrido, N. R. Orringer, L. M. Valdés y M. M. Valdés (coords.), El legáu filosóficu español ya hispanoamericanu del sieglu XX, Cátedra, Madrid, 2009, páxs. 845-846.