El Partíu Socialista Suizu (PSS) (n'alemán: Sozialdemokratische Partei der Schweiz, en francés: Parti socialiste suisse, n'italianu: Partito Socialista svizzero) ye un partíu políticu de Suiza, d'enclín izquierdista y que forma parte de la Internacional Socialista.
Este ye unu de los cuatro partíos integraos nel Conseyu Federal de Suiza, nel cual tien dos miembros permanentes dempués de l'adopción de la fórmula máxica en 1959. El partíu foi tamién el que defende la causa social con más fervor, tuvo a favor de la introducción de los seguros sociales obligatorios en Suiza, anque foi'l FDP (partíu lliberal) que la introdució, que siguen siendo una de les sos mayores esmoliciones.
Al 31 d'avientu de 2000, el númberu oficial de miembros del partíu yera de 37 218 miembros.
Historia 1888: Mientres la conferencia obrera suiza que tuvo llugar en Berna el 21 d'ochobre, decídese la creación del Partíu Socialista Suizu. 1890: Jakob Vogelsanger (Zúrich) ye'l primer socialista escoyíu al Conseyu Nacional de Suiza. 1904: Mientres el congresu d'Aarau, adóptase'l programa marxista del PSS, ellaboráu por Otto Lang (xuez cantonal en Zúrich). 1911: Los 18 socialistes escoyíos al Conseyu nacional constitúin per primer vegada un grupu parllamentariu. 1912: Mientres el congresu de Neuchâtel adóptense les midíes necesaries pa obligar al PSS y los sos órganos a actuar de manera eficaz, pa instaurar el derechu de votu de les muyeres. 1913: El PSS depon una nueva iniciativa pa introducir la proporcionalidad nel Conseyu Nacional. Esta va ser aceptada pol pueblu en 1918. 1918: El comité d'Olten, fundáu pol PSS y la Xunión Sindical Suiza (USS), respuende al llevantamientu de les tropes, decidíu pol Conseyu federal na investigación del xeneral Ulrich Wille, con una llamada al paru xeneral sobre la base de nueve reivindicaciones (el fin de la fuelga decide trés díes más tarde depués de que'l Conseyu federal llanzara un ultimátum): Renovación inmediata del Conseyu Nacional según la proporcionalidad. Derechu de votu y d'eleición pa les muyeres. Introducción del deber de trabayar pa toos. Introducción de la selmana de 48 hores en toles empreses públicu y priváu. Reorganización del exércitu suizu sobre una base popular. Revitalización garantizada acordies colos productores llabradores. Creación d'un seguru de xubilación y d'invalidez. Monopoliu del Estáu sobre les importaciones y les esportaciones. Pagu de la delda pública polos adineraos. 1919: Dempués de les primeres eleiciones del Conseyu Nacional col sistema de proporcionalidad, el PSS dobla los sos curules, pasando de 20 y 41 curules. La sede principal del partíu ye treslladada de Zúrich a Berna. 1921: Les 21 condiciones pa entrar na Tercera Internacional son refugaes depués del congresu y tres la votación de base. La izquierda radical del partíu, unos 5.000 miembros, abandonen el partíu y crean el Partíu Comunista Suizu. 1924: La llei Schulthess ye refugada pol pueblu. El referendu llanzáu pol comité del PSS y la USS (Unión Sindical Suiza) y el total de les asociaciones d'emplegaos consiguen faer fracasar la tentativa de cambéu de la selmana llaboral de 48 hores. 1926: Entrada del PSS na Internacional Obrera y Socialista. El congresu decide poner en marcha una comisión pa combatir el militarismu y apregona igualmente que los socialistes del Conseyu Nacional refuguen el presupuestu militar. 1927: Mientres la conferencia femenina del partíu socialista, esíxese la introducción d'un seguru de maternidá, que sería aceptada pol pueblu suizu solu nel 2004. 1931: Depués de les eleiciones del Conseyu Nacional, el PSS vuélvese'l partíu mayoritariu del país. 1932: El 9 de payares, reclutes abren fueu contra manifestantes antifascistes en Xinebra, la manifestación dexa un saldu de 13 muertos y 63 mancaos.
Dirixentes Presidentes del Partíu
1888-1890 Alexander Reichel (Berna) 1890-1892 Albert Steck (Berna) 1892-1894 Eugen Wullschleger (Basilea) 1894-1897 Wilhelm Fürholz (Soleura) 1897-1898 Karl Zgraggen (Berna) 1898-1898 Paul Brandt (St. Gallen) 1898-1901 Otto Lang (Zúrich) 1901-1902 Josef Albisser (Lucerna) 1902-1909 Gottfried Reimann (Biel/Bienne) 1909-1911 Eduard Kessler (Olten)
1911-1912 Johann Näher (Biel/Bienne) 1912-1916 Fritz Studer (Winterthur) 1916-1918 Emil Klöti (Zúrich) 1918-1918 Jakob Gschwend (Zúrich) 1919-1919 Gustav Müller (Berna) 1919-1935 Ernst Reinhard (Berna) 1935-1952 Hans Oprecht (Zúrich) 1952-1962 Walter Bringolf (Schaffhausen) 1962-1970 Fritz Grütter (Berna) 1970-1975 Arthur Schmid (Aarau)
1975-1990 Helmut Hubacher (Basilea) 1990-1997 Peter Bodenmann (Brig) 1997-2000 Ursula Koch (Zúrich) 2000-2004 Christiane Brunner (Xinebra) 2004-2008 Hans-Jürg Fehr (Schaffhausen) 2008- --- Christian Levrat (Friburgu)
Conseyeros Federales
1943-1951 Ernst Nobs 1951-1953 Max Weber 1959-1969 Willy Spühler 1959-1973 Hans Peter Tschudi 1969-1977 Pierre Graber 1973-1983 Willy Ritschard 1977-1987 Pierre Aubert
1987-1993 René Felber 1983-1995 Otto Stich 1993-2002 Ruth Dreifuss 1995-2010 Moritz Leuenberger 2003-2011 Micheline Calmy-Rey 2010-.... Simonetta Sommaruga 2012-.... Alain Berset
Presidentes del grupu parllamentariu
1966-1969 Pierre Graber 1969-1971 Edmund Wyss 1971-1972 Anton Muheim 1972-1978 Richard Müller 1978-1980 Heinz Bratschi 1980-1981 René Felber 1981-1983 Félicien Morel 1983-1987 Dario Robbiani
1987-1995 Ursula Mauch 1995-1999 Ursula Hafner 1999-2001 Franco Cavalli 2001-2006 Hildegard Fässler 2006-2011 Ursula Wyss 2011-2015 Andy Tschümperlin 2015-.... Roger Nordmann
Referencies
Enllaces esternos
Páxina oficial del Partíu Socialista Suizu
Categoría:Partíos políticos de Suiza S S Categoría:Partíos políticos fundaos en 1888 Categoría:Miembros del Partíu Socialista Européu